Η κυβέρνηση έχει έτοιμο επιχειρησιακό σχέδιο ρυθμιστικών παρεμβάσεων στην αγορά, με αφορμή την κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Στόχος είναι η αποτροπή αδικαιολόγητων ανατιμήσεων και η προστασία των ελληνικών νοικοκυριών.
Σε καθεστώς αυξημένης επιφυλακής βρίσκεται το οικονομικό επιτελείο, καθώς η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή απειλεί να επαναφέρει πληθωριστικές πιέσεις μέσω της ανόδου των διεθνών τιμών ενέργειας. Το υπουργείο Ανάπτυξης έχει ήδη καταρτίσει σχέδιο έκτακτων μέτρων, έτοιμο να ενεργοποιηθεί εφόσον κριθεί αναγκαίο, με στόχο τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας της αγοράς και την προστασία του καταναλωτή από φαινόμενα αισχροκέρδειας.
Τι προβλέπει το σχέδιο και ποια μέτρα είναι στο τραπέζι
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, το σχέδιο είναι οριζόντιο και καλύπτει το σύνολο των αρμοδιοτήτων του υπουργείου Ανάπτυξης, από τα καύσιμα έως την αγορά τροφίμων. Η δέσμη μέτρων περιλαμβάνει έκτακτες ρυθμιστικές παρεμβάσεις, οι οποίες θα χρειαστούν ειδική νομοθετική ρύθμιση για να τεθούν σε ισχύ.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται το ενδεχόμενο επαναφοράς αυστηρών εργαλείων ελέγχου, όπως το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους. Ωστόσο, αρμόδια στελέχη ξεκαθαρίζουν ότι «απέχουμε πολύ ακόμα από κάτι τέτοιο», αναγνωρίζοντας ότι πρόκειται για ιδιαίτερα παρεμβατικό μέτρο. Το πλαφόν είχε εφαρμοστεί αρχικά στην πανδημία σε περιορισμένο αριθμό προϊόντων και επεκτάθηκε σημαντικά μετά τη ρωσο-ουκρανική κρίση, για να καταργηθεί μόλις στα τέλη Ιουνίου 2025.
Πιο ήπια εργαλεία, όπως το «καλάθι του νοικοκυριού» και οι ρυθμίσεις «μόνιμης μείωσης τιμής» στα ράφια, αποτελούν επίσης μέρος της εργαλειοθήκης που έχει χρησιμοποιηθεί τα προηγούμενα χρόνια για τη στήριξη των πιο ευάλωτων νοικοκυριών. Παράλληλα, έχει αποκτήσει μόνιμο χαρακτήρα το μέτρο παγώματος των προσφορών σε προϊόντα που ανατιμώνται, ώστε να αποτρέπονται τεχνητές αυξήσεις τιμών με ταυτόχρονες «ψευδοεκπτώσεις».
Ενεργοποίηση με «κατώφλι» τις τιμές ενέργειας και ρόλος των ελέγχων
Καθοριστικό ρόλο για την ενεργοποίηση του σχεδίου θα παίξουν οι διεθνείς τιμές ενέργειας. Ο υφυπουργός Ενέργειας Νίκος Τσάφος έχει θέσει ως όριο συναγερμού τα 100 δολάρια το βαρέλι για το πετρέλαιο και τα 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα για το φυσικό αέριο. Εφόσον αυτά τα επίπεδα επιτευχθούν ή ξεπεραστούν, η κυβέρνηση προαναγγέλλει κλιμάκωση των ρυθμιστικών παρεμβάσεων.
Ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος στέλνει σαφές μήνυμα προς την αγορά ότι «δεν υπάρχει περίπτωση να γίνει αποδεκτή καμιάς μορφής ασυδοσία», τονίζοντας πως η αισχροκέρδεια δεν θα γίνει ανεκτή. Στο πλαίσιο αυτό, προγραμματίζεται εντατικοποίηση και αυστηροποίηση των ελέγχων, καθώς και πιθανή αύξηση των προστίμων για παραβάτες, πρακτική που έχει εφαρμοστεί και στο πρόσφατο παρελθόν.
Κομβικό ρόλο αναλαμβάνει η νέα Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, με την οποία ο κ. Θεοδωρικάκος είχε πρόσφατη συνάντηση. Η Αρχή θα είναι και υπεύθυνος επεξεργασίας της νέας ψηφιακής εφαρμογής «MyKataggelies», μέσω της οποίας οι καταναλωτές θα μπορούν, ανώνυμα ή επώνυμα, να υποβάλλουν καταγγελίες για παραβάσεις, επισυνάπτοντας μάλιστα φωτογραφίες με χρονοσήμανση και γεωεντοπισμό.
Η εφαρμογή, που προβλέπεται στο άρθρο 237 του πολυνομοσχεδίου του υπουργείου Ανάπτυξης και βρίσκεται σε διαβούλευση έως τις 13 Μαρτίου, μετατρέπει τον πολίτη σε ενεργό «επόπτη» της αγοράς, ενισχύοντας την εποπτεία πέρα από τους κλασικούς διοικητικούς μηχανισμούς.
Παρά την ένταση στη Μέση Ανατολή, κυβέρνηση και Αρχή υπογραμμίζουν ότι υπάρχει πλήρης επάρκεια προϊόντων και δεν συντρέχει λόγος πανικού, επιχειρώντας να προλάβουν φαινόμενα αποθεματοποίησης και ψυχολογικής πίεσης στην αγορά.
Σχόλιο 
: Η κυβέρνηση επιχειρεί να κινηθεί προληπτικά, αξιοποιώντας την εμπειρία πανδημίας και ουκρανικού πολέμου για να αποτρέψει νέο κύμα ακρίβειας. Το στοίχημα είναι διπλό: να σταλεί σαφές μήνυμα μηδενικής ανοχής στην κερδοσκοπία, χωρίς όμως να επαναληφθούν υπερβολικά παρεμβατικές ρυθμίσεις που στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό. Η σύνδεση του «κόκκινου κουμπιού» με συγκεκριμένα ενεργειακά κατώφλια δείχνει προσπάθεια τεχνοκρατικής στόχευσης, ενώ η ψηφιακή συμμετοχή των καταναλωτών στους ελέγχους μπορεί να αλλάξει ποιοτικά την εποπτεία της αγοράς, εφόσον συνοδευτεί από ταχύτητα αντιδράσεων και παραδειγματικές κυρώσεις.
#αγορά #μέτρα #υπουργείοΑνάπτυξης #αισχροκέρδεια #ΜέσηΑνατολή
