Σε μια γωνιά του βόρειου Λονδίνου, δύο γειτονικά καφέ μετατρέπονται σε συμβολικό πεδίο μάχης της σύγκρουσης Ισραήλ-Γάζας. Η καθημερινότητα, το φαγητό και η επιχειρηματική δραστηριότητα φορτίζονται με γεωπολιτικές και ηθικές προεκτάσεις.
Σε μια γειτονιά του Άρτσγουεϊ στο βόρειο Λονδίνο, η αντιπαράθεση γύρω από τον πόλεμο Ισραήλ-Γάζας έχει μεταφερθεί στα πιο απτά, καθημερινά πεδία: τον καφέ, το φαγητό, την επιλογή του καταστήματος. Ένα μικρό παλαιστινιακό καφέ, το Cafe Metro, και ένα νέο υποκατάστημα της αλυσίδας φούρνων Gail’s, βρίσκονται ξαφνικά στο επίκεντρο μιας σύγκρουσης που ξεπερνά κατά πολύ τα τετραγωνικά μέτρα του δρόμου.
Το παλαιστινιακό καφέ ως νησίδα ταυτότητας και αλληλεγγύης
Το Cafe Metro λειτουργεί από τη δεκαετία του 1980 και δηλώνει ανοιχτά την παλαιστινιακή του ταυτότητα. Σήμερα, με τους ιδιοκτήτες Φάτεν και Μαχμούντ, έχει εξελιχθεί σε σημείο συνάντησης, πολιτισμού και διακριτικής αντίστασης. Η Φάτεν, που εγκαταστάθηκε στο Λονδίνο το 2014, έχει οικογένεια στη Γάζα, σε προσωρινό προσφυγικό καταυλισμό. Μέσα από συνταγές που έμαθε από τη μητέρα της – μακλούμπα, φαλάφελ, ταμπουλέ, φακή – επιχειρεί να κρατήσει ζωντανή τη μνήμη και την παλαιστινιακή κουλτούρα.
Το ζευγάρι οργανώνει εδώ και έξι μήνες θεματικά δείπνα – ένα είδος «supper club» – όπου τα εισιτήρια εξαντλούνται εβδομάδες πριν και τα έσοδα κατευθύνονται σε ανθρωπιστική βοήθεια για τους πεινασμένους και άστεγους στη Γάζα. Η πρωτοβουλία ξεκίνησε ως εφάπαξ έρανος και γρήγορα εξελίχθηκε σε κοινωνικό και πολιτιστικό γεγονός, προσφέροντας κοινότητα, παρηγοριά και έναν ειρηνικό τρόπο έκφρασης αλληλεγγύης.
Η επέκταση της Gail’s, τα κεφάλαια και οι στοχοποιήσεις
Η εικόνα αλλάζει όταν, δίπλα στο ανεξάρτητο καφέ, ανοίγει νέο κατάστημα της αλυσίδας Gail’s, γνωστής για τα «πολυτελή» αρτοσκευάσματα και ως ένδειξη γκετρονιφιέισον και ανόδου τιμών σε πολλές περιοχές του Λονδίνου. Η Gail’s έχει επεκταθεί σε σχεδόν 200 σημεία στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ ανήκει σε επενδυτικό σχήμα υπό τη Bain Capital, η οποία επενδύει και σε αμυντική τεχνολογία, περιλαμβανομένων ισραηλινών εταιρειών ασφαλείας.
Αυτές οι χρηματοοικονομικές διασυνδέσεις έχουν οδηγήσει ακτιβιστές να κατηγορούν την αλυσίδα για συμβολική συμμετοχή στο «στρατιωτικο-βιομηχανικό σύμπλεγμα» που στηρίζει το Ισραήλ. Παρά το ότι η Gail’s δηλώνει πως είναι «βρετανική επιχείρηση χωρίς ειδικές συνδέσεις με ξένες κυβερνήσεις», η φυσική της παρουσία λίγα μέτρα από ένα παλαιστινιακό καφέ εκλαμβάνεται από πολλούς ως πράξη επιθετικής εμπορικής διείσδυσης.
Πριν ακόμη ανοίξει, το νέο κατάστημα δέχτηκε επίθεση με κόκκινη μπογιά, ενώ λίγες ημέρες μετά τα τζάμια του θρυμματίστηκαν και γράφτηκαν συνθήματα όπως «reject corporate Zionism» και βωμολοχίες κατά της Bain Capital. Εβραϊκές οργανώσεις το ερμήνευσαν ως μέρος τάσης εκφοβισμού των Εβραίων από τη δημόσια σφαίρα, υπενθυμίζοντας ότι η Gail’s ιδρύθηκε τη δεκαετία του 1990 από Ισραηλινό αρτοποιό. Κανείς δεν έχει συλληφθεί, ενώ η τοπική οργάνωση Palestine Solidarity Campaign αρνήθηκε οποιαδήποτε ανάμειξη.
Συμβολικές συγκρούσεις, πραγματικές πιέσεις
Την ίδια στιγμή, το ίδιο το Cafe Metro δεν μένει στο απυρόβλητο. Υποστηρικτές του Ισραήλ επικολλούν προκλητικά αυτοκόλλητα στις βιτρίνες με συνθήματα όπως «Stop killing people» ή «Μια μέρα θα μας ευχαριστείτε». Δημοτικοί ελεγκτές φέρονται να ζήτησαν – χωρίς επιτυχία – την αφαίρεση παλαιστινιακών σημαιών από τον χώρο. Στο σημερινό κλίμα, η ίδια η ύπαρξη ενός παλαιστινιακού χώρου εστίασης σε δυτική πρωτεύουσα αντιμετωπίζεται συχνά με καχυποψία.
Ο Μαχμούντ, ήπιος χαρακτήρας γύρω στα 60, επιμένει πως η μόνη «μάχη» που δίνει είναι στην αγορά: «Εμείς ανταγωνιζόμαστε νόμιμα. Ο καπουτσίνο μας κοστίζει 2,95 λίρες, ο δικός τους 4,50. Έτσι ανταγωνιζόμαστε», τονίζει. Ωστόσο, η ουσία είναι ότι οι δυνατότητες ουσιαστικής επιρροής της παλαιστινιακής αλληλεγγύης σε διεθνές επίπεδο δείχνουν περιορισμένες, με αποτέλεσμα ο ακτιβισμός να εκφράζεται όλο και πιο συχνά μέσω μικρών, συμβολικών πράξεων – από σπασμένα τζάμια μέχρι αυτοκόλλητα.
Το φαγητό – η πρόσβαση, η στέρηση, η πολιτισμική του σημασία – αναδεικνύεται έτσι σε κεντρικό μοτίβο ενός «αιώνιου» πολέμου. Για τη Φάτεν και τον Μαχμούντ, τα ταψιά με μακλούμπα, η σούπα φακής και τα γλυκά δεν είναι μόνο επαγγελματική δραστηριότητα, αλλά και πράξη ταυτότητας και σιωπηρής αντίστασης, όσο ανεπαρκής κι αν μοιάζει απέναντι σε μια συντριπτική ανισορροπία ισχύος.
Σχόλιο 
: Η σύγκρουση γύρω από δύο καφέ στο βόρειο Λονδίνο φωτίζει πώς οι παγκόσμιες γεωπολιτικές εντάσεις διαπερνούν την καθημερινή οικονομία της γειτονιάς: από τις αλυσίδες που συμβολίζουν κεφάλαια, γκετρονιφιέισον και διεθνείς επενδύσεις, έως τις μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις που μετατρέπονται σε φορείς ταυτότητας και πολιτικής διαμαρτυρίας. Για τις ευρωπαϊκές πόλεις – και την Αθήνα – είναι προειδοποίηση ότι οι «πολιτιστικοί πόλεμοι» θα εκφράζονται όλο και περισσότερο σε τοπικό, εμπορικό επίπεδο, με το φαγητό και τον καφέ να γίνονται προέκταση της εξωτερικής πολιτικής.
#Λονδίνο #Παλαιστίνη #Ισραήλ #Γάζα #Κοινωνία #Εστίαση
