Ο πόλεμος στο Ιράν εκτοξεύει τη ζήτηση για αμερικανικά οπλικά συστήματα, αποκαλύπτοντας δομικές αδυναμίες παραγωγής και βαθιές πολιτικές τριβές. Η σύγκρουση Τραμπ με τους αμυντικούς κολοσσούς συμπίπτει με αβεβαιότητα για τους μελλοντικούς αμυντικούς προϋπολογισμούς.
Ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν λειτουργεί ως πραγματικό stress test για την αμερικανική αμυντική βιομηχανία. Η αυξημένη κατανάλωση πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς και αντιπυραυλικών συστημάτων, σε συνδυασμό με τις ήδη πιεσμένες γραμμές παραγωγής λόγω Ουκρανίας και Γάζας, αποκαλύπτουν ένα οικοσύστημα που δυσκολεύεται να ανταποκριθεί σε παρατεταμένη σύγκρουση υψηλής έντασης.
Σύγκρουση Τραμπ με τους αμυντικούς κολοσσούς
Ο Ντόναλντ Τραμπ κάλεσε πρόσφατα στον Λευκό Οίκο τα κορυφαία στελέχη της Lockheed Martin, RTX (Raytheon), BAE Systems, Boeing, Honeywell Aerospace και Northrop Grumman, απαιτώντας επιτάχυνση παραγωγής και σαφή χρονοδιαγράμματα. Η συνάντηση όμως έγινε σε κλίμα έντασης. Ο Λευκός Οίκος πιέζει για νέες συμβάσεις και αυξημένη παραγωγική δυναμικότητα, ενώ οι διαπραγματεύσεις με το Πεντάγωνο προχωρούν πιο αργά από όσο θα ήθελε η κυβέρνηση.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι οι μεγάλες αμυντικές εταιρείες έχουν κατηγορηθεί πως είναι «αλλεργικές στον κίνδυνο», επιλέγοντας επιστροφές κεφαλαίου σε μετόχους αντί για επενδύσεις σε εργοστάσια και υποδομές. Ο Τραμπ έχει στοχοποιήσει ειδικά την RTX, κατηγορώντας την ως «την πιο αργή στην αύξηση όγκου παραγωγής και την πιο επιθετική στις αποδόσεις προς τους μετόχους».
Η απάντησή του ήταν δρακόντεια: με προεδρικό διάταγμα απαγόρευσε σε εταιρείες άμυνας να καταβάλλουν μερίσματα ή να προχωρούν σε επαναγορές ιδίων μετοχών «σε οποιαδήποτε μορφή» έως ότου παραδίδουν «ανώτερο προϊόν, στην ώρα του και εντός προϋπολογισμού». Παράλληλα, απείλησε με αποκλεισμό από κρατικά συμβόλαια όσες δεν επενδύσουν σε νέες παραγωγικές μονάδες.
Διαρθρωτικές αδυναμίες και πολιτικός κίνδυνος για τους προϋπολογισμούς
Παρά την κριτική, ειδικοί σημειώνουν ότι οι επενδύσεις στην αμερικανική αμυντική βιομηχανική βάση έχουν ήδη αρχίσει να αυξάνονται, κυρίως σε πυρομαχικά και αντιαεροπορική άμυνα. Ωστόσο, η δημιουργία νέων εργοστασίων, η εξασφάλιση πρώτων υλών και η στελέχωση απαιτούν χρόνια – καθυστέρηση που φάνηκε ήδη από τη φάση ενίσχυσης της Ουκρανίας.
Κρίσιμος παράγοντας είναι η χρόνια αδυναμία της Ουάσιγκτον να εγκρίνει έγκαιρα προϋπολογισμούς λόγω πολιτικών συγκρούσεων στο Κογκρέσο. Χωρίς έγκαιρη ψήφιση και εκταμίευση, δεν υπογράφονται συμβάσεις, δεν δεσμεύονται πόροι και η βιομηχανία δεν έχει ορατότητα για να επενδύσει επιθετικά. Αναλυτές προειδοποιούν ότι αυτή η «συνεπής αποτυχία» συνιστά γεωπολιτική αυτοϋπονόμευση ιστορικών διαστάσεων.
Το δημοσιονομικό σκηνικό περιπλέκεται περαιτέρω από τις εκλογικές προοπτικές: οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πιθανότητα ανάκτησης του ελέγχου του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς στις ενδιάμεσες εκλογές, κάτι που θα μπορούσε να περιορίσει την ανοδική πορεία των αμυντικών δαπανών. Ήδη ο προϋπολογισμός άμυνας φθάνει τα 850 δισ. δολάρια για το 2025, με πρόβλεψη για 900 δισ. το 2026, ενώ ο Τραμπ ζητά άλμα στα 1,5 τρισ. δολάρια το 2027 – στόχος που πολλοί οικονομολόγοι θεωρούν ασύμβατο με τη βιωσιμότητα του αμερικανικού χρέους.
Πόλεμος διαρκείας, κέρδη και ηθικά διλήμματα
Η πιθανότητα ο πόλεμος με το Ιράν να εξελιχθεί σε νέο «Ιράκ χωρίς τέλος» ανησυχεί πρώην αξιωματούχους ασφαλείας, που θυμίζουν πόσο λανθασμένες αποδείχθηκαν οι αρχικές εκτιμήσεις για τη διάρκεια της εισβολής του 2003. Σήμερα, εκτιμάται ότι η Τεχεράνη είχε προετοιμαστεί επί μακρόν για αυτό το σενάριο, παρατείνοντας τη σύγκρουση πέρα από τα αρχικά πλάνα του Πενταγώνου.
Για τις αμερικανικές αμυντικές εταιρείες, ένας πόλεμος διαρκείας σημαίνει αυξημένες παραγγελίες και δυνητικά υψηλότερες αποτιμήσεις. Ωστόσο, η εικόνα στις αγορές είναι πιο σύνθετη: ο δείκτης Dow Jones US Aerospace & Defense, παρότι αντέδρασε ανοδικά στην έναρξη του πολέμου, υποχώρησε έκτοτε περίπου 3%, αντανακλώντας ανησυχίες για πολιτικό κίνδυνο, πιεστικά κόστη και ρυθμιστικές παρεμβάσεις τύπου Τραμπ.
Την ίδια στιγμή, η στενή διαπλοκή πολιτικής εξουσίας και αμυντικών επενδύσεων επανέρχεται στο προσκήνιο, καθώς οι γιοι του Τραμπ, Έρικ και Ντόναλντ Τζούνιορ, επενδύουν σε νέα εταιρεία drones που φιλοδοξεί να εκμεταλλευθεί την απαγόρευση εισαγωγής κινεζικών μη επανδρωμένων στις ΗΠΑ. Το παράδειγμα αναζωπυρώνει τη συζήτηση για σύγκρουση συμφερόντων στην κορυφή της αμερικανικής εξουσίας.
Σχόλιο 
: Ο πόλεμος με το Ιράν λειτουργεί ως καταλύτης για την αναδιάρθρωση της αμερικανικής αμυντικής βιομηχανίας, αλλά και ως μεγεθυντικός φακός των αντιφάσεων της αμερικανικής ισχύος: υπερβολική εξάρτηση από λίγους προμηθευτές, πολιτική παράλυση στον προϋπολογισμό, εκρηκτική δημοσιονομική πορεία και θολά όρια μεταξύ δημόσιου συμφέροντος και ιδιωτικού κέρδους. Για την Ευρώπη –και την Ελλάδα ειδικότερα– το μήνυμα είναι σαφές: χωρίς έγκαιρο σχεδιασμό και σταθερό χρηματοδοτικό ορίζοντα, καμία αμυντική στρατηγική δεν είναι βιώσιμη, όσο προηγμένα κι αν είναι τα οπλικά συστήματα.
#ΗΠΑ #Ιράν #Άμυνα #ΑμυντικήΒιομηχανία #Trump
