Το πρόγραμμα «Εξοικονομώ 2025» πιέζεται από ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα, με αυξανόμενο κίνδυνο μη πλήρους απορρόφησης των πόρων. Το ΤΕΕ ζητά σταθερό πλαίσιο και μόνιμο μηχανισμό υποβολής αιτήσεων.
Σε καθεστώς έντονης πίεσης εισέρχεται το πρόγραμμα «Εξοικονομώ 2025», καθώς το ορόσημο της 31ης Μαΐου 2026 για την ολοκλήρωση και πληρωμή όλων των έργων πλησιάζει, χωρίς να είναι βέβαιο ότι θα απορροφηθεί το σύνολο των διαθέσιμων κονδυλίων. Ο πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ) Γιώργος Στασινός, μιλώντας σε εκδήλωση στο Ζάππειο για τα ενεργειακά έργα του Ταμείου Ανάκαμψης, εξέφρασε ανοιχτά τον προβληματισμό του για την πλήρη απορρόφηση αιτήσεων και πόρων, παρά τη συνολική προσπάθεια να επιτευχθούν οι στόχοι.
Πέντε προγράμματα, 3,2 δισ. ευρώ και οι αδυναμίες του «Εξοικονομώ 2025»
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο κ. Στασινός, μέχρι σήμερα έχουν «τρέξει» περίπου πέντε προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων, με περίπου 141.000 ωφελούμενους και συνολικό προϋπολογισμό 3,2 δισ. ευρώ. Από αυτά, περί τα 2,1 δισ. ευρώ αφορούν επιχορηγήσεις, γεγονός που αναδεικνύει τον κεντρικό ρόλο των δράσεων αυτών στην ενεργειακή πολιτική και στους κλιματικούς στόχους της χώρας.
Το «Εξοικονομώ 2021» αποτελεί μέχρι σήμερα το πιο επιτυχημένο πρόγραμμα ως προς την απορρόφηση, καθώς σχεδόν όλοι οι διαθέσιμοι πόροι έχουν δεσμευθεί και κατευθυνθεί σε συγκεκριμένα έργα. Αντίθετα, στο «Εξοικονομώ 2025» η εικόνα είναι πιο σύνθετη: αλλαγές στους όρους, συχνές τροποποιήσεις του οδηγού και διοικητικές καθυστερήσεις δημιούργησαν εμπόδια στην εφαρμογή. Όπως επισήμανε ο πρόεδρος του ΤΕΕ, η ελληνική πρακτική όπου «οι οδηγοί των προγραμμάτων αλλάζουν συχνά, ανάλογα με την πολιτική κατεύθυνση», δυσχεραίνει τη συνέχεια και την αποτελεσματικότητα.
Πίεση από τα χρονοδιαγράμματα του Ταμείου Ανάκαμψης
Ο βασικός κίνδυνος για το «Εξοικονομώ 2025» προκύπτει από τα αυστηρά χρονοδιαγράμματα του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Όλα τα έργα πρέπει όχι μόνο να υλοποιηθούν, αλλά και να έχουν εξοφληθεί έως τις 31 Μαΐου 2026, ημερομηνία λήξης της χρηματοδοτικής περιόδου. Ωστόσο, η πορεία του προγράμματος χαρακτηρίστηκε από αλλεπάλληλες παρατάσεις και διορθωτικές κινήσεις: η προθεσμία αιτήσεων μετατέθηκε έως τις 13 Απριλίου, ο οδηγός εφαρμογής τροποποιήθηκε, ενώ οι διαδικασίες αξιολόγησης, υπαγωγής και τραπεζικής χρηματοδότησης αποδείχθηκαν χρονοβόρες.
Ενδεικτικό της στενότητας χρόνου είναι ότι τρίτη απόφαση υπαγωγής για 3.223 ωφελούμενους εκδόθηκε τον Φεβρουάριο του 2026, μόλις λίγους μήνες πριν την τελική προθεσμία. Παράλληλα, οι προθεσμίες για υπογραφή δανειακών συμβάσεων και έκδοση αποφάσεων υπαγωγής μετατέθηκαν στον Φεβρουάριο και Μάρτιο 2026 αντίστοιχα, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο τον διαθέσιμο χρόνο για πραγματικές παρεμβάσεις στα κτίρια.
Δομικές προτάσεις ΤΕΕ: Σταθερός οδηγός έως το 2030 και διαρκείς αιτήσεις
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το ΤΕΕ προτείνει μια πιο θεσμική και μακροπρόθεσμη προσέγγιση. Ο κ. Στασινός εισηγήθηκε τη θέσπιση ενιαίου, σταθερού οδηγού για όλα τα προγράμματα «Εξοικονομώ» έως το 2030, ώστε να υπάρχει συνέχεια, προβλεψιμότητα για μηχανικούς, τράπεζες και πολίτες και να περιοριστούν οι αιφνίδιες αλλαγές που αποδιοργανώνουν την αγορά.
Παράλληλα, πρότεινε τη δημιουργία συστήματος διαρκούς υποβολής αιτήσεων, το οποίο θα επιτρέπει την άμεση διοχέτευση οποιουδήποτε διαθέσιμου πόρου σε έργα ενεργειακής αναβάθμισης, χωρίς «παράθυρα» με εξαντλητικά χρονικά όρια. Σήμερα, οι δικαιούχοι καλούνται σε ελάχιστο χρόνο να ολοκληρώσουν μελέτες, εργασίες, ελέγχους και τραπεζικές εγκρίσεις, ενώ στην πράξη ανακύπτουν καθυστερήσεις σε τεχνικά συνεργεία, προμήθειες υλικών και δανειοδοτήσεις.
Ο κίνδυνος είναι σαφής: ένα ποσοστό εγκεκριμένων έργων να μην προλάβει να ολοκληρωθεί εντός των προθεσμιών, οδηγώντας σε απένταξη αιτήσεων και μη εκταμίευση πόρων. Ακόμη κι αν η χώρα πετύχει τα βασικά ευρωπαϊκά ορόσημα, η μη πλήρης αξιοποίηση των διαθέσιμων κονδυλίων θα συνιστά απώλεια ευκαιρίας για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και το κτιριακό απόθεμα συνολικά.
Σχόλιο 
: Η περίπτωση του «Εξοικονομώ 2025» αποκαλύπτει το διαχρονικό έλλειμμα θεσμικής συνέχειας στην ελληνική διοίκηση: προγράμματα υψηλής ζήτησης, με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση και σαφές αναπτυξιακό αποτύπωμα, υπονομεύονται από μεταβαλλόμενους κανόνες, διοικητικές καθυστερήσεις και ασφυκτικά ευρωπαϊκά deadlines. Αν δεν υιοθετηθεί ένα μόνιμο, προβλέψιμο πλαίσιο έως το 2030, η χώρα θα συνεχίσει να «κυνηγά» παρατάσεις, αντί να χτίζει σταθερή αγορά ενεργειακής αναβάθμισης με βάθος και επενδυτική σιγουριά.
#Εξοικονομώ #ΤΕΕ #ΤαμείοΑνάκαμψης #Ενέργεια #Οικονομία
