Στα βουνά Ζάγκρος, ιρανοκουρδικές οργανώσεις προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο χερσαίας επίθεσης κατά του καθεστώτος στην Τεχεράνη. Η Ουάσινγκτον επισήμως απορρίπτει το σενάριο, αλλά το κρατά στρατηγικά «ανοικτό».
Στην ορεινή μεθόριο Ιράκ–Ιράν, στα βουνά Ζάγκρος, Κούρδοι αντάρτες της οργάνωσης Κόμμα Ελεύθερης Ζωής του Κουρδιστάν (PJAK) λειτουργούν από υπόγειες βάσεις, παρακολουθώντας στενά τις εξελίξεις στον πόλεμο κατά του ιρανικού καθεστώτος. Παρότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι απορρίπτει την ιδέα συμμετοχής κουρδικών πολιτοφυλακών σε χερσαία εισβολή στο Ιράν, οι ίδιοι οι μαχητές θεωρούν πως η παράταση της σύγκρουσης μπορεί να ανατρέψει τους σημερινούς σχεδιασμούς της Ουάσινγκτον.
Το PJAK, η συμμαχία των έξι και το δίλημμα της Ουάσινγκτον
Το PJAK, ιρανοκουρδική οργάνωση με επιχειρησιακή βάση στο βόρειο Ιράκ, αποτελεί μέλος συμμαχίας έξι κουρδικών πολιτικών και στρατιωτικών σχηματισμών που επιδιώκουν την ανατροπή του ισλαμικού καθεστώτος στην Τεχεράνη και την εγκαθίδρυση πιο δημοκρατικής διακυβέρνησης με αυξημένα δικαιώματα για τους Κούρδους του Ιράν. Η γεωγραφική εγγύτητα στα σύνορα, αλλά και η στρατιωτική της οργάνωση, την καθιστούν έναν από τους πιθανότερους πρωταγωνιστές σε ενδεχόμενη χερσαία επιχείρηση.
Η βάση του PJAK είναι ένα εκτεταμένο δίκτυο σηράγγων μέσα στο βουνό, με ηλεκτρισμό, νερό και χώρους διαβίωσης, που επιτρέπει μακροχρόνια παραμονή σε συνθήκες σχετικής ασφάλειας από τα ιρανικά πυρά. Στους τοίχους κρέμονται φωτογραφίες πεσόντων μαχητών, πολλοί εκ των οποίων είναι νέοι άνδρες και γυναίκες, καθώς η οργάνωση προβάλλει έντονα μια ιδεολογία «κουρδικού φεμινισμού» και συνδέει την απελευθέρωση των γυναικών με τη συνολική κοινωνική αλλαγή.
Παρά τη στρατιωτική ετοιμότητα, η ηγεσία του PJAK αποφεύγει να αποκαλύψει τις ακριβείς προϋποθέσεις για μια εισβολή στο ιρανικό έδαφος. Επίσημα δηλώνει ότι δεν επιθυμεί εξάρτηση από ξένες δυνάμεις όπως οι ΗΠΑ ή το Ισραήλ, επικαλούμενη και την ιστορική εμπειρία εγκατάλειψης των Κούρδων από την Ουάσινγκτον σε προηγούμενες συγκρούσεις, από το 1991 έως την πρόσφατη απόσυρση στήριξης των Κούρδων στη Συρία.
Κίνδυνος περιφερειακής αποσταθεροποίησης και το κόστος για τις ΗΠΑ
Για την Τεχεράνη, οι κουρδικές πολιτοφυλακές συνιστούν σοβαρή απειλή. Ιρανικά πυρά πυροβολικού έχουν πλήξει επανειλημμένα την περιοχή του Κουρδιστάν στο Ιράκ, με δεκάδες επιθέσεις που έχουν προκαλέσει θύματα κυρίως μεταξύ αμάχων, ενώ οι αντάρτες παραμένουν προστατευμένοι στο εσωτερικό των βουνών. Η ιρακινή κυβέρνηση είχε δεσμευθεί, με συμφωνία ασφαλείας το 2023, να αφοπλίσει και να απομακρύνει τις ιρανοκουρδικές οργανώσεις από τα σύνορα, όμως η σημερινή κινητικότητά τους καταδεικνύει τα όρια αυτής της συμφωνίας.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι ενδεχόμενη κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος θα μπορούσε να οδηγήσει σε εμφύλιο πόλεμο, ενώ διατήρησή του ενισχύει τον κίνδυνο περαιτέρω αντιποίνων κατά των Κούρδων τόσο στο Ιράν όσο και στο βόρειο Ιράκ. Η αποσταθεροποίηση της αυτόνομης κουρδικής περιοχής θα μπορούσε να δημιουργήσει νέο κενό ισχύος, όπως εκείνο που επέτρεψε την άνοδο του ISIS το 2014.
Για τις ΗΠΑ, το σενάριο αξιοποίησης των Κούρδων ως «αντιπροσώπων» σε χερσαία επιχείρηση παρουσιάζει σημαντικά πολιτικά και στρατιωτικά διλήμματα. Πρώην αξιωματούχοι των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών και των ειδικών δυνάμεων εκτιμούν ότι μια τέτοια επιλογή θα απαιτούσε μαζικές ροές οπλισμού και χρηματοδότησης, στενή αεροπορική υποστήριξη και πιθανώς παρουσία Αμερικανών κομάντο στο πεδίο – δηλαδή επίπεδο εμπλοκής που ο Λευκός Οίκος θέλει να αποφύγει.
Ακόμη και περιορισμένη στήριξη, όπως μικρά οπλικά συστήματα ή στοχευμένες αεροπορικές επιχειρήσεις, θα μπορούσε να αποδειχθεί επαρκής για να πιέσει ένα ήδη εύθραυστο καθεστώς στην Τεχεράνη, αλλά θα άνοιγε εκ νέου το διαχρονικό ζήτημα: μέχρι πού είναι διατεθειμένη να φθάσει η Ουάσινγκτον για να μην εγκαταλείψει τους Κούρδους για άλλη μια φορά;
Σχόλιο 
: Η υπό διαμόρφωση «οδός προς την Τεχεράνη» μέσω κουρδικών αντάρτικων ομάδων συμπυκνώνει όλες τις αντιφάσεις της αμερικανικής πολιτικής στη Μέση Ανατολή: επιθυμία για στρατηγικό πλήγμα χωρίς δικές της απώλειες, χρόνια δυσπιστία των Κούρδων απέναντι σε υποσχέσεις της Ουάσινγκτον και υψηλό ρίσκο περιφερειακής αποσταθεροποίησης. Για τις αγορές ενέργειας και την ευρύτερη γεωπολιτική ισορροπία, το αν και πώς θα αξιοποιηθούν οι κουρδικές πολιτοφυλακές θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για το κατά πόσο οι ΗΠΑ μπορούν να ελέγξουν τις παρενέργειες ενός πολέμου που ήδη τείνει να ξεφύγει από τα αρχικά του όρια.
#Κούρδοι #Ιράν #ΗΠΑ #ΜέσηΑνατολή #PJAK #γεωπολιτική
