Η Ευρωπαϊκή Ένωση βλέπει τα αποθέματα φυσικού αερίου να υποχωρούν σε ιστορικά χαμηλά, ενώ ο πόλεμος με το Ιράν αναζωπυρώνει τον κίνδυνο ενεργειακού πανικού. Κυβερνήσεις και βιομηχανία ζητούν χαλάρωση των στόχων αποθήκευσης για να αποφευχθούν νέες εκρήξεις τιμών.
Η Ευρώπη εισέρχεται σε μια ακόμη κρίσιμη ενεργειακή φάση, με τα αποθέματα φυσικού αερίου να βρίσκονται κάτω από το 30% της χωρητικότητας στα μέσα Μαρτίου – το χαμηλότερο επίπεδο από το 2022. Η εικόνα αυτή συμπίπτει με την κλιμάκωση του πολέμου με το Ιράν και το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Η ΕΕ έχει θεσπίσει υποχρεωτικό στόχο πλήρωσης αποθηκών στο 90% έως τον χειμώνα, ως ασπίδα μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τη διακοπή μεγάλου μέρους των ρωσικών ροών. Όμως ο φετινός, πιο ψυχρός από τον μέσο όρο, χειμώνας «έκαψε» γρήγορα τα αποθέματα, μετατρέποντας τον στόχο σε πιθανή πηγή αστάθειας: ο κίνδυνος είναι όλες οι χώρες να σπεύσουν ταυτόχρονα να αγοράσουν μεγάλες ποσότητες, πυροδοτώντας νέο κύκλο κερδοσκοπίας και υπερβολικών τιμών.
Ο φόβος επανάληψης του σοκ του 2022
Κυβερνητικοί αξιωματούχοι και παράγοντες της αγοράς προειδοποιούν ότι, αν δεν υπάρξει ευελιξία, μπορεί να επαναληφθεί το σκηνικό του 2022, όταν οι τιμές στο ολλανδικό hub TTF εκτοξεύθηκαν πάνω από 300 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Τότε, ο συνδυασμός απότομης πτώσης των ρωσικών ροών και αγωνιώδους προσπάθειας πλήρωσης των αποθηκών δημιούργησε ένα περιβάλλον όπου οι traders αξιοποίησαν την πανικόβλητη ζήτηση για να ανεβάσουν τις τιμές σε ιστορικά υψηλά.
Σήμερα, η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από τον ανταγωνισμό με την Ασία, η οποία εξαρτάται πιο άμεσα από τις ροές LNG μέσω του Περσικού Κόλπου. Η στροφή ασιατικών αγοραστών σε εναλλακτικούς φορτωτές και διαδρομές απορροφά ποσότητες που μέχρι πρότινος κατευθύνονταν στην Ευρώπη, πιέζοντας ανοδικά τις τιμές τους επόμενους μήνες. Αυτό μπορεί να ακυρώσει το παραδοσιακό κίνητρο για αγορά φθηνά την άνοιξη–καλοκαίρι και αποθήκευση για τον χειμώνα.
Πιέσεις για χαλάρωση στόχων και κοινές αγορές
Στο παρασκήνιο, αρκετά κράτη–μέλη εξετάζουν ήδη τη χρήση «παραθύρων» που επιτρέπουν χαλάρωση των εθνικών στόχων αποθήκευσης, ακριβώς για να μην οδηγηθούν σε μαζικές, ταυτόχρονες αγορές. Σύμφωνα με ευρωπαίους αξιωματούχους, τουλάχιστον τρεις χώρες ζητούν από την Κομισιόν πρόσθετες ευελιξίες πέραν του υφιστάμενου πλαισίου, συμπεριλαμβανομένης πιθανής μείωσης του στόχου έως και κατά 30%. Παράλληλα, προωθούν τη δημιουργία νέου μηχανισμού συντονισμένων αγορών φυσικού αερίου σε επίπεδο ΕΕ, ώστε να περιοριστεί ο εσωτερικός ανταγωνισμός και να ενισχυθεί η διαπραγματευτική ισχύς της Ένωσης έναντι των εξαγωγέων LNG.
Η Κομισιόν αναγνωρίζει το πρόβλημα και το έχει θέσει σε συνόδους υπουργών Ενέργειας και σε συναντήσεις πρεσβευτών και τεχνοκρατών, χωρίς όμως ακόμη να καταλήξει σε συγκεκριμένη πρόταση. Την ίδια στιγμή, εθνικές αρχές, όπως η γερμανική ένωση διαχειριστών αποθηκών INES, προειδοποιούν ότι το σημερινό πλαίσιο δεν διασφαλίζει επαρκώς την ασφάλεια εφοδιασμού, καθώς τα κίνητρα για έγκαιρη πλήρωση των αποθηκών θεωρούνται ανεπαρκή.
Ρυθμιστικοί κίνδυνοι και επιπτώσεις για την Ευρώπη
Σημαντικός παράγοντας ανησυχίας είναι και οι ευρωπαϊκοί κανόνες για το LNG, που –όπως επισημαίνει ο κλαδικός φορέας Eurogas– καθιστούν λιγότερο ελκυστική την ευρωπαϊκή αγορά για ορισμένους εξαγωγείς, σε σχέση με αγοραστές που προσφέρουν μεγαλύτερη ευελιξία. Σε μια αγορά όπου τα φορτία LNG μπορούν να κατευθυνθούν στον υψηλότερο πλειοδότη, η ΕΕ κινδυνεύει να βρεθεί σε μειονεκτική θέση αν δεν προσαρμόσει γρήγορα το ρυθμιστικό της πλαίσιο.
Για τις ευρωπαϊκές οικονομίες –και ειδικά για ενεργοβόρες βιομηχανίες και νοικοκυριά με περιορισμένο εισόδημα– το διακύβευμα είναι διπλό: αποφυγή νέου σοκ τιμών και διασφάλιση επάρκειας τον επόμενο χειμώνα. Η συζήτηση που ανοίγει τώρα στις Βρυξέλλες θα κρίνει αν η ΕΕ θα μπορέσει να περάσει από τη λογική της «οποιασδήποτε τιμής για την ασφάλεια» σε μια πιο ισορροπημένη στρατηγική, που δεν θα τροφοδοτεί τον πανικό αλλά θα στηρίζεται σε συντονισμό, κοινή διαπραγμάτευση και στοχευμένη ρύθμιση της αγοράς LNG.
Σχόλιο 
: Η ΕΕ πληρώνει σήμερα το τίμημα μιας στρατηγικής ασφάλειας που βασίστηκε κυρίως σε ποσοτικούς στόχους αποθήκευσης, χωρίς επαρκή πρόβλεψη για τη συμπεριφορά των αγορών και τον διεθνή ανταγωνισμό στο LNG. Αν δεν προχωρήσει άμεσα σε ευέλικτο, κοινό πλαίσιο αγορών και πιο έξυπνα κίνητρα πλήρωσης αποθηκών, κινδυνεύει να εγκλωβιστεί ανάμεσα στην ανάγκη ασφάλειας εφοδιασμού και σε ένα νέο κύμα εκρηκτικών τιμών που θα πλήξει βιομηχανία και κοινωνική συνοχή.
#ΕΕ #ΦυσικόΑέριο #Ενέργεια #LNG #ΕνεργειακήΚρίση
