Η ανάφλεξη στον Περσικό Κόλπο και ο κίνδυνος αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ επαναφέρουν τον εφιάλτη του ενεργειακού σοκ. Η Ελλάδα, ως καθαρός εισαγωγέας ενέργειας, καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα πληθωριστικές πιέσεις, κινδύνους ύφεσης και φαινόμενα αισχροκέρδειας.
Η στρατιωτική κλιμάκωση με επίκεντρο το Ιράν και ο διακηρυγμένος στόχος της Τεχεράνης να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ επαναφέρουν ένα από τα πιο επικίνδυνα σενάρια για την παγκόσμια οικονομία. Από αυτό το στενό θαλάσσιο πέρασμα μεταξύ Ιράν και Ομάν διέρχεται περίπου το 1/5 του αργού πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου που μεταφέρεται δια θαλάσσης διεθνώς. Οποιαδήποτε σοβαρή διαταραχή στη ροή αυτών των φορτίων μεταφράζεται σχεδόν αυτόματα σε άλμα τιμών και έντονη αστάθεια στις αγορές ενέργειας.
Ενεργειακό σοκ και πληθωρισμός: το πρώτο κύμα για τα νοικοκυριά
Ήδη, ο πόλεμος στο Ιράν έχει πυροδοτήσει απότομες κινήσεις στις διεθνείς τιμές: το Brent έχει ενισχυθεί κατά περίπου 12%, ενώ το φυσικό αέριο στην Ευρώπη καταγράφει άνοδο της τάξης του 50% μέσα σε λίγες ημέρες. Παρά τα πρώτα σημάδια τεχνικής σταθεροποίησης, αναλυτές προειδοποιούν ότι οι αγορές ίσως υποτιμούν τον κίνδυνο, ειδικά αν το Ιράν προχωρήσει σε ναρκοθέτηση της θαλάσσιας οδού. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Goldman Sachs, περιορισμένη ροή καυσίμων από τα Στενά για πέντε ακόμη εβδομάδες θα μπορούσε να ωθήσει το πετρέλαιο στα 100 δολάρια το βαρέλι.
Για την Ελλάδα, μια τέτοια εξέλιξη σημαίνει άμεση αναζωπύρωση του πληθωρισμού. Η χώρα παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από εισαγόμενα ενεργειακά προϊόντα από τη Μέση Ανατολή, όπως υπενθυμίζει και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις τακτικές εκθέσεις της. Η άνοδος του κόστους ενέργειας περνά γρήγορα στην παραγωγή και τη μεταφορά, άρα και στις τελικές τιμές βασικών αγαθών: από συσκευασμένα τρόφιμα όπως αλεύρι, λάδι και γάλα, μέχρι εισαγόμενα προϊόντα όπως καφές και ξηροί καρποί, όπου το μεταφορικό κόστος αποτελεί κρίσιμο συντελεστή.
Σε αυτό προστίθεται ο μόνιμος ελληνικός πονοκέφαλος της αισχροκέρδειας. Ιστορικά, κάθε διεθνής αναταραχή στην ενέργεια συνοδεύεται από πρόωρες και δυσανάλογες αυξήσεις τιμών στην εγχώρια αγορά, που δεν δικαιολογούνται πάντα από τα πραγματικά κόστη αλλά από το κλίμα αβεβαιότητας.
Δευτερογενείς επιπτώσεις, ΑΕΠ και κυβερνητική άμυνα
Πέρα από το άμεσο πληθωριστικό σοκ, η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή απειλεί να πλήξει τον τουρισμό, το διεθνές εμπόριο και, μέσω της επιβράδυνσης της ευρωπαϊκής οικονομίας, και το ελληνικό ΑΕΠ. Υπολογισμοί της Goldman Sachs δείχνουν ότι μια αύξηση κατά 10% στον μέσο όρο των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου σε ορίζοντα τεσσάρων τριμήνων μειώνει το πραγματικό ΑΕΠ της Ευρωζώνης κατά περίπου 0,2%. Παράλληλα, εκτιμάται επιβάρυνση 0,15%-0,3% στον γενικό πληθωρισμό και 0,03%-0,06% στον δομικό.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το οικονομικό επιτελείο έχει ήδη ξεκινήσει «ασκήσεις επί χάρτου» για το πώς θα αντιδράσει σε ένα σενάριο πετρελαίου στα 100 δολάρια, έναντι των 62 δολαρίων που αποτελούσαν τη βάση του αρχικού σχεδιασμού. Ο σχεδιασμός κινείται σε τρεις άξονες: εντατικούς ελέγχους για περιορισμό της αισχροκέρδειας με εκατοντάδες επιθεωρήσεις στην αγορά, προετοιμασία στοχευμένων μέτρων στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων σε περίπτωση υπέρμετρων αυξήσεων, και συντονισμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο ενόψει της Συνόδου Κορυφής της 19ης Μαρτίου.
Η κυβέρνηση επιδιώκει να εκπέμψει μήνυμα ψυχραιμίας, διαβεβαιώνοντας για «πλήρη επάρκεια προϊόντων» και έτοιμα σχέδια έκτακτης παρέμβασης, αλλά ταυτόχρονα προειδοποιεί ότι αδικαιολόγητες αυξήσεις δεν θα γίνουν ανεκτές. Η πραγματική δοκιμασία όμως θα είναι η διάρκεια και η ένταση της κρίσης στον Περσικό: όσο περισσότερο διατηρείται η αβεβαιότητα στα Στενά του Ορμούζ, τόσο βαθύτερες θα γίνονται οι πληγές στην ελληνική οικονομία και τόσο πιο απαιτητική θα είναι η ισορροπία μεταξύ δημοσιονομικής πειθαρχίας και κοινωνικής προστασίας.
Σχόλιο 
: Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ λειτουργεί ως stress test για την ελληνική οικονομία: αποκαλύπτει την επίμονη ενεργειακή εξάρτηση, τις διαρθρωτικές αδυναμίες στην εποπτεία της αγοράς και τα όρια του κρατικού προϋπολογισμού. Αν η κυβέρνηση θέλει να αποφύγει επανάληψη του «σοκ 2022», χρειάζεται γρήγορα και στοχευμένα μέτρα, αλλά κυρίως επιτάχυνση της ενεργειακής διαφοροποίησης και της εγχώριας παραγωγής, ώστε κάθε γεωπολιτική κρίση να μην μεταφράζεται αυτόματα σε κοινωνικό και πολιτικό ρίσκο.
#Ενέργεια #ΣτενάΟρμούζ #Πληθωρισμός #ΕλληνικήΟικονομία #ΜέσηΑνατολή
