Η κυβέρνηση ενεργοποιεί σχέδιο προληπτικής άμυνας απέναντι στο ενεργειακό σοκ από την ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή. Στο μικροσκόπιο οι τιμές πετρελαίου, ο πληθωρισμός και η αντοχή νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Η κλιμάκωση της σύρραξης στη Μέση Ανατολή και ο κίνδυνος παρατεταμένης ανόδου των τιμών ενέργειας θέτουν σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής το οικονομικό επιτελείο. Στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους λειτουργεί ήδη «στρατηγείο» παρακολούθησης των εξελίξεων, με κυβερνητικούς παράγοντες να υπογραμμίζουν ότι «το κλειδί είναι ένα: η διάρκεια» της κρίσης και των υψηλών τιμών πετρελαίου.
Το δυσμενές σενάριο και οι κίνδυνοι για την ελληνική οικονομία
Κεντρικός παράγοντας κινδύνου είναι το πετρέλαιο. Σύμφωνα με το δυσμενές σενάριο του προϋπολογισμού, εάν η διεθνής τιμή υπερβεί και παραμείνει επί μακρόν πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, η ελληνική οικονομία θα δεχθεί πολλαπλές πιέσεις. Η ιδιωτική κατανάλωση εκτιμάται ότι θα μειωθεί κατά 0,7% σε σχέση με το βασικό σενάριο που προβλέπει αύξηση 1% το 2026, ενώ οι επενδύσεις θα υποχωρήσουν κατά 0,9%.
Σε πραγματικούς όρους, η πτώση της εγχώριας ζήτησης θα περιορίσει τις εισαγωγές, όμως σε ονομαστικές τιμές αυτές θα αυξηθούν περίπου κατά 7,4%, επιδεινώνοντας το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες. Ο πληθωρισμός, από 2,2% στο βασικό σενάριο, θα μπορούσε να εκτοξευθεί στο 4,7%, διαβρώνοντας την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και πιέζοντας ιδιαίτερα ενεργοβόρους κλάδους όπως βιομηχανία, αγροτική παραγωγή και μεταφορές.
Το πραγματικό ΑΕΠ προβλέπεται να επιβραδυνθεί στο 1,9% από 2,4%, ενώ το ονομαστικό ΑΕΠ θα αυξηθεί λόγω υψηλότερων τιμών, βελτιώνοντας τεχνικά το δημοσιονομικό ισοζύγιο και μειώνοντας τον λόγο χρέους κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες έναντι του βασικού σεναρίου. Ωστόσο, για να υλοποιηθεί αυτή η επιβράδυνση, οι τιμές του πετρελαίου θα πρέπει να παραμείνουν στα 100 δολάρια για περίπου έναν χρόνο, κάτι που υπογραμμίζει ξανά τη σημασία της διάρκειας της κρίσης.
Μέτρα στήριξης, παρεμβάσεις στην αγορά και ο ευρωπαϊκός παράγοντας
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει διαμηνύσει από το βήμα της Βουλής ότι τα συναρμόδια υπουργεία είναι έτοιμα να ενεργοποιήσουν μέτρα προληπτικού χαρακτήρα, αλλά και στοχευμένης στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Στο πρώτο επίπεδο, προβλέπονται εντατικοί έλεγχοι από την Ανεξάρτητη Αρχή στην αγορά καυσίμων για την αντιμετώπιση φαινομένων αισχροκέρδειας, καθώς και συνεχής εποπτεία αποθεμάτων τόσο ενεργειακών προϊόντων όσο και βασικών αγαθών.
Εφόσον η τιμή του πετρελαίου σταθεροποιηθεί γύρω από τα 100 δολάρια για έναν μήνα, η κυβέρνηση εξετάζει την ενεργοποίηση στοχευμένων ενισχύσεων τύπου «pass» για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Παράλληλα, στο Eurogroup και στο Euro Summit της 19ης Μαρτίου το ενεργειακό κόστος αναμένεται να τεθεί στην κορυφή της ευρωπαϊκής ατζέντας, με ανοιχτό το ενδεχόμενο κοινών έκτακτων μέτρων, δεδομένης και της στρατηγικής σημασίας των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται το 20% – 30% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.
Οι παράπλευρες επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην ενέργεια. Η αβεβαιότητα απειλεί τον τουρισμό μέσω επιβράδυνσης των διεθνών ροών, αυξάνονται τα ασφάλιστρα κινδύνου στη ναυτιλία, ενώ ανατιμήσεις σε λιπάσματα προμηνύουν υψηλότερο κόστος αγροτικής παραγωγής. Παρά ταύτα, το βασικό πακέτο φοροελαφρύνσεων για το 2027, ύψους 800 – 900 εκατ. ευρώ, δεν τίθεται προς το παρόν εν αμφιβόλω. Το ζητούμενο είναι αν, σε περίπτωση πίεσης των φορολογικών εσόδων, θα μπορέσει να εξασφαλιστεί πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος από την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής ή αν θα απαιτηθεί συντονισμένη ευρωπαϊκή αντίδραση.
Σχόλιο 
: Η κυβέρνηση επιλέγει μια ισορροπία ανάμεσα στην ψυχραιμία και την ετοιμότητα, κρατώντας «στο ράφι» στοχευμένες ενισχύσεις και εντατικούς ελέγχους στην αγορά, ενώ ποντάρει σε ευρωπαϊκές λύσεις εάν το ενεργειακό σοκ αποδειχθεί παρατεταμένο. Το στοίχημα είναι να προστατευθούν εισοδήματα και ανταγωνιστικότητα χωρίς να ανατραπεί ο μεσοπρόθεσμος σχεδιασμός για φοροελαφρύνσεις και δημοσιονομική σταθερότητα.
#οικονομία #ενέργεια #ΜέσηΑνατολή #πληθωρισμός #κυβερνητικά_μέτρα
