Η Fitch θεωρεί ότι το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ δεν θα ξεπεράσει τον έναν μήνα και δεν απειλεί άμεσα τις αξιολογήσεις των χωρών του Κόλπου. Ωστόσο, το κόστος σε έσοδα και η άνιση ανθεκτικότητα των οικονομιών της περιοχής αναδεικνύουν σημαντικές διαφοροποιήσεις.
Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, της πιο κρίσιμης θαλάσσιας αρτηρίας για τις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου στον πλανήτη, δοκιμάζουν τα δημοσιονομικά και εξωτερικά ισοζύγια των χωρών του Κόλπου. Σύμφωνα με ανάλυση της Fitch Ratings, το βασικό σενάριο παραμένει ότι η διακοπή θα είναι προσωρινή –λιγότερη από έναν μήνα– και χωρίς εκτεταμένες ζημιές σε υποδομές παραγωγής και μεταφοράς υδρογονανθράκων.
Ακόμη και υπό αυτό το δυσμενές, αλλά ελεγχόμενο σενάριο, ο οίκος εκτιμά ότι όλες οι χώρες της περιοχής μπορούν να απορροφήσουν το σοκ χωρίς να τεθεί σε άμεσο κίνδυνο η τρέχουσα πιστοληπτική τους αξιολόγηση. Ωστόσο, οι κίνδυνοι γύρω από αυτές τις παραδοχές χαρακτηρίζονται «σημαντικοί», καθώς μια παράταση της κρίσης ή πλήγματα σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές θα άλλαζαν ριζικά το τοπίο.
Ασύμμετρο πλήγμα στα έσοδα από υδρογονάνθρακες
Τα κράτη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC), με εξαίρεση το Ομάν, καθώς και το Ιράκ, διοχετεύουν το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών υδρογονανθράκων μέσω των Στενών του Ορμούζ. Για Μπαχρέιν, Ιράκ, Κουβέιτ και Κατάρ, από το 87% έως και το 95% των εξαγωγών περνά από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο, κάτι που μεταφράζεται σε άμεση πίεση στα εξωτερικά έσοδα – ήδη Ιράκ και Κατάρ έχουν διακόψει σημαντικό μέρος της παραγωγής τους.
Η Fitch υπολογίζει ότι κάθε εβδομάδα κλεισίματος των Στενών μειώνει τα έσοδα από εξαγωγές υδρογονανθράκων κατά περίπου 0,4% του ΑΕΠ για τις τέσσερις αυτές οικονομίες, με βάση τα στοιχεία του 2025 και τιμή πετρελαίου στα 85 δολάρια το βαρέλι. Μέρος των απωλειών μπορεί να καλυφθεί μέσω πωλήσεων στρατηγικών και εμπορικών αποθεμάτων, αλλά η πλήρης ανάκτηση θεωρείται απίθανη.
Η επίδραση στα δημοσιονομικά δεν είναι απολύτως γραμμική, καθώς μεσολαβούν royalties, φορολογία εταιρειών και πολιτικές μερισμάτων. Ωστόσο, η κατεύθυνση είναι σαφής: η πτώση των εξαγωγών συμπιέζει τα κρατικά έσοδα, σε μια στιγμή όπου οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι αυξάνουν τις ανάγκες για δαπάνες ασφάλειας και άμυνας.
Ισχυρά «μαξιλάρια» για Κουβέιτ – Κατάρ, ευαλωτότητα για Μπαχρέιν – Ιράκ
Το Κουβέιτ και το Κατάρ εμφανίζονται ως οι πιο θωρακισμένες οικονομίες έναντι ενός προσωρινού σοκ. Η Fitch εκτιμά ότι τα δημοσιονομικά τους αποθέματα αντιστοιχούν περίπου στο 606% του ΑΕΠ για το Κουβέιτ και στο 223% του ΑΕΠ για το Κατάρ, ενώ το επίπεδο δημόσιου χρέους παραμένει χαμηλό ή μέτριο. Αυτό τους επιτρέπει να χρηματοδοτήσουν ελλείμματα και να διατηρήσουν δαπάνες χωρίς άμεσες πιέσεις.
Στον αντίποδα, Μπαχρέιν και Ιράκ δεν διαθέτουν ανάλογα «μαξιλάρια», κάτι που αντανακλάται ήδη στις χαμηλότερες αξιολογήσεις τους. Για το Μπαχρέιν, η Fitch βλέπει πιθανότητα οικονομικής στήριξης από άλλα κράτη του GCC, όπως έχει συμβεί στο παρελθόν. Στο Ιράκ, η κατάσταση επιβαρύνεται από τη διακοπή παραγωγής σε ορισμένα πεδία και την αναστολή εξαγωγών τόσο μέσω Ορμούζ όσο και μέσω του αγωγού Kirkuk–Ceyhan προς την Τουρκία, ο οποίος έχει δυναμικότητα περίπου 30% των ιρακινών εξαγωγών. Η Βαγδάτη μπορεί να περιορίσει την επιδείνωση αξιοποιώντας ταμειακά διαθέσιμα ή περικόπτοντας δημόσιες επενδύσεις, οι οποίες βρίσκονται ήδη σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Παράκαμψη Ορμούζ και ωφελημένοι από τις υψηλές τιμές
Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαθέτουν κρίσιμες υποδομές που παρακάμπτουν τα Στενά. Στα ΗΑΕ, ο αγωγός Abu Dhabi Crude Oil Pipeline και το λιμάνι της Φουτζέιρα προσφέρουν δυναμικότητα περίπου 1,5 εκατ. βαρελιών ημερησίως, ή περίπου 55% της αξίας των εξαγωγών υδρογονανθράκων. Η Fitch εκτιμά ότι κάθε εβδομάδα κλεισίματος των Στενών μειώνει τα έσοδα από εξαγωγές του Άμπου Ντάμπι μόλις κατά 0,15% του ΑΕΠ – επίδραση που θεωρείται διαχειρίσιμη, δεδομένου του μεγάλου δημοσιονομικού πλεονάσματος.
Η Σαουδική Αραβία διαθέτει τον αγωγό east–west, με θεωρητική δυναμικότητα περίπου 7 εκατ. βαρελιών ημερησίως, αν και παραμένει αβέβαιο αν η ροή αυτή μπορεί να διατηρηθεί και να εξαχθεί για μεγάλο διάστημα μέσω των δυτικών λιμανιών της χώρας. Αν όμως λειτουργήσει σε πλήρη ισχύ, σε περιβάλλον τιμών Brent στα 85 δολάρια, τα σαουδαραβικά έσοδα από εξαγωγές θα μπορούσαν ακόμη και να αυξηθούν έναντι των προπολεμικών επιπέδων, εκμεταλλευόμενα την άνοδο των διεθνών τιμών.
Τέλος, το Ομάν, του οποίου οι εξαγωγές δεν διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, εμφανίζεται ως καθαρός ωφελημένος από την άνοδο των τιμών, χωρίς να υφίσταται τον όγκο διαταραχών που πλήττει τους γείτονές του.
Σχόλιο 
: Η ανάλυση της Fitch επιβεβαιώνει ότι το άμεσο ρίσκο για τις αξιολογήσεις είναι περιορισμένο, αλλά φωτίζει τα βαθύτερα ρήγματα του ενεργειακού χάρτη: τεράστια άνιση κατανομή αποθεμάτων, υποδομών και δημοσιονομικών «μαξιλαριών». Αν η κρίση στο Ορμούζ παραταθεί ή συνδυαστεί με πλήγματα σε υποδομές, οι σημερινές παραδοχές θα ανατραπούν, με επιπτώσεις όχι μόνο στις χώρες του Κόλπου αλλά και στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας και κεφαλαίου.
#Fitch #Ορμούζ #Πετρέλαιο #ΜέσηΑνατολή #GCC
