Η κυβέρνηση Τραμπ αναθέτει σε δύο επιχειρηματίες την επίλυση των πιο εκρηκτικών κρίσεων του πλανήτη. Το επιχειρηματικό μοντέλο ειρήνης δοκιμάζεται σε Ιράν, Ουκρανία και Μέση Ανατολή.
Η Ουάσιγκτον έχει αναθέσει σε ένα ασυνήθιστα μικρό και ανορθόδοξο δίδυμο την αποστολή της παγκόσμιας ειρήνης. Ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, και ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ, γνωστός από τον χώρο του real estate σε Νέα Υόρκη και Μαϊάμι, έχουν επιφορτιστεί με την επίλυση τριών από τις πιο περίπλοκες συγκρούσεις: Ιράν, Ισραήλ–Χαμάς και Ρωσία–Ουκρανία.
Η «ειρήνη ως real estate deal»
Η φιλοσοφία του Λευκού Οίκου είναι ξεκάθαρη: η διπλωματία αντιμετωπίζεται ως μεγάλη αναπτυξιακή συμφωνία. Μικρή, απολύτως ελεγχόμενη ομάδα, γρήγορες κινήσεις, αξιοποίηση κάθε αποτυχίας ως μοχλού πίεσης για την επόμενη διαπραγμάτευση. Σύμφωνα με ανώτερους αξιωματούχους της κυβέρνησης, το μοντέλο παραπέμπει σε μεγάλο επενδυτικό project: πρώτα αποφασίζει ένας στενός κύκλος με «όραμα», και στη συνέχεια ενεργοποιούνται οι τεχνοκράτες –υπουργείο Εξωτερικών, Πεντάγωνο, CIA, Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας– για τις λεπτομέρειες.
Η αποτυχημένη προσπάθεια να πεισθεί η Τεχεράνη να εγκαταλείψει τον εμπλουτισμό ουρανίου δεν动 κλόνισε την εμπιστοσύνη του Τραμπ. Αντίθετα, ο πρόεδρος επιχειρεί να μετατρέψει την κλιμάκωση με το Ιράν σε επιτάχυνση της ατζέντας του για διεύρυνση των Συμφωνιών του Αβραάμ, εκτιμώντας ότι περισσότερες αραβικές χώρες θα θελήσουν τώρα να στοιχηθούν με το Ισραήλ.
Επιτυχίες, κενά και κίνδυνος «υπερέκτασης»
Η κυβέρνηση προβάλλει ως επιτυχίες την απελευθέρωση Ισραηλινών ομήρων και μια μεγάλη ανταλλαγή αιχμαλώτων μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, που αποδίδονται στις συνεχείς επαφές Κούσνερ–Γουίτκοφ. Ωστόσο, η εκεχειρία στη Γάζα παραμένει εύθραυστη, η Χαμάς εξακολουθεί να δρα, ενώ στον πόλεμο της Ουκρανίας δεν έχει επιτευχθεί κατάπαυση του πυρός.
Έμπειροι διαπραγματευτές, όπως ο πρώην αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, προειδοποιούν για «κίνδυνο υπερέκτασης». Η διαχείριση τριών παράλληλων, βαθιά ριζωμένων συγκρούσεων από δύο επιχειρηματίες, χωρίς βαθιά γνώση ιστορίας, ψυχολογίας και θρησκευτικών–ιδεολογικών ιδιαιτεροτήτων, θεωρείται εξαιρετικά ριψοκίνδυνη. Υπενθυμίζεται ότι η συμφωνία JCPOA με το Ιράν, την οποία ο Τραμπ αποδομεί, χρειάστηκε δύο χρόνια και 159 σελίδες λεπτομερούς κειμένου για να ολοκληρωθεί.
Η ισχύς της πρόσβασης στον πρόεδρο
Το κύριο πλεονέκτημα του διδύμου, σύμφωνα με αναλυτές, δεν είναι η διπλωματική εμπειρία αλλά η άμεση πρόσβασή τους στον Τραμπ. Αυτή η σχέση τους επιτρέπει να υπερβαίνουν γραφειοκρατικά φράγματα τόσο στην Ουάσιγκτον όσο και στις ξένες πρωτεύουσες, στέλνοντας το μήνυμα ότι μιλούν για λογαριασμό του ίδιου του προέδρου. Ακόμη και αξιωματούχοι της προηγούμενης κυβέρνησης Μπάιντεν αναγνωρίζουν ότι σε μια ρευστή γεωπολιτική σκηνή, οι διαπραγματευτές που βρίσκονται «ένα τηλέφωνο μακριά» από τον ηγέτη έχουν ιδιαίτερο βάρος.
Η κριτική εστιάζει στο κατά πόσο το επιχειρηματικό ένστικτο μπορεί να υποκαταστήσει την εις βάθος κατανόηση περιοχών όπως η Μέση Ανατολή ή η ιρανική πολιτική κουλτούρα. Όπως επισημαίνει πρώην διπλωμάτης, «η επιχειρηματική εμπειρία δεν αντικαθιστά τη γνώση της περιοχής, του Ισλάμ και των ίδιων των δρώντων».
Παρά ταύτα, ο Λευκός Οίκος επιμένει ότι οι ευκαιρίες για «σημείο καμπής» σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή μπορεί να προκύψουν απρόσμενα – από γεγονότα που δεν ελέγχει η Ουάσιγκτον, αλλά μπορούν να αξιοποιηθούν αν υπάρχει έτοιμη, ευέλικτη ομάδα διαπραγμάτευσης.
Σχόλιο 
: Το μοντέλο «ειρήνη ως deal» μειώνει τη γραφειοκρατία και επιταχύνει αποφάσεις, αλλά μεταφέρει τον κίνδυνο από τη βραδύτητα στην επιπολαιότητα. Η συγκέντρωση τόσο μεγάλης διπλωματικής ισχύος σε δύο μη εκλεγμένους, χωρίς θεσμικά αντίβαρα όπως η έγκριση της Γερουσίας, αναδεικνύει μια τάση προσωποπαγούς εξωτερικής πολιτικής στις ΗΠΑ, με απρόβλεπτες συνέπειες για τη διεθνή ασφάλεια.
#ΗΠΑ #Τραμπ #Kushner #Witkoff #Ιράν #Ουκρανία #Ισραήλ #Διπλωματία
