Η ΕΕ θέτει τη μείωση των διδάκτρων για Ευρωπαίους φοιτητές ως βασικό αντάλλαγμα στο νέο «reset» των σχέσεων με το Λονδίνο. Η βρετανική κυβέρνηση αντιστέκεται, υπό την πίεση των πανεπιστημίων που φοβούνται δημοσιονομικό κενό.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανεβάζει τον πήχη στις διαπραγματεύσεις για το λεγόμενο Brexit reset, απαιτώντας από τον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ ουσιαστική μείωση των διδάκτρων για φοιτητές από κράτη-μέλη της ΕΕ. Η απαίτηση συνδέεται με τη δημιουργία ενός νέου σχήματος «νεανικής εμπειρίας» που θα διευκολύνει τη φοίτηση, εργασία και διαμονή νέων εκατέρωθεν της Μάγχης.
Η απαίτηση των Βρυξελλών και το πολιτικό διακύβευμα
Σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους που παρακολουθούν τις συνομιλίες, στις Βρυξέλλες επικρατεί «ενόχληση» καθώς το Λονδίνο αποφεύγει μέχρι στιγμής να ανοίξει επισήμως το θέμα των διδάκτρων, παρότι οι διαπραγματεύσεις πρέπει να ολοκληρωθούν έως το καλοκαίρι. Ευρωπαίος αξιωματούχος τονίζει ότι η μείωση των διδάκτρων αποτελεί «πολύ βασικό σημείο για τα κράτη-μέλη» και «σαφές συμφέρον» της ΕΕ.
Πριν από το Brexit, οι φοιτητές από την ΕΕ πλήρωναν τα λεγόμενα «home fees», περίπου 9.500 λίρες ετησίως στην Αγγλία, όπως και οι Βρετανοί. Μετά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση, αντιμετωπίζονται ως διεθνείς φοιτητές και επιβαρύνονται με πολύ υψηλότερα δίδακτρα, που κυμαίνονται από περίπου το διπλάσιο των βρετανικών χρεώσεων έως εξωφρενικά ποσά για κορυφαία προγράμματα – χαρακτηριστικά, οι σπουδές Πληροφορικής στην Οξφόρδη φθάνουν τις 62.820 λίρες ετησίως.
Η Κομισιόν, υπό πίεση από κυβερνήσεις που βλέπουν τις ευκαιρίες κινητικότητας των νέων τους να συρρικνώνονται, επιχειρεί να εντάξει τη μείωση διδάκτρων στο νέο σχήμα για τη νεολαία. Υπενθυμίζει μάλιστα ότι άλλα θέματα στο τραπέζι, όπως η συμφωνία για τα αγροδιατροφικά προϊόντα ή η διασύνδεση των συστημάτων εμπορίας ρύπων, είναι κυρίως «βρετανικά αιτήματα», άρα η ΕΕ δικαιούται και δικά της ανταλλάγματα.
Η αντεπίθεση των βρετανικών πανεπιστημίων και ο οικονομικός λογαριασμός
Στο Λονδίνο, ωστόσο, η κυβέρνηση δέχεται έντονη πίεση από τα ίδια τα πανεπιστήμια να μην υποχωρήσει. Τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης προειδοποιούν για σοβαρή κρίση ρευστότητας αν μειωθούν τα έσοδα από τα υψηλά δίδακτρα των ξένων φοιτητών χωρίς αντίστοιχη κρατική αντιστάθμιση. Ανάλυση του Russell Group –του ισχυρού λόμπι των κορυφαίων βρετανικών πανεπιστημίων– εκτιμά ότι ο κλάδος θα βρεθεί με «τρύπα» περίπου 580 εκατ. λιρών, εάν εφαρμοστεί γενικευμένη μείωση για τους Ευρωπαίους.
Βρετανός αξιωματούχος, από την πλευρά του, υποστηρίζει ότι το αίτημα για «home fees» δεν περιλαμβάνεται στο «κοινό πλαίσιο κατανόησης» που συμφωνήθηκε πέρυσι ως βάση των σημερινών διαπραγματεύσεων. Το κείμενο κάνει απλώς λόγο για ένα σχήμα που θα διευκολύνει τη συμμετοχή νέων σε δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των σπουδών, χωρίς ρητή αναφορά στο καθεστώς διδάκτρων.
Η βρετανική κυβέρνηση, αποφεύγοντας να σχολιάσει τις διαρροές, δηλώνει ότι επιδιώκει ένα «ισορροπημένο» πρόγραμμα νεολαίας, με χρονικό περιορισμό και ανώτατα όρια συμμετεχόντων, βασισμένο στα ήδη υπάρχοντα βρετανικά σχήματα κινητικότητας. Κομβικό σημείο: τα υφιστάμενα αυτά προγράμματα δεν παρέχουν πρόσβαση σε καθεστώς «home fees», κάτι που το Λονδίνο εμφανίζεται απρόθυμο να αλλάξει.
Πέρα από το τεχνικό ζήτημα των διδάκτρων, η σύγκρουση αναδεικνύει το βαθύτερο ερώτημα για το μέλλον των ευρω-βρετανικών σχέσεων: θα περιοριστεί το Brexit reset σε στοχευμένες τεχνικές ρυθμίσεις ή θα συμπεριλάβει και συμβολικές κινήσεις επαναπροσέγγισης, όπως η ουσιαστική επαναφορά της εκπαιδευτικής κινητικότητας που είχε διαμορφωθεί επί δεκαετίες στο πλαίσιο της ΕΕ;
Σχόλιο 
: Η απαίτηση της ΕΕ λειτουργεί ως τεστ προθέσεων για τον Κιρ Στάρμερ: αν απορρίψει τη μείωση διδάκτρων για να προστατεύσει τα πανεπιστήμια, θα διατηρήσει μια σκληρή, εμπορική λογική στο μετα-Brexit μοντέλο· αν συμβιβαστεί, θα στείλει μήνυμα στρατηγικής επαναπροσέγγισης με την Ευρώπη, με κόστος όμως έναν κλάδο-ναυαρχίδα της βρετανικής οικονομίας. Η έκβαση θα καθορίσει όχι μόνο το μέλλον χιλιάδων Ευρωπαίων φοιτητών, αλλά και το βάθος του ίδιου του Brexit reset.
#Brexit #ΕΕ #ΗνωμένοΒασίλειο #Παιδεία #Δίδακτρα #Νεολαία
