Η συμφωνία Διαχειριστών – Κομισιόν μειώνει δραστικά τις ταρίφες στον Κάθετο Διάδρομο και εισάγει πιο ευέλικτα προϊόντα. Ο Ιούλιος θα δείξει αν η αγορά πείθεται για τη βιωσιμότητα του project.
Ένα ουσιαστικό «restart» επιχειρείται στον Κάθετο Διάδρομο μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς την Ουκρανία, μετά τη συμφωνία των Διαχειριστών με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στόχος είναι να καταστεί εμπορικά ανταγωνιστική η διαδρομή για αμερικανικό LNG, σε μια περίοδο που η Ευρώπη αναζητά μόνιμες εναλλακτικές στο ρωσικό αέριο.
Μειώσεις ταριφών και νέα, πιο ευέλικτα προϊόντα
Καθοριστικό στοιχείο της συμφωνίας είναι η αναδιάρθρωση των τιμολογίων διαμετακόμισης κατά μήκος του άξονα Νότου – Βορρά. Οι νέες ταρίφες «ψαλιδίζονται» έως και 37% σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα, βελτιώνοντας αισθητά την ανταγωνιστικότητα της όδευσης μέσω Ελλάδας.
Σήμερα, η συνολική ταρίφα για φορτίο που εισέρχεται από τη Ρεβυθούσα και φτάνει μέχρι την ουκρανική αγορά διαμορφώνεται περίπου στα 7,6 €/MWh, ενώ μέσω του FSRU Αλεξανδρούπολης («Αμφιτρίτη») στα 9,6 €/MWh. Με το νέο σχήμα, το κόστος από το εικονικό σημείο συναλλαγών της ελληνικής αγοράς έως το αντίστοιχο σημείο εισόδου στην Ουκρανία υποχωρεί λίγο κάτω από τα 6 €/MWh, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται ο ΔΕΣΦΑ.
Παράλληλα, αλλάζει ριζικά η δομή των προϊόντων δυναμικότητας. Αντί για αποκλειστικά μηνιαίες δεσμεύσεις, οι χρήστες θα μπορούν πλέον να «κλειδώνουν» χωρητικότητα για περιόδους από τρεις μήνες έως και ένα έτος. Αυτό προσφέρει την αναγκαία επενδυτική ορατότητα σε traders και προμηθευτές για μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και υπογραφή πολυετών συμβολαίων LNG, προϋπόθεση για να κινητοποιηθούν κεφάλαια σε νέες υποδομές.
Σύγκριση με ανταγωνιστικές διαδρομές και ο ρόλος των ΗΠΑ
Ακόμη και μετά τις μειώσεις, ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι η φθηνότερη διαθέσιμη όδευση προς την Ουκρανία. Η μεταφορά μέσω Πολωνίας κοστίζει περί τα 4,4 €/MWh και μέσω Κροατίας – Ουγγαρίας περίπου 4,7 €/MWh. Ωστόσο, η νέα ταρίφα των ~6 €/MWh τον καθιστά σαφώς πιο ελκυστικό έναντι διαδρομών όπως η Λιθουανία – Πολωνία (7,2 €/MWh) ή η Γερμανία μέσω Αυστρίας/Σλοβακίας (10,1 €/MWh).
Πίσω από την αλλαγή στάσης της Κομισιόν – που έως πρόσφατα έθετε νομικά εμπόδια στα προϊόντα του Διαδρόμου – διαφαίνεται ισχυρή αμερικανική πίεση. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, οι παρεμβάσεις κορυφώθηκαν στο φετινό CERAweek στο Χιούστον, όπου βρέθηκαν στο ίδιο τραπέζι εκπρόσωποι των Διαχειριστών, της Επιτροπής και της αμερικανικής πλευράς. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να διασφαλίσει αξιόπιστη και ανταγωνιστική δίοδο για το δικό της LNG προς την Ανατολική Ευρώπη.
Ο κομβικός Ιούλιος και το στοίχημα της αγοράς
Παρά τη συμφωνία, το εγχείρημα δεν θεωρείται δεδομένο. Τον Ιούλιο θα διεξαχθεί η πρώτη δημοπρασία με βάση το νέο καθεστώς, όπου οι χρήστες θα κληθούν να δεσμεύσουν χωρητικότητα σε ημερήσια, μηνιαία, τριμηνιαία και ετήσια βάση, με παράδοση φορτίων από τις 26 Οκτωβρίου, στην έναρξη του επόμενου gas year. Εκεί θα φανεί αν η αγορά εμπιστεύεται πλέον το προϊόν.
Όπως έχει επισημάνει και ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, η επιτυχία προϋποθέτει όχι μόνο συνεργασία των κρατών-μελών του Διαδρόμου, αλλά και σαφή σήματα ότι τα «παράθυρα» για ροές ρωσικού αερίου θα κλείσουν οριστικά μετά το φθινόπωρο του 2027, όταν τυπικά σταματούν οι εισαγωγές από τη Μόσχα. Χωρίς αυτή την πολιτική βεβαιότητα, οι traders μπορεί να συνεχίσουν να διστάζουν.
Σε δεύτερο επίπεδο, η εμπορική επιτυχία του Κάθετου Διαδρόμου θα κρίνει αν θα προχωρήσουν κρίσιμες επενδύσεις: από ένα δεύτερο FSRU στο Αιγαίο μέχρι επεκτάσεις δικτύων στα Δυτικά Βαλκάνια, συμπεριλαμβανομένης της Σερβίας. Τράπεζες και επενδυτές ζητούν πρώτα μακροχρόνια συμβόλαια με πελάτες της Ανατολικής Ευρώπης προτού «ανοίξουν το πορτοφόλι».
Σχόλιο 
: Ο Κάθετος Διάδρομος περνά από τη θεωρία στην πράξη: οι μειώσεις ταριφών και η ευελιξία προϊόντων αφαιρούν κρίσιμα ρυθμιστικά εμπόδια, αλλά η τελική ετυμηγορία ανήκει στην αγορά και στη γεωπολιτική. Αν οι ροές ρωσικού αερίου περιοριστούν πράγματι μετά το 2027, η Ελλάδα μπορεί να εδραιωθεί ως πυλώνας ενεργειακής ασφάλειας στην Ανατολική Ευρώπη· αν όχι, ο κίνδυνος να μείνουν υποαξιοποιημένες πανάκριβες υποδομές παραμένει ορατός.
#ενέργεια #φυσικόαέριο #LNG #ΚάθετοςΔιάδρομος #ΔΕΣΦΑ
