Ενόρκοι στην Καλιφόρνια έκριναν Meta και YouTube υπεύθυνες για εθιστικό σχεδιασμό πλατφορμών που έβλαψε ανήλικη χρήστρια. Η απόφαση ανοίγει τον δρόμο για εκατοντάδες παρόμοιες αγωγές στις ΗΠΑ.
Μια ιστορική απόφαση με δυνητικά τεράστιες συνέπειες για ολόκληρη τη βιομηχανία της τεχνολογίας εξέδωσε ενόρκιο δικαστήριο στην Καλιφόρνια, κρίνοντας ότι οι Meta και YouTube (Google) ήταν αμελείς επειδή σχεδίασαν εθιστικές πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης που προκάλεσαν σοβαρή βλάβη σε ανήλικη χρήστρια.
Η υπόθεση αφορά μια σήμερα 20χρονη γυναίκα από την Καλιφόρνια, που στα δικαστικά έγγραφα αναφέρεται ως K.G.M. Οι ένορκοι αποφάνθηκαν ότι ο τρόπος λειτουργίας του YouTube, του Instagram και του Facebook τροφοδότησε την αδιάκοπη χρήση τους όταν ήταν έφηβη, επιδεινώνοντας την κατάθλιψη και τις αυτοκτονικές σκέψεις της.
Πρωτοφανής νομική ήττα για τους κολοσσούς των social media
Μετά από περισσότερη από μία εβδομάδα διαβουλεύσεων, οι ένορκοι αποφάσισαν υπέρ της ενάγουσας και επιδίκασαν αποζημίωση 3 εκατ. δολαρίων, αποδίδοντας το 70% της ευθύνης στη Meta και το υπόλοιπο 30% στο YouTube. Δέκα ένορκοι ψήφισαν υπέρ της ενάγουσας και δύο υπέρ της υπεράσπισης.
Είναι η πρώτη φορά που μεγάλοι όμιλοι κοινωνικής δικτύωσης κρίνονται υπεύθυνοι από ενόρκους στις ΗΠΑ για δημιουργία εθιστικών προϊόντων. Η δίκη διήρκεσε εβδομάδες και περιλάμβανε ηχηρές καταθέσεις ανώτατων στελεχών, μεταξύ των οποίων και του διευθύνοντος συμβούλου της Meta, Μαρκ Ζάκερμπεργκ.
Οι ένορκοι αποφάνθηκαν επίσης ότι πρέπει να επιβληθούν τιμωρητικές αποζημιώσεις στις δύο εταιρείες, με το ύψος τους –αλλά και το αν θα διαταχθούν αλλαγές στον σχεδιασμό συγκεκριμένων λειτουργιών των πλατφορμών– να κρίνεται σε επόμενη φάση της διαδικασίας.
Η Meta, σε δήλωσή της μετά την ετυμηγορία, ανέφερε ότι «διαφωνεί με την απόφαση και εξετάζει τις νομικές της επιλογές». Από την πλευρά της, η Google, μητρική του YouTube, ξεκαθάρισε ότι θα ασκήσει έφεση, υποστηρίζοντας πως η υπόθεση «παρερμηνεύει το YouTube, που είναι μια υπεύθυνα σχεδιασμένη πλατφόρμα streaming και όχι ιστοσελίδα κοινωνικής δικτύωσης».
Ντόμινο αγωγών και πίεση για αλλαγή επιχειρηματικού μοντέλου
Η απόφαση έρχεται αμέσως μετά από άλλη μία βαριά νομική ήττα της Meta στο Νέο Μεξικό, όπου δικαστήριο έκρινε ότι η εταιρεία έθεσε σε κίνδυνο παιδιά και παραπλάνησε το κοινό σχετικά με την ασφάλεια των πλατφορμών της. Εκεί, η Meta υποχρεώθηκε να καταβάλει 375 εκατ. δολάρια σε διοικητικά πρόστιμα και έχει ήδη ανακοινώσει ότι θα ασκήσει έφεση.
Οι δύο διαδοχικές καταδικαστικές αποφάσεις λειτουργούν ως καμπανάκι για ολόκληρο τον κλάδο. Επί δεκαετίες, οι πλατφόρμες προστατεύονταν από ομοσπονδιακές ρυθμίσεις που περιόριζαν την ευθύνη τους για περιεχόμενο και επιπτώσεις χρήσης. Πλέον, όμως, οι τεχνολογικοί κολοσσοί εμφανίζονται εκτεθειμένοι σε εκατοντάδες παρόμοιες υποθέσεις, που μπορεί να οδηγήσουν είτε σε τεράστιες οικονομικές επιβαρύνσεις είτε –το κρίσιμο– σε υποχρεωτικές αλλαγές στον ίδιο τον τρόπο που σχεδιάζονται και λειτουργούν τα προϊόντα τους.
Η συγκεκριμένη δίκη στο Λος Άντζελες θεωρείται «πιλοτική» για εκατοντάδες ακόμη αγωγές από περισσότερους από 1.600 ενάγοντες, μεταξύ των οποίων σχολικές περιφέρειες της Καλιφόρνιας που αποδίδουν στα social media την έκρηξη ψυχικών προβλημάτων στους μαθητές, αλλά και οικογένειες που κατηγορούν τις πλατφόρμες για βλάβες στα παιδιά τους.
Στις υπόλοιπες υποθέσεις, ως εναγόμενοι εμφανίζονται επίσης οι Snap και TikTok, που στη συγκεκριμένη αγωγή της K.G.M. επέλεξαν να συμβιβαστούν λίγες ημέρες πριν ξεκινήσει η δίκη. Σε ομοσπονδιακό επίπεδο, πάνω από 235 ενάγοντες στρέφονται κατά Meta, Snap, TikTok και Google με παρόμοιες αιτιάσεις, με τις πρώτες δίκες να αναμένεται να αρχίσουν ήδη από τον Ιούνιο.
Ο γενικός εισαγγελέας του Νέου Μεξικού, Ραούλ Τόρρες, χαρακτήρισε τις αποφάσεις «σήμα αφύπνισης για όλους» και τόνισε ότι «είναι ώρα να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούν αυτές οι εταιρείες».
Σχόλιο 
: Η ετυμηγορία αυτή δεν είναι απλώς ένα νομικό προηγούμενο, αλλά ευθεία αμφισβήτηση του πυρήνα του επιχειρηματικού μοντέλου των social media, που βασίζεται στην παράταση του χρόνου παραμονής και στη συνεχή συλλογή δεδομένων. Αν τα δικαστήρια αρχίσουν να επιβάλλουν αλλαγές στον ίδιο τον σχεδιασμό των πλατφορμών –και όχι μόνο πρόστιμα–, οι τεχνολογικοί όμιλοι θα βρεθούν μπροστά σε μια στρατηγική αναπροσαρμογή με παγκόσμιες επιπτώσεις, από τη διαφήμιση μέχρι την προστασία ανηλίκων και τη ρύθμιση της τεχνολογίας στην Ευρώπη και την Ελλάδα.
#Meta #YouTube #Google #socialmedia #εθισμός #ανήλικοι #ΗΠΑ #τεχνολογία
