Λονδίνο και ισραηλινές πηγές μιλούν για ιρανικό πλήγμα μεγάλου βεληνεκούς, η Τεχεράνη το διαψεύδει και η Ουάσιγκτον αποφεύγει ακόμη την επίσημη επιβεβαίωση
Η υπόθεση της Diego Garcia είναι ένα από τα πιο ευαίσθητα επεισόδια της τρέχουσας κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή, γιατί αν επιβεβαιωθεί πλήρως αλλάζει το στρατηγικό κάδρο του πολέμου. Μέχρι στιγμής, το Ηνωμένο Βασίλειο καταδίκασε αυτό που περιέγραψε ως ιρανική επίθεση ή απειλή κατά της κοινής αμερικανοβρετανικής βάσης στον Ινδικό Ωκεανό, ενώ η Τεχεράνη αρνείται ότι βρίσκεται πίσω από τις εκτοξεύσεις. Οι ΗΠΑ, από την άλλη, δεν έχουν δώσει ακόμη πλήρη επίσημη δημόσια αποτίμηση του περιστατικού.
Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα αναφορές από διεθνή μέσα, φέρονται να εκτοξεύθηκαν δύο βαλλιστικοί πύραυλοι προς τη Diego Garcia. Οι πληροφορίες που κυκλοφορούν συγκλίνουν στο ότι ο ένας πύραυλος δεν ολοκλήρωσε την πορεία του, ενώ ο δεύτερος αναχαιτίστηκε από αμερικανικό πολεμικό πλοίο πριν φτάσει στον στόχο του. Το κρίσιμο σημείο εδώ είναι ότι μιλάμε για περιστατικό που φέρεται να συνέβη, αλλά δεν έχει ακόμη παρουσιαστεί πλήρης δημόσια επιχειρησιακή τεκμηρίωση από την Ουάσιγκτον.
Η βρετανική κυβέρνηση υιοθέτησε σαφώς πιο σκληρή φρασεολογία από τις ΗΠΑ. Η ΥΠΕΞ του Ηνωμένου Βασιλείου, Yvette Cooper, έκανε λόγο για «απερίσκεπτες» ιρανικές απειλές, ενώ η βρετανική πλευρά επέμεινε ότι η στάση της παραμένει αμυντική και όχι επιθετική. Παράλληλα, Βρετανοί αξιωματούχοι έσπευσαν να βάλουν φρένο στα πιο δραματικά σενάρια περί άμεσης απειλής κατά της Ευρώπης, λέγοντας ότι δεν υπάρχουν στοιχεία πως το Ιράν στοχεύει ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ή ότι το Λονδίνο έχει τέτοια εκτίμηση πληροφοριών.
Από την πλευρά της Τεχεράνης, ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος διέψευσε ότι η χώρα του ευθύνεται για το συμβάν. Αυτή η διάψευση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, επειδή το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο αν έγινε εκτόξευση, αλλά και ποιος την έκανε. Με απλά λόγια, αυτή τη στιγμή υπάρχει σύγκρουση αφηγημάτων: το Λονδίνο και ισραηλινές πηγές δείχνουν προς το Ιράν, ενώ η ιρανική πλευρά λέει «όχι εμείς».
Γιατί έχει τόσο μεγάλη σημασία η Diego Garcia; Επειδή δεν είναι μια οποιαδήποτε βάση. Πρόκειται για μία από τις πιο στρατηγικές αμερικανοβρετανικές εγκαταστάσεις στον Ινδικό Ωκεανό, με ιστορικό ρόλο σε επιχειρήσεις από το Αφγανιστάν και το Ιράκ έως ευρύτερες αμερικανικές αποστολές προβολής ισχύος. Αν μια τέτοια βάση μπήκε πράγματι στο στόχαστρο, τότε ο πόλεμος δεν μένει απλώς στη Μέση Ανατολή αλλά αποκτά σαφές γεωγραφικό βάθος και νέα κλίμακα αποτροπής.
Το ακόμη σοβαρότερο ζήτημα είναι το βεληνεκές. Αν οι πύραυλοι που εκτοξεύθηκαν είχαν στόχο τη Diego Garcia, τότε μιλάμε για απόσταση περίπου 4.000 χιλιομέτρων. Αυτό εξηγεί γιατί ισραηλινές πηγές έσπευσαν να παρουσιάσουν το περιστατικό ως απόδειξη ότι το Ιράν διαθέτει δυνατότητες πολύ μεγαλύτερης εμβέλειας από αυτές που παραδεχόταν δημόσια έως σήμερα. Ωστόσο, η βρετανική κυβέρνηση δεν έχει υιοθετήσει αυτή την πλήρη ανάγνωση και λέει ότι δεν έχει αποδείξεις πως η Ευρώπη βρίσκεται πλέον άμεσα στο ιρανικό στόχαστρο.
Αυτό είναι και το σημείο όπου αρχίζει η πραγματική γεωπολιτική ζημιά. Αν η επίθεση επιβεβαιωθεί ως ιρανική και αν πράγματι χρησιμοποιήθηκε πύραυλος τόσο μεγάλης εμβέλειας, τότε αλλάζει το στρατηγικό calculus για τις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και συνολικά τη δυτική εμπλοκή. Με πολύ απλά λόγια, η Τεχεράνη θα έχει στείλει μήνυμα ότι μπορεί να ανεβάσει δραματικά το κόστος του πολέμου σε πολύ μεγαλύτερη ακτίνα από αυτή που όλοι υπολόγιζαν μέχρι τώρα.
Το Λονδίνο προσπαθεί εμφανώς να κρατήσει δύο γραμμές ταυτόχρονα. Από τη μία, καταδικάζει σκληρά το περιστατικό και δηλώνει ότι θα προστατεύσει προσωπικό και συμφέροντα. Από την άλλη, επιμένει ότι δεν θέλει να συρθεί σε ευρύτερο πόλεμο και ότι η θέση του διαφέρει από εκείνη των ΗΠΑ και του Ισραήλ ως προς την επιθετική εμπλοκή. Αυτή η διπλή γλώσσα δεν είναι αντίφαση. Είναι κλασική διαχείριση κρίσης όταν μια χώρα θέλει να δείξει αποφασιστικότητα χωρίς να υπογράψει λευκή επιταγή κλιμάκωσης.
Η ουσία σήμερα είναι η εξής. Δεν υπάρχει ακόμη πλήρης δημόσια αμερικανική επιβεβαίωση με τεχνικά στοιχεία. Υπάρχει όμως σοβαρότατο σήμα από βρετανικές δηλώσεις, ισραηλινές τοποθετήσεις και μεγάλα διεθνή μέσα ότι κάτι εξαιρετικά σοβαρό συνέβη γύρω από τη Diego Garcia. Άρα, το ασφαλές συμπέρασμα δεν είναι «ναι, το Ιράν χτύπησε οριστικά τη βάση», αλλά «υπάρχουν ισχυρές καταγγελίες και ενδείξεις για απόπειρα πλήγματος, τις οποίες η Τεχεράνη αρνείται και οι ΗΠΑ δεν έχουν ακόμη αποσαφηνίσει πλήρως δημοσίως».
SBC Analysis
Αν η υπόθεση κλείσει υπέρ της βρετανικής και ισραηλινής εκδοχής, τότε η Diego Garcia θα είναι σημείο καμπής. Όχι μόνο επειδή επλήγη ή στοχοποιήθηκε μια στρατηγική βάση, αλλά επειδή θα έχει αποδειχθεί ότι ο πόλεμος περνά σε φάση βαθύτερης εμβέλειας και πολύ υψηλότερου ρίσκου για τις δυτικές δυνάμεις. Αν πάλι αποδειχθεί ότι τα στοιχεία δεν επαρκούν ή ότι υπήρξε διαφορετικός δράστης, τότε θα μιλάμε για ένα από τα πιο επικίνδυνα επεισόδια ασάφειας της κρίσης. Σε κάθε περίπτωση, το θέμα δεν είναι μικρό. Είναι από αυτά που αλλάζουν τους κανόνες του παιχνιδιού.
