Η εκτίναξη τιμών ενέργειας μετά τον πόλεμο ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν επαναφέρει τον κίνδυνο πληθωριστικού σοκ στην Ευρωζώνη. Η ΕΚΤ προετοιμάζει τις αποφάσεις της για τα επιτόκια με φόντο την κρισιμότερη ίσως συνεδρίαση των τελευταίων μηνών.
Η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή με τον πόλεμο ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν επαναφέρει με οξύ τρόπο το σενάριο ενός νέου ενεργειακού σοκ για την παγκόσμια οικονομία. Το de facto κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ –από όπου διέρχεται περίπου το 20%-25% των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και LNG– έχει περιορίσει απότομα την προσφορά, εκτοξεύοντας τις τιμές και αναζωπυρώνοντας τους φόβους για νέα άνοδο του πληθωρισμού, ιδίως στην Ευρώπη.
Ενεργειακό σοκ και μεταφορά στις τιμές
Η προθεσμιακή τιμή του μπρεντ για παράδοση Μαΐου ξεπέρασε τα 90 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας άνοδο περίπου 25% σε σχέση με τα τέλη Φεβρουαρίου. Ακόμη πιο έντονη είναι η κίνηση στο φυσικό αέριο: ο δείκτης TTF στο χρηματιστήριο του Άμστερνταμ για παράδοση Απριλίου σκαρφάλωσε γύρω στα 54 ευρώ ανά μεγαβατώρα, από 32 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση σχεδόν 70%.
Το σοκ στο φυσικό αέριο είναι εντονότερο, καθώς η αγορά ήταν ήδη «σφιχτή» πριν από την κρίση, σε αντίθεση με το πετρέλαιο όπου υπήρχε υπερβάλλουσα προσφορά και υψηλά αποθέματα. Παρά τις εναλλακτικές διαδρομές μέσω αγωγών από Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, καθώς και τα στρατηγικά αποθέματα, η διαταραχή στην περιοχή του Ορμούζ απειλεί να τροφοδοτήσει ένα νέο κύμα αυξήσεων σε ενέργεια, μεταφορές και εν συνεχεία σε τρόφιμα και υπηρεσίες.
Για οικονομίες έντονα εξαρτημένες από εισαγωγές ενέργειας –όπως η Ευρωζώνη αλλά και μεγάλες ασιατικές χώρες– το πλήγμα είναι διπλό: συμπίεση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών και αύξηση του κόστους παραγωγής για τις επιχειρήσεις. Ειδικά στην Ευρώπη, όπου το ενεργειακό κόστος είναι ήδη σαφώς υψηλότερο από ΗΠΑ και Κίνα, η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας τίθεται εκ νέου υπό πίεση.
Το δίλημμα της ΕΚΤ και ο κίνδυνος επανάληψης του 2022
Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη είχε υποχωρήσει στο 1,9% τον Φεβρουάριο, εντός του στόχου 2% της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Ωστόσο, αυτό οφειλόταν σε πτώση των τιμών ενέργειας κατά 3,1% σε ετήσια βάση, ενώ οι υπηρεσίες αυξάνονταν με 3,4% και τα τρόφιμα με 2,6%. Η νέα ενεργειακή αναταραχή απειλεί να αντιστρέψει αυτή την εικόνα.
Η εμπειρία της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία είναι νωπή. Τότε, ο πληθωρισμός από 5,9% τον Φεβρουάριο εκτινάχθηκε στο 10,6% τον Οκτώβριο, με την ενέργεια να αυξάνεται κατά περίπου 40% και τα τρόφιμα από 4,2% σε 13,1%. Η ΕΚΤ είχε κατηγορηθεί ότι υποτίμησε το φαινόμενο ως «παροδικό», αναγκασμένη αργότερα να καλύψει έδαφος με συνεχόμενες μεγάλες αυξήσεις επιτοκίων από το καλοκαίρι του 2022.
Αυτή τη φορά, η Φρανκφούρτη επιχειρεί να κινηθεί προληπτικά. Ο πρόεδρος της Bundesbank, Γιόαχιμ Νάγκελ, προειδοποίησε ότι η ΕΚΤ βρίσκεται σε εγρήγορση για την αποφυγή δευτερογενών επιπτώσεων στον πληθωρισμό –δηλαδή της μετάδοσης των αυξήσεων ενέργειας σε μισθούς και ευρύτερο καλάθι τιμών– και ξεκαθάρισε ότι το θέμα θα τεθεί στη συνεδρίαση νομισματικής πολιτικής στις 19 Μαρτίου.
«Θα συζητήσουμε τα τελευταία δεδομένα και προβλέψεις και θα αποφασίσουμε αν η τρέχουσα στάση παραμένει κατάλληλη ή χρειάζονται μέτρα», ανέφερε, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο νέας αύξησης επιτοκίων, αν και τόνισε ότι είναι «πολύ νωρίς» για οριστικά συμπεράσματα. Οι αγορές προς το παρόν δεν προεξοφλούν κίνηση τον Μάρτιο, ωστόσο η διάρκεια του πολέμου και το πόσο θα παραμείνουν κλειστά τα Στενά του Ορμούζ θα κρίνουν αν η ΕΚΤ θα αναγκαστεί να θυσιάσει μέρος της ανάπτυξης για να συγκρατήσει τον πληθωρισμό.
Σχόλιο 
: Η ΕΚΤ βρίσκεται ξανά στο ίδιο σταυροδρόμι: αν δράσει επιθετικά, ρισκάρει να βαθύνει την επιβράδυνση της ευρωπαϊκής οικονομίας· αν περιμένει, κινδυνεύει να αναζωπυρώσει έναν πληθωρισμό που μόλις τιθάσευσε. Η αξιοπιστία της μετά το λάθος του 2021–2022 καθιστά πιο πιθανή μια σκληρή, «γερακιού» προσέγγιση αν οι τιμές ενέργειας παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα για πάνω από λίγες εβδομάδες.
#ΕΚΤ #επιτόκια #πληθωρισμός #Ευρωζώνη #ενέργεια
