Η Κομισιόν επιχειρεί να συσπειρώσει τα κράτη-μέλη γύρω από τη γραμμή της πράσινης μετάβασης, παρά τις πιέσεις για επιστροφή στα ορυκτά καύσιμα. Η νέα έξαρση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή αναζωπυρώνει τις ανησυχίες για τιμές ενέργειας και ενεργειακή ασφάλεια.
Υπό την πίεση επίμονων υψηλών τιμών ενέργειας και της κλιμάκωσης του πολέμου στη Μέση Ανατολή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να αποδείξει ότι η στρατηγική της για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης παραμένει η σωστή κατεύθυνση. Σε έκτακτη συνεδρίαση του Σώματος των Επιτρόπων στις Βρυξέλλες, η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επιδίωξε να θωρακίσει πολιτικά τη γραμμή της ΕΕ: επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης και μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, παρά την έντονη κριτική από αρκετές πρωτεύουσες.
Πράσινη μετάβαση ως απάντηση στην κρίση, όχι υποχώρηση
Σύμφωνα με δήλωση της φον ντερ Λάιεν, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή «υπενθυμίζουν τους κινδύνους του να βασιζόμαστε ακόμη υπερβολικά στα ορυκτά καύσιμα». Η συνεδρίαση, στην οποία συμμετείχε και ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας Φατίχ Μπιρόλ, είχε χαρακτήρα «προσανατολιστικής συζήτησης» ενόψει της επόμενης Συνόδου Κορυφής, όπου η πρόεδρος αναμένεται να παρουσιάσει πακέτο για τις τιμές ενέργειας.
Εσωτερικό σημείωμα που συνέταξαν η επίτροπος Ανταγωνισμού Τερέσα Ριβέρα και ο επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν αναγνωρίζει ότι η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και οι διαταραχές στα στενά του Ορμούζ έχουν προκαλέσει άμεση άνοδο τιμών και αυξημένη μεταβλητότητα. Παρόλα αυτά, η Κομισιόν δεν αλλάζει πυξίδα: επιμένει στην ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών και της εξοικονόμησης ενέργειας, αφήνοντας να εννοηθεί όμως ότι χρειάζεται μια «λύση-γέφυρα» για να μειωθούν οι λογαριασμοί μέχρι να αποδώσει πλήρως η πράσινη μετάβαση.
Παράλληλα, η Επιτροπή επισημαίνει ότι τα κράτη-μέλη δεν έχουν εξαντλήσει τα εργαλεία που ήδη προβλέπει το ευρωπαϊκό δίκαιο για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Βρυξέλλες και εθνικές κυβερνήσεις ανταλλάσσουν ουσιαστικά ευθύνες για το ποιος πρέπει να αναλάβει το πολιτικό κόστος των παρεμβάσεων.
Πολιτικές αντιδράσεις και ενεργειακός διχασμός στην ΕΕ
Η ενεργειακή στρατηγική της Κομισιόν έχει μετατραπεί σε κεντρικό πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης στην Ευρώπη. Ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν, ενόψει κρίσιμων εθνικών εκλογών, αξιοποιεί την άνοδο των τιμών πετρελαίου λόγω του πολέμου με το Ιράν για να ζητήσει αναδίπλωση της ΕΕ από τα σχέδια απεξάρτησης από το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, προβάλλοντας το αφήγημα της «φθηνής ρωσικής ενέργειας» ως ασπίδα κατά των ανατιμήσεων.
Παράλληλα, σειρά εθνικών και περιφερειακών εκλογικών αναμετρήσεων έχει ενισχύσει λαϊκιστικές και ευρωσκεπτικιστικές δυνάμεις που επιτίθενται στο Green Deal και στο ρυθμιστικό πλαίσιο της ΕΕ για το κλίμα. Στην Τσεχία, η νέα κυβέρνηση του Αντρέι Μπάμπις έχει δεσμευθεί να ξηλώσει βασικά τμήματα του πλαισίου, προσθέτοντας πίεση στο τραπέζι των Ευρωπαίων ηγετών.
Ενδεικτική της δυσπιστίας είναι και πρόσφατη επιστολή της Σουηδίας προς τη φον ντερ Λάιεν, με την οποία η Στοκχόλμη εκφράζει ανησυχίες για τα σχέδια ενοποίησης των εθνικών αγορών ηλεκτρισμού, προειδοποιώντας ότι μπορεί να οδηγήσουν σε ακριβότερο σύστημα για πολίτες και επιχειρήσεις.
Απέναντι σε αυτή τη συσσωρευμένη κριτική, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έχει ήδη προχωρήσει σε διαφοροποίηση προμηθευτών και σε μείωση της εξάρτησης από «αναξιόπιστους» παρόχους, όπως η Ρωσία, και δηλώνει βέβαιη ότι βρίσκεται σε καλύτερη θέση για να διαχειριστεί τα τωρινά σοκ προσφοράς.
Σχόλιο 
: Η Κομισιόν επιχειρεί να μετατρέψει μια διπλή γεωπολιτική κρίση –Ουκρανία και Μέση Ανατολή– σε επιχείρημα υπέρ της επιτάχυνσης της πράσινης μετάβασης, όμως η πολιτική της νομιμοποίηση διαβρώνεται από την κοινωνική κόπωση απέναντι στους λογαριασμούς ενέργειας. Αν δεν συνοδευτεί από απτές, βραχυπρόθεσμες ελαφρύνσεις για νοικοκυριά και βιομηχανία, η στρατηγική φον ντερ Λάιεν κινδυνεύει να γίνει καταλύτης για περαιτέρω άνοδο λαϊκιστικών δυνάμεων και εθνικών παρεκκλίσεων, υπονομεύοντας ακριβώς την ενιαία ενεργειακή αγορά που επιδιώκει να θωρακίσει.
#ΕΕ #Ενέργεια #VonDerLeyen #ΕνεργειακήΚρίση #ΠράσινηΜετάβαση
