Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιχειρεί να εμφανίσει την Άγκυρα ως δύναμη αποκλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή. Με σκληρή ρητορική κατά Ισραήλ, συνδέει τον πόλεμο Ιράν–ΗΠΑ/Ισραήλ με γενικευμένη αποσταθεροποίηση.
Σε μια συγκυρία έντονης κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή, με επίκεντρο την αντιπαράθεση Ιράν – ΗΠΑ/Ισραήλ, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιχειρεί να επανατοποθετήσει την Τουρκία ως υποχρεωτικό συνομιλητή για την αποκλιμάκωση. Μιλώντας στη Ριζούντα, την ιδιαίτερη πατρίδα του στη Μαύρη Θάλασσα, σε εκδήλωση για το Ραμαζάνι, ο Τούρκος πρόεδρος διακήρυξε ότι η Άγκυρα «επιστρατεύει όλα τα μέσα» για την αποκατάσταση της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή.
Η ομιλία εντάσσεται στη σταθερή στρατηγική της τουρκικής ηγεσίας να κεφαλαιοποιεί κάθε περιφερειακή κρίση ως ευκαιρία αναβάθμισης του γεωπολιτικού της ρόλου, διατηρώντας ταυτόχρονα σκληρή ρητορική απέναντι στο Ισραήλ και απευθυνόμενη σε μουσουλμανικά και αραβικά ακροατήρια.
Σκληρή επίθεση σε Νετανιάχου και Ισραήλ
Ο Ερντογάν επέρριψε ευθέως ευθύνες στον Μπενιαμίν Νετανιάχου για την κλιμάκωση, υποστηρίζοντας ότι «οι προκλήσεις του Νετανιάχου» έχουν «βαθύνει ακόμη περισσότερο την αστάθεια» στη Μέση Ανατολή. Χαρακτήρισε τις ενέργειες του Ισραήλ ως «τρομοκρατία» που απειλεί όχι μόνο την περιφερειακή αλλά και την παγκόσμια ειρήνη.
Σε ιδιαίτερα φορτισμένο τόνο, μίλησε για «σιωνιστικό δίκτυο γενοκτονίας» στη Γάζα, κατηγορώντας το Ισραήλ ότι εμποδίζει την ανθρωπιστική βοήθεια, αφαιρεί ζωές και προβαίνει σε «καταστροφές και αυθαιρεσίες». Η ρητορική αυτή απηχεί τη γραμμή που ακολουθεί η Άγκυρα από την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, με στόχο να ενισχύσει τη θέση της στον μουσουλμανικό κόσμο, χωρίς ωστόσο να διαρρήξει πλήρως τους διαύλους με τη Δύση.
Παράλληλα, ο Τούρκος πρόεδρος επεσήμανε ότι, κατά την άποψή του, η 28η Φεβρουαρίου σηματοδότησε την έναρξη επιθέσεων με επίκεντρο το Ιράν, συνδέοντας άμεσα την τρέχουσα αναμέτρηση με την ευρύτερη αρχιτεκτονική ασφάλειας στην περιοχή.
Ρόλος μεσολαβητή και εσωτερικά μηνύματα
Ο Ερντογάν υπογράμμισε ότι η Τουρκία «παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις» και «θα συνεχίσει να λαμβάνει κάθε αναγκαίο μέτρο» για την ασφάλειά της. Χρησιμοποιώντας θρησκευτική αναφορά, σημείωσε ότι «αν υπάρχουν σχέδια από δυνάμεις του κακού, υπάρχει και το σχέδιο του Θεού, που τελικά θα υπερισχύσει», επιχειρώντας να συνδέσει τη γεωπολιτική συγκυρία με ένα αφήγημα θείας δικαιοσύνης, προσφιλές στο συντηρητικό και θρησκευόμενο ακροατήριό του.
Η ανάδειξη της Τουρκίας σε δύναμη «ειρήνης και διαλόγου» εξυπηρετεί πολλαπλούς στόχους: διεθνώς, η Άγκυρα επιδιώκει να εμφανιστεί ως αναντικατάστατος μεσολαβητής ανάμεσα στη Δύση, τον αραβικό κόσμο και το Ιράν· εσωτερικά, ο Ερντογάν επιχειρεί να επανασυσπειρώσει τη βάση του γύρω από την εικόνα ενός ηγέτη που υπερασπίζεται τους μουσουλμάνους και ταυτόχρονα προστατεύει τα εθνικά συμφέροντα σε ένα περιβάλλον αυξημένης αστάθειας.
Για την Ελλάδα και την ευρύτερη Ανατολική Μεσόγειο, η τουρκική προσπάθεια αναβάθμισης ρόλου στη Μέση Ανατολή παρακολουθείται στενά, καθώς κάθε μεταβολή στις ισορροπίες Ιράν–ΗΠΑ/Ισραήλ μπορεί να έχει έμμεσες επιπτώσεις σε ενεργειακά σχέδια, θαλάσσιες οδούς και μεταναστευτικές ροές.
Σχόλιο 
: Ο Ερντογάν αξιοποιεί τον πόλεμο Ιράν–ΗΠΑ/Ισραήλ για να επανεκκινήσει την ατζέντα της «περιφερειακής υπερδύναμης» και να ενισχύσει το διπλωματικό του κεφάλαιο απέναντι σε Ουάσιγκτον, Τεχεράνη και αραβικές πρωτεύουσες. Η σκληρή επίθεση κατά Ισραήλ απευθύνεται κυρίως στο εσωτερικό και στον μουσουλμανικό κόσμο, ενώ η διαρκής επίκληση του ρόλου μεσολαβητή δείχνει ότι η Άγκυρα θέλει να βρίσκεται σε κάθε τραπέζι διαπραγμάτευσης, ακόμη κι αν συμβάλλει περιορισμένα στην πραγματική αποκλιμάκωση.
#Ερντογάν #Τουρκία #ΜέσηΑνατολή #Ιράν #Ισραήλ
