Μια νέα, σκληρή ρυθμιστική γραμμή διαμορφώνεται διεθνώς γύρω από τη χρήση social media από ανηλίκους. Αυστραλία, ευρωπαϊκές χώρες και ασιακές δημοκρατίες δοκιμάζουν γενικευμένες απαγορεύσεις με υψηλά πρόστιμα και αμφιλεγόμενη ταυτοποίηση ηλικίας.
Ένα νέο ρυθμιστικό μέτωπο ανοίγει διεθνώς γύρω από τα social media, με σειρά χωρών να κινούνται προς γενικευμένες απαγορεύσεις χρήσης από παιδιά και εφήβους. Στόχος είναι η αντιμετώπιση φαινομένων εθισμού, διαδικτυακού εκφοβισμού, ψυχικών διαταραχών και έκθεσης σε κακόβουλους ενήλικες, αλλά με τίμημα βαριές παρεμβάσεις στην ιδιωτικότητα και την ψηφιακή ελευθερία.
Αυστραλία ως πρότυπο, βαριά πρόστιμα για τις πλατφόρμες
Η Αυστραλία έγινε τον Δεκέμβριο του 2025 η πρώτη χώρα παγκοσμίως που απαγόρευσε τη χρήση social media σε παιδιά κάτω των 16 ετών. Η απαγόρευση καλύπτει όλες τις μεγάλες πλατφόρμες – Facebook, Instagram, Snapchat, Threads, TikTok, X, YouTube, Reddit, Twitch και Kick – με εξαίρεση το WhatsApp και το YouTube Kids.
Η κυβέρνηση υποχρεώνει τις εταιρείες να εφαρμόσουν συστήματα επαλήθευσης ηλικίας, ξεκαθαρίζοντας ότι η απλή αυτοδήλωση δεν αρκεί. Η μη συμμόρφωση μπορεί να επιφέρει πρόστιμα έως 49,5 εκατ. αυστραλιανά δολάρια (περίπου 34,4 εκατ. δολάρια ΗΠΑ), στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι η ευθύνη μεταφέρεται στις ίδιες τις πλατφόρμες.
Η αυστραλιανή εμπειρία λειτουργεί πλέον ως σημείο αναφοράς για κυβερνήσεις που αναζητούν «γρήγορες λύσεις» σε ένα πολύπλοκο κοινωνικό πρόβλημα, ενισχύοντας ταυτόχρονα την αγορά τεχνολογιών age assurance και ψηφιακής ταυτοποίησης.
Ευρώπη: από αυστηρές προτάσεις έως πολιτικές αντιστάσεις
Στην Ευρώπη, το φάσμα των προσεγγίσεων είναι ευρύ. Η Δανία ετοιμάζεται να απαγορεύσει τα social media σε παιδιά κάτω των 15 ετών, έχοντας ήδη εξασφαλίσει στήριξη από κυβερνητικά και αντιπολιτευόμενα κόμματα. Παράλληλα αναπτύσσει εφαρμογή «ψηφιακής απόδειξης» με ενσωματωμένα εργαλεία επαλήθευσης ηλικίας.
Στη Γαλλία, η Εθνοσυνέλευση ενέκρινε νομοσχέδιο που απαγορεύει τα social media σε ανηλίκους κάτω των 15, με τον Εμανουέλ Μακρόν να το παρουσιάζει ως μέτρο κατά της υπερβολικής έκθεσης σε οθόνες. Το κείμενο ωστόσο πρέπει να περάσει από τη Γερουσία και τελική ψηφοφορία, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο τροποποιήσεων.
Στη Γερμανία, οι συντηρητικοί του Φρίντριχ Μερτς έθεσαν στο τραπέζι πρόταση απαγόρευσης για κάτω των 16 ετών, αλλά οι εταίροι του κεντροαριστερού συνασπισμού εμφανίζονται διστακτικοί απέναντι σε μια απόλυτη απαγόρευση, φοβούμενοι υπερβολική κρατική παρέμβαση και κοινωνικές αντιδράσεις.
Η Σλοβενία καταρτίζει νόμο που θα απαγορεύει την πρόσβαση σε πλατφόρμες όπως TikTok, Snapchat και Instagram για κάτω των 15, ενώ η Ισπανία σχεδιάζει απαγόρευση για κάτω των 16, συνδυάζοντάς την με αυστηρό καθεστώς προσωπικής ευθύνης των στελεχών των social media για παράνομο μισαλλόδοξο περιεχόμενο.
Ελλάδα, Ην. Βασίλειο και Ασία σε τροχιά περιορισμών
Σύμφωνα με διεθνή πρακτορεία, η Ελλάδα βρίσκεται κοντά στην ανακοίνωση απαγόρευσης social media για παιδιά κάτω των 15 ετών, εξέλιξη που – αν επιβεβαιωθεί – θα την εντάξει στην πρωτοπορία της ευρωπαϊκής «σκληρής γραμμής» απέναντι στις πλατφόρμες. Το πώς θα εφαρμοστεί στην πράξη, ιδίως ως προς την ταυτοποίηση ηλικίας και τον ρόλο γονέων/κηδεμόνων, παραμένει κρίσιμο ερώτημα.
Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχει λάβει ακόμη απόφαση, αλλά εξετάζει σοβαρά απαγόρευση για κάτω των 16, σε συνδυασμό με περιορισμούς σε χαρακτηριστικά που ενισχύουν τον εθισμό, όπως το ατελείωτο scrolling. Η κυβέρνηση έχει εξαγγείλει διαβούλευση με γονείς, νέους και φορείς της κοινωνίας των πολιτών.
Στην Ασία, η Ινδονησία σχεδιάζει απαγόρευση για κάτω των 16 σε πλατφόρμες όπως YouTube, TikTok, Facebook, Instagram, Threads, X, Bigo Live και Roblox, ενώ η Μαλαισία έχει ήδη ανακοινώσει ότι από το 2026 θα απαγορεύσει τη χρήση social media σε κάτω των 16.
Ο αντίλογος είναι έντονος. Οργανώσεις όπως η Amnesty Tech μιλούν για «αναποτελεσματική, πρόχειρη λύση» που αγνοεί την πραγματικότητα των νέων και μεταθέτει το πρόβλημα σε πιο κρυφά κανάλια, ενώ παράλληλα νομιμοποιεί εξαιρετικά παρεμβατικές πρακτικές ταυτοποίησης, με σοβαρές επιπτώσεις στην προστασία προσωπικών δεδομένων.
Σχόλιο 
: Το διεθνές κύμα απαγορεύσεων στα social media για ανηλίκους μετατρέπει τις πλατφόρμες σε ρυθμιζόμενες υποδομές δημόσιου ενδιαφέροντος, με βαρύ κόστος συμμόρφωσης και ισχυρό πολιτικό ρίσκο. Για χώρες όπως η Ελλάδα, το διακύβευμα δεν είναι μόνο η προστασία των παιδιών, αλλά και η ισορροπία ανάμεσα σε θεμελιώδη δικαιώματα, ψηφιακή καινοτομία και ρεαλιστική επιβολή κανόνων σε ένα οριακά ανεξέλεγκτο ψηφιακό οικοσύστημα.
#socialmedia #παιδιά #Ευρώπη #Ελλάδα #ψηφιακάδικαιώματα
