Η κατάρριψη τριών αμερικανικών μαχητικών από φίλια πυρά στο Κουβέιτ αναδεικνύει τον κίνδυνο ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης. Παράλληλα, Ισραήλ και ΗΠΑ εντείνουν τα πλήγματα σε Ιράν και Λίβανο, ενώ Ευρώπη και Κίνα προσπαθούν να αποτρέψουν γενικευμένο πόλεμο.
Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν εισέρχεται σε ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση, με το μέτωπο να επεκτείνεται σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και τις παράπλευρες συνέπειες να αγγίζουν ήδη την παγκόσμια οικονομία. Η πλέον ενδεικτική στιγμή της έντασης ήταν η κατάρριψη τριών αμερικανικών F‑15 στο Κουβέιτ από τα ίδια τα αντιαεροπορικά συστήματα της χώρας, σε περιστατικό που ο αμερικανικός στρατός χαρακτήρισε «φίλια πυρά».
Φίλια πυρά στο Κουβέιτ και αμερικανικές απώλειες
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) επιβεβαίωσε ότι τρία F‑15 καταρρίφθηκαν όταν κουβεϊτικά αντιαεροπορικά συστήματα τα εξέλαβαν ως εχθρική απειλή. Και οι έξι επιβαίνοντες πρόλαβαν να εκτιναχθούν και βρίσκονται σε σταθερή κατάσταση, σύμφωνα με την ανακοίνωση. Το περιστατικό υπογραμμίζει πόσο λεπτά είναι τα περιθώρια λάθους σε ένα υπερκορεσμένο από στρατιωτικά μέσα θέατρο επιχειρήσεων.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ έχουν ήδη ανακοινώσει τρεις νεκρούς στρατιώτες σε συγκρούσεις που σχετίζονται με την αντιπαράθεση με το Ιράν, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ δεσμεύεται δημόσια ότι θα εκδικηθεί τις απώλειες και θα συνεχίσει τις επιχειρήσεις. Η ρητορική αυτή περιορίζει τα περιθώρια αποκλιμάκωσης, ακόμη κι αν κατά καιρούς αφήνονται ανοιχτά παράθυρα για νέες συνομιλίες με την ιρανική ηγεσία.
Μαζικά πλήγματα σε Τεχεράνη, Λίβανο και σαουδαραβικές υποδομές
Το Ισραήλ ανακοίνωσε νέα, «ευρεία» αεροπορική επιχείρηση στην καρδιά της Τεχεράνης, με στόχο, όπως υποστηρίζει, υποδομές του «ιρανικού τρομοκρατικού καθεστώτος». Δημοσιογραφικές μαρτυρίες κάνουν λόγο για εκρήξεις σε κεντρικές και ανατολικές συνοικίες και για κτίρια που σείστηκαν από τα πλήγματα. Ταυτόχρονα, η ισραηλινή αεροπορία συνεχίζει τις επιθέσεις κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, με τη Βηρυτό και τον νότο της χώρας να μετρούν δεκάδες νεκρούς και τραυματίες.
Στο Ιράν, η Ερυθρά Ημισέληνος ανεβάζει τον απολογισμό των νεκρών από τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στους 555 σε 131 πόλεις, ενώ ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν μιλά για «νόμιμο δικαίωμα» εκδίκησης μετά τη δολοφονία του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Η Τεχεράνη δηλώνει ότι έπληξε γραφεία της ισραηλινής ηγεσίας, ενώ κατηγορεί τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ότι στοχοποίησαν τη μονάδα εμπλουτισμού ουρανίου στο Νατάνζ – ισχυρισμός που ο επικεφαλής του ΔΟΑΕ Ραφαέλ Γκρόσι δεν επιβεβαιώνει, σημειώνοντας ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις ζημιών σε πυρηνικές εγκαταστάσεις ούτε αυξημένης ραδιενέργειας σε γειτονικές χώρες.
Η σύγκρουση έχει ήδη εξαχθεί στον Κόλπο, με σαουδαραβικό διυλιστήριο στη Ρας Τανούρα να δέχεται επίθεση με drones, προκαλώντας πυρκαγιά και προσωρινό κλείσιμο των εγκαταστάσεων. Το Ριάντ ανακοίνωσε ότι τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη αναχαιτίστηκαν, αλλά το μήνυμα προς την παγκόσμια αγορά ενέργειας ήταν σαφές.
Ευρωπαϊκή ανησυχία, κινεζική μεσολάβηση και σοκ στις αγορές
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, διά στόματος της προέδρου της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ζητά επίμονα να αποτραπεί η περαιτέρω διάχυση της σύγκρουσης, καταδικάζοντας τα «απερίσκεπτα και αδιάκριτα» πλήγματα του Ιράν και των συμμάχων του σε κυρίαρχα εδάφη, όπως η επίθεση με drone στη βρετανική βάση στο Ακρωτήρι της Κύπρου και σε σαουδαραβικές ενεργειακές υποδομές. Το Λονδίνο και η Λευκωσία επιμένουν ότι δεν επιθυμούν να καταστούν άμεσα μέρος των επιχειρήσεων, αν και παραχωρούν υποδομές για «αμυντικά πλήγματα» των ΗΠΑ.
Η Κίνα, από την πλευρά της, καλεί σε άμεση κατάπαυση του πυρός και επανέναρξη διαπραγματεύσεων, ενώ αναφέρει και τον θάνατο Κινέζου πολίτη στην Τεχεράνη. Το Πεκίνο έχει ήδη απομακρύνει χιλιάδες υπηκόους του από το Ιράν, γεγονός που δείχνει ότι προεξοφλεί παρατεταμένη αστάθεια.
Οι χρηματιστηριακές αγορές στην Ευρώπη αντέδρασαν νευρικά, με τον DAX στη Φρανκφούρτη και τον δείκτη στο Παρίσι να υποχωρούν πάνω από 2% στην έναρξη των συναλλαγών, ενώ το Λονδίνο καταγράφει μικρότερες απώλειες. Την ίδια ώρα, οι τιμές του πετρελαίου εκτινάσσονται, καθώς το Ιράν φέρεται να προειδοποιεί ότι δεν θα επιτρέψει τη διέλευση δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ – δίοδο από την οποία περνά περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Οι επιπτώσεις δεν είναι μόνο οικονομικές: περίπου 30.000 Ευρωπαίοι τουρίστες, κυρίως Γερμανοί, έχουν εγκλωβιστεί σε χώρες της περιοχής μετά το κλείσιμο εναέριων χώρων και την αναστολή πτήσεων. Οι κυβερνήσεις δηλώνουν ότι στρατιωτικές επιχειρήσεις απεγκλωβισμού θα αποτελέσουν «έσχατη λύση», εφόσον εξαντληθούν οι εμπορικές επιλογές.
Σχόλιο 
: Η κρίση εξελίσσεται πλέον σε σύγκρουση υψηλού ρίσκου, όπου ένα λάθος –όπως τα φίλια πυρά στο Κουβέιτ– μπορεί να πυροδοτήσει ανεξέλεγκτη κλιμάκωση. Η Ευρώπη βρίσκεται διπλά εκτεθειμένη: γεωπολιτικά, ως σύμμαχος των ΗΠΑ, και οικονομικά, ως καθαρός εισαγωγέας ενέργειας που εξαρτάται από τον Κόλπο. Για την Ελλάδα, με κρίσιμα θαλάσσια περάσματα και ναυτιλιακά συμφέροντα στον Περσικό, η εξέλιξη της σύγκρουσης στα Στενά του Ορμούζ θα είναι καθοριστική, τόσο για τα ναύλα όσο και για το ενεργειακό κόστος της οικονομίας.
#Ιράν #ΗΠΑ #Ισραήλ #ΜέσηΑνατολή #Πετρέλαιο #Γεωπολιτική
