Η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και το «ναρκοπέδιο» των τιμών ενέργειας θέτουν σε δοκιμασία τις αντοχές της ελληνικής οικονομίας. Αποθέματα, τουρισμός και ναυτιλία αποτελούν τα τρία κρίσιμα μέτωπα για κυβέρνηση και αγορά.
Η ελληνική οικονομία εισέρχεται σε μια νέα περίοδο αβεβαιότητας, με την κρίση στα στενά του Ορμούζ να αναδεικνύεται σε καταλύτη για τις τιμές ενέργειας, το κόστος μεταφορών και, τελικά, το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών. Η κυβέρνηση επιχειρεί να εκπέμψει σήμα ψυχραιμίας, γνωρίζοντας όμως ότι αν η αναταραχή ξεπεράσει τις 3-4 εβδομάδες, η πίεση σε ανάπτυξη, κατανάλωση και πληθωρισμό θα γίνει ορατή.
Ενεργειακά αποθέματα, τιμές και κρατικές παρεμβάσεις
Το οικονομικό επιτελείο διαβεβαιώνει ότι υπάρχει επάρκεια προϊόντων και ενεργειακών αποθεμάτων, με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη και τον υπουργό Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκο να επιχειρούν να προλάβουν φαινόμενα πανικού στην αγορά. Η έναρξη λειτουργίας της νέας Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς, που αναλαμβάνει τους ελέγχους από το υπουργείο Ανάπτυξης, έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία: μέσα σε λίγες ημέρες πραγματοποιήθηκαν πάνω από 500 στοχευμένοι έλεγχοι, με έμφαση στα καύσιμα και την αισχροκέρδεια.
Παρά τις διαβεβαιώσεις, ο πραγματικός κίνδυνος βρίσκεται στο κόστος της ενέργειας. Πετρέλαιο και φυσικό αέριο καταγράφουν απειλητικές ανόδους, με την κυβέρνηση να επισπεύδει αποφάσεις για μέτρα μείωσης του ενεργειακού κόστους για τη βιομηχανία. Ο Κωστής Χατζηδάκης προαναγγέλλει ότι οι σχετικές ανακοινώσεις είναι «θέμα ημερών», καθώς κάθε καθυστέρηση μεταφράζεται σε απώλεια ανταγωνιστικότητας και σε νέο κύκλο ανατιμήσεων.
Τουρισμός και ναυτιλία υπό την απειλή της γεωπολιτικής
Εάν η ενέργεια αποτελεί το «καύσιμο» της παραγωγής, ο τουρισμός και η ναυτιλία είναι το «οξυγόνο» της ελληνικής οικονομίας. Στον τουρισμό, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις προκρατήσεις. Τα μέχρι πρότινος θετικά μηνύματα σκιάζονται από την κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, με τον κίνδυνο μαζικών ακυρώσεων να απειλεί τα έσοδα της χρονιάς. Κάθε ποσοστιαία μονάδα απώλειας στον τουρισμό έχει άμεσο αντίκτυπο στο ΑΕΠ και στην απασχόληση, ιδίως σε περιφερειακές οικονομίες.
Στη ναυτιλία, το ελληνικό εφοπλιστικό κεφάλαιο καλείται να διαχειριστεί αυξημένους κινδύνους στη διεξαγωγή του παγκόσμιου εμπορίου. Οι καθυστερήσεις, οι αλλαγές δρομολογίων και η εκτόξευση των ναύλων μπορεί βραχυπρόθεσμα να ενισχύουν τα έσοδα του κλάδου, όμως το αυξημένο κόστος μεταφοράς μετακυλίεται στην τελική τιμή των προϊόντων. Έτσι, η ναυτιλία, αν και παραμένει ισχυρό χαρτί για τα δημόσια έσοδα και το ισοζύγιο, συμβάλλει παράλληλα στις πληθωριστικές πιέσεις.
Το «crash test» του Πάσχα και τα σενάρια για την ανάπτυξη
Στο βασικό σενάριο, μια κρίση διάρκειας έως ενός μήνα θεωρείται διαχειρίσιμη. Ωστόσο, εάν ο Μάρτιος κλείσει χωρίς αποκλιμάκωση, ο Απρίλιος προδιαγράφεται εξαιρετικά δύσκολος. Ήδη το δυσμενές σενάριο προβλέπει επιβράδυνση της ανάπτυξης κατά μισή ποσοστιαία μονάδα, στο 1,9% για το 2026, και συρρίκνωση της ιδιωτικής κατανάλωσης κατά 1%. Σε αυτό το περιβάλλον, η πασχαλινή αγορά αναδεικνύεται σε πρώτο μεγάλο δείκτη αντοχής της ζήτησης.
Οι τιμές στο πασχαλινό τραπέζι θα βρεθούν στο μικροσκόπιο, με την κυβέρνηση έτοιμη – εφόσον χρειαστεί – να επαναφέρει εργαλεία συγκράτησης τιμών, όπως πλαφόν σε αυξήσεις ή ειδικά «καλάθια» για βασικά προϊόντα. Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης σενάρια για νέα επιταγή ακρίβειας, ενώ εάν οι διεθνείς τιμές πετρελαίου ξεπεράσουν τα 100 δολάρια το βαρέλι, θα επανεξεταστούν στοχευμένα μέτρα τύπου fuel pass και power pass. Το δίλημμα για το οικονομικό επιτελείο είναι σαφές: πόση δημοσιονομική «σκόνη» μπορεί να ξοδευτεί για να αποτραπεί ένα νέο σοκ στην κοινωνία, χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η αξιοπιστία της οικονομικής πολιτικής.
Σχόλιο 
: Η κυβέρνηση βαδίζει σε λεπτή γραμμή: από τη μία, πρέπει να αποτρέψει ένα νέο κύμα ακρίβειας που θα διαβρώσει την κοινωνική συνοχή· από την άλλη, οφείλει να διαφυλάξει τα δημοσιονομικά περιθώρια σε ένα διεθνές περιβάλλον υψηλού κινδύνου. Το αν η ελληνική οικονομία θα αντέξει, θα κριθεί λιγότερο από τα αποθέματα και περισσότερο από την ταχύτητα και την ακρίβεια των παρεμβάσεων στους τρεις κρίσιμους πυλώνες: ενέργεια, τουρισμό και ναυτιλία.
#ελληνική_οικονομία #ενέργεια #τουρισμός #ναυτιλία #πληθωρισμός
