Ο φονικός βομβαρδισμός σχολείου στο Ιράν αποδόθηκε σε «ανεξέλεγκτη» τεχνητή νοημοσύνη. Στην πραγματικότητα, ευθύνονται ανθρώπινες αποφάσεις και θανατηφόρα γραφειοκρατική αυτοματοποίηση.
Ο αμερικανικός βομβαρδισμός του δημοτικού σχολείου Shajareh Tayyebeh στη Μιναμπ του νότιου Ιράν, στις 28 Φεβρουαρίου 2026, με 175-180 νεκρούς –κυρίως κορίτσια 7-12 ετών– παρουσιάστηκε αρχικά ως «αποτυχία της τεχνητής νοημοσύνης». Η δημόσια συζήτηση επικεντρώθηκε στο chatbot Claude της Anthropic, το οποίο υποτίθεται ότι «επέλεξε» τον στόχο. Όμως, όπως αποκαλύπτεται, ούτε το Claude ούτε κάποιο άλλο LLM είχε ρόλο στην επιλογή του σχολείου. Ο πραγματικός «ένοχος» είναι ένα βαθιά ανθρώπινο μείγμα παλιάς πληροφορίας, βιασύνης και στρατιωτικής γραφειοκρατίας, κωδικοποιημένο σε ένα σύστημα στόχευσης: το Maven.
Το Maven, η Palantir και η συμπίεση της «αλυσίδας θανάτου»
Το Maven ξεκίνησε ως πρόγραμμα του Πενταγώνου για να αυτοματοποιήσει την ανάλυση τεράστιων ποσοτήτων δεδομένων από drones, δορυφόρους και αισθητήρες. Αρχικά είχε ανατεθεί στη Google, αλλά μετά τις μαζικές αντιδράσεις εργαζομένων το 2018, η εταιρεία αποχώρησε και τη σκυτάλη πήρε η Palantir Technologies. Σε διάστημα έξι ετών, η Palantir μετέτρεψε το Maven σε πλήρη «υποδομή στόχευσης», ικανή να ενώνει εικόνες, σήματα και βάσεις δεδομένων, και να παράγει «πακέτα στόχων» από την πρώτη ανίχνευση έως την εντολή πυροδότησης.
Κεντρική ιδέα είναι η συμπίεση της λεγόμενης «kill chain» – της αλληλουχίας «εντοπίζω, ιχνηλατώ, στοχοποιώ, πλήττω, αξιολογώ». Σε ασκήσεις τύπου Scarlet Dragon, ο αμερικανικός στρατός δοκίμασε το Maven ώστε 20 στρατιώτες να μπορούν να κάνουν τον όγκο δουλειάς 2.000 αναλυτών στον πόλεμο του Ιράκ, με στόχο μέχρι και 1.000 αποφάσεις στόχευσης την ώρα. Αυτό σημαίνει κατά μέσο όρο μία απόφαση κάθε 3,6 δευτερόλεπτα στο σύστημα, ή κάθε 72 δευτερόλεπτα για κάθε «targeteer».
Στο βομβαρδισμένο κτήριο της Μιναμπ, η ρίζα του εγκλήματος ήταν απλούστερη: σε βάση δεδομένων της Υπηρεσίας Αμυντικών Πληροφοριών το κτήριο παρέμενε καταχωρισμένο ως στρατιωτική εγκατάσταση, παρότι από τουλάχιστον το 2016 είχε αποκοπεί από γειτονική εγκατάσταση των Φρουρών της Επανάστασης και λειτουργούσε ως σχολείο. Η βάση δεν ενημερώθηκε· το Maven έτρεξε πάνω σε λανθασμένα δεδομένα, και η ταχύτητα του συστήματος μετέτρεψε ένα γραφειοκρατικό λάθος σε μαζική δολοφονία.
Η «γοητεία» της AI και η αόρατη ευθύνη
Η δημόσια συζήτηση εγκλωβίστηκε στην «γοητεία» των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων: ευθυγράμμιση, «παραισθήσεις», ασφάλεια. Όμως τα LLMs είναι μόνο ένα λεπτό, πρόσφατο στρώμα στο οικοσύστημα της Palantir – χρήσιμο για αναζήτηση και σύνοψη κειμένων, όχι για την επιλογή στόχων. Τα κρίσιμα υποσυστήματα του Maven βασίζονται σε κλασική μηχανική όραση και ανάλυση αισθητήρων, τεχνολογίες προγενέστερες των LLMs.
Το ουσιαστικό πρόβλημα, όπως δείχνουν και ιστορικά παραδείγματα από το Βιετνάμ, το Κόσοβο και το Ιράκ, είναι η μετατροπή της πολεμικής απόφασης σε γραφειοκρατική ροή εργασίας. Η αυτοματοποίηση και η εμμονή στην «αποδοτικότητα» αφαιρούν τον χρόνο και τον χώρο για αμφισβήτηση, διασταύρωση, ανθρώπινη κρίση. Στο Maven, τα στάδια στόχευσης εμφανίζονται ως στήλες σε ένα kanban board. Οι κανόνες εμπλέκονται ως λογισμικό. Αυτό που εξαφανίζεται είναι η δυνατότητα κάποιου να πει «κάτι δεν πάει καλά» και να σταματήσει τη διαδικασία.
Έτσι, η πολιτική και νομική ευθύνη θολώνει. Το Κογκρέσο δεν είχε εγκρίνει τον πόλεμο κατά του Ιράν, ωστόσο μέσα σε δύο εβδομάδες χτυπήθηκαν 6.000 στόχοι. Αντί η συζήτηση να επικεντρωθεί στο ποιος ξεκίνησε αυτόν τον πόλεμο, ποιος αποφάσισε να συμπιέσει την αλυσίδα θανάτου και αν ο βομβαρδισμός του σχολείου συνιστά έγκλημα πολέμου, η εύκολη αφήγηση περί «σφάλματος AI» λειτουργεί ως βολικό καταφύγιο για τους πραγματικούς υπεύθυνους.
Σχόλιο 
: Η υπόθεση της Μιναμπ είναι καμπανάκι για όλη τη Δύση – και για την Ελλάδα. Η άκριτη υιοθέτηση «έξυπνων» συστημάτων σε άμυνα, ασφάλεια ή διοίκηση, χωρίς θεσμικά αντίβαρα, δημοκρατικό έλεγχο και διαφάνεια, δεν μειώνει το ανθρώπινο λάθος· το κωδικοποιεί και το πολλαπλασιάζει. Όσο η πολιτική εξουσία κρύβεται πίσω από τον μύθο της «ανεξέλεγκτης AI», τόσο η πραγματική ευθύνη για αποφάσεις ζωής και θανάτου θα χάνεται μέσα σε αλγορίθμους και dashboards.
#Ιράν #ΗΠΑ #ΤεχνητήΝοημοσύνη #Palantir #Maven #Πόλεμος #Γεωπολιτική
