Η ένταση στο Στενό του Ορμούζ κλιμακώνεται, με επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και αμερικανικά πλήγματα σε ιρανικά ναρκοθετικά σκάφη. Ο κίνδυνος παράλυσης ενός κρίσιμου για το παγκόσμιο πετρέλαιο θαλάσσιου διαύλου ανησυχεί Ευρώπη, αγορές και εφοπλιστές.
Η γεωπολιτική κρίση στον Περσικό Κόλπο εισέρχεται σε ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση, καθώς στο Στενό του Ορμούζ αναφέρονται επιθέσεις σε εμπορικά πλοία, ενώ οι ΗΠΑ πλήττουν ιρανικά σκάφη που θεωρούνται ύποπτα για ναρκοθέτηση. Η περιοχή, ανάμεσα σε Ιράν και Ομάν, αποτελεί ένα από τα πλέον κρίσιμα «σημεία πνιγμού» της παγκόσμιας ενέργειας, μεταφέροντας καθημερινά 15-18 εκατ. βαρέλια πετρελαίου – περίπου το 1/5 της παγκόσμιας κατανάλωσης.
Αμερικανική στρατιωτική απάντηση και απειλή ναρκοθέτησης
Σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM), αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν 16 ιρανικά σκάφη που εκτιμάται ότι συμμετείχαν σε επιχειρήσεις πόντισης ναρκών κοντά στο Στενό του Ορμούζ. Δεν είναι ακόμη σαφές αν έχουν ήδη τοποθετηθεί νάρκες, ωστόσο η ίδια η απειλή θεωρείται επαρκής για να αποθαρρύνει μεγάλο μέρος της ναυτιλιακής κίνησης.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε δημόσια την Τεχεράνη ότι τυχόν ναρκοθέτηση θα έχει «σοβαρές συνέπειες», ζητώντας την άμεση απομάκρυνση οποιωνδήποτε ναρκών και δεσμευόμενος ότι οι αμερικανικές δυνάμεις θα «εξουδετερώνουν οριστικά» κάθε σκάφος που επιχειρεί να ποντίσει νέες. Παράλληλα, η Βρετανική Υπηρεσία Ναυτιλιακών Συναλλαγών (UKMTO) κατέγραψε νέες επιθέσεις: φορτηγό πλοίο επλήγη από άγνωστο βλήμα, με αποτέλεσμα πυρκαγιά και εγκατάλειψη του σκάφους από το πλήρωμα, ενώ άλλο πλοίο εμπορευματοκιβωτίων ανέφερε ζημιές από ύποπτο βλήμα.
Ευρωπαϊκή εξάρτηση και ελληνική ναυτιλία στην πρώτη γραμμή
Η Ευρώπη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ροές πετρελαίου και προϊόντων διύλισης (ντίζελ, καύσιμα αεροπλάνων) που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ. Η διαταραχή αυτών των ροών, σε συνδυασμό με τον ήδη αυξημένο γεωπολιτικό κίνδυνο λόγω του πολέμου ΗΠΑ–Ιράν, έχει οδηγήσει σε άνοδο των τιμών ενέργειας και εντείνει τις ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια της ηπείρου.
Ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα έχει το γεγονός ότι το ελληνικό υπουργείο Ναυτιλίας εξέδωσε εσωτερική προειδοποίηση προς τις ναυτιλιακές εταιρείες. Βάσει πληροφοριών από αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, επισημαίνεται ότι το Ιράν «έχει ήδη ναρκοθετήσει ή ενδέχεται να ναρκοθετήσει» το Στενό του Ορμούζ, καλώντας τις εταιρείες και τους πλοιάρχους ελληνόκτητων πλοίων να ενσωματώσουν τον αυξημένο κίνδυνο στις αξιολογήσεις ασφαλείας και να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις.
Κατάρρευση της κίνησης, εκτίναξη ασφαλίστρων και ενεργειακό σοκ
Η ναυτιλιακή κίνηση μέσω του Στενού έχει καταρρεύσει, καθώς μεγάλοι ναυτιλιακοί όμιλοι –μεταξύ των οποίων οι Maersk, MSC, Hapag-Lloyd και CMA CGM– σταματούν διελεύσεις, ανακατευθύνουν πλοία ή τα οδηγούν σε ασφαλείς αγκυροβολίες στα ΗΑΕ. Η πλευρά της ασφάλισης εξελίσσεται σε δεύτερο, καθοριστικό φρένο: τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου αποσύρθηκαν προσωρινά και επανέρχονται μόνο με τεράστιες αυξήσεις, της τάξης του 200%-300% σε hull και cargo.
Αναλυτές της αγοράς μεταφορών προειδοποιούν ότι για την Ευρώπη ειδικά, η επάρκεια ντίζελ και καυσίμων αεροσκαφών μπορεί να εξελιχθεί σε οξύ πρόβλημα τους επόμενους μήνες, καθώς για μεγάλο μέρος των συγκεκριμένων ροών δεν υπάρχει εναλλακτική διαδρομή. Επισημαίνεται ότι το Ιράν δεν χρειάζεται να επιτίθεται καθημερινά σε πλοία για να παραλύσει την κίνηση: αρκεί να αποδείξει ότι έχει την ικανότητα να το κάνει.
Ακόμη και μια άμεση κατάπαυση του πυρός, όπως σημειώνουν ειδικοί, δεν θα επανέφερε γρήγορα την εμπιστοσύνη. Η αβεβαιότητα για το τι συνιστά «τέλος του πολέμου» και η παραμένουσα ικανότητα του Ιράν να πλήττει στόχους στην περιοχή θα συνεχίσουν να βαραίνουν το ρίσκο και τις τιμές.
Σχόλιο 
: Η κρίση στο Στενό του Ορμούζ δεν είναι απλώς ακόμη ένα επεισόδιο στη σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν· αποτελεί δυνητικά το σοβαρότερο σοκ για το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα μετά την αρχή της πανδημίας και τον πόλεμο στην Ουκρανία. Για την Ελλάδα, με ναυτιλία πρωταγωνιστή στα δεξαμενόπλοια, ο συνδυασμός γεωπολιτικού κινδύνου και εκρηκτικής ανόδου ασφαλίστρων δημιουργεί ένα περιβάλλον υψηλής κερδοφορίας για όσους αναλαμβάνουν ρίσκο, αλλά και τεράστιας έκθεσης σε ασύμμετρα γεγονότα. Η ΕΕ, αντί να περιορίζεται σε διαχείριση κρίσεων, οφείλει να επιταχύνει μια πραγματική στρατηγική διαφοροποίησης προμηθειών και θαλάσσιων διαδρομών, διαφορετικά θα παραμένει όμηρος κάθε νέου «στενού» που ανάβει φωτιές στον χάρτη.
#Ορμούζ #Ιράν #ΗΠΑ #Πετρέλαιο #Ναυτιλία #Ενέργεια #Ευρώπη
