Ο πόλεμος με το Ιράν αναδιαμορφώνει τον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη και δοκιμάζει την αντοχή των μεγάλων οικονομιών. Οι επιπτώσεις δεν θα είναι συμμετρικές: ορισμένες χώρες κινδυνεύουν με βαθύτερο και πιο επίμονο πλήγμα.
Ο πόλεμος με το Ιράν, στην καρδιά της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας, λειτουργεί ως καταλύτης για ένα νέο κύμα αστάθειας στην παγκόσμια οικονομία. Η απότομη άνοδος των τιμών του πετρελαίου, οι κίνδυνοι για τις θαλάσσιες μεταφορές στον Περσικό Κόλπο και η γεωπολιτική αβεβαιότητα δεν επηρεάζουν όλες τις χώρες με τον ίδιο τρόπο. Οι οικονομίες με υψηλή εξάρτηση από εισαγωγές ενέργειας και περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια είναι οι πιο ευάλωτες.
Οι μεγάλοι εισαγωγείς ενέργειας στην πρώτη γραμμή
Οι ανεπτυγμένες οικονομίες που στηρίζονται σε εισαγόμενο πετρέλαιο και φυσικό αέριο, όπως η Ευρωζώνη, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα, κινδυνεύουν να πληρώσουν βαρύ τίμημα. Η εκτίναξη της τιμής του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι μεταφράζεται άμεσα σε ακριβότερα καύσιμα, υψηλότερο κόστος μεταφορών και αυξημένες τιμές σε όλο το φάσμα της παραγωγής.
Για την Ευρώπη, που ήδη πασχίζει να προσαρμοστεί μετά την ενεργειακή κρίση της Ουκρανίας, ένα νέο σοκ από το Ιράν σημαίνει κίνδυνο επαναφοράς των πληθωριστικών πιέσεων και καθυστέρηση στη μείωση των επιτοκίων. Η βιομηχανία, ειδικά στη Γερμανία και την Ιταλία, αντιμετωπίζει περαιτέρω επιβάρυνση κόστους, ενώ τα νοικοκυριά βλέπουν το διαθέσιμο εισόδημα να συρρικνώνεται μέσω των λογαριασμών ενέργειας και των καυσίμων.
Ακόμη πιο εκτεθειμένες είναι οι μεγάλες αναδυόμενες οικονομίες που εισάγουν ενέργεια, όπως η Ινδία και η Τουρκία. Ο συνδυασμός ακριβού πετρελαίου, αδύναμων νομισμάτων και ήδη υψηλού πληθωρισμού μπορεί να οδηγήσει σε επιδείνωση των ισοζυγίων τρεχουσών συναλλαγών, αυξημένο κόστος δανεισμού και ενδεχόμενη ανάγκη για αυστηρότερη νομισματική πολιτική, με τίμημα την ανάπτυξη.
Ποιοι ωφελούνται και ποιοι μένουν στη γκρίζα ζώνη
Στον αντίποδα, καθαροί εξαγωγείς ενέργειας –από τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου μέχρι τη Ρωσία και ορισμένα κράτη της Λατινικής Αμερικής– βλέπουν πρόσκαιρα δημοσιονομικά και εξωτερικά οφέλη. Τα αυξημένα έσοδα από υδρογονάνθρακες ενισχύουν τα κρατικά ταμεία και τα συναλλαγματικά αποθέματα. Ωστόσο, η γεωπολιτική εγγύτητα στο μέτωπο και ο κίνδυνος διαταραχών στις υποδομές ή στις θαλάσσιες οδούς μεταφοράς περιορίζουν την καθαρή ωφέλεια.
Οι ΗΠΑ βρίσκονται σε ιδιότυπη ενδιάμεση θέση. Ως μεγάλος παραγωγός πετρελαίου και φυσικού αερίου, αποκομίζουν οφέλη σε επίπεδο ενεργειακού κλάδου και εξαγωγών. Την ίδια στιγμή, όμως, η αύξηση των τιμών καυσίμων πιέζει τους Αμερικανούς καταναλωτές, τροφοδοτεί πολιτική δυσαρέσκεια και περιπλέκει τις αποφάσεις της κεντρικής τράπεζας για τα επιτόκια.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η αβεβαιότητα γύρω από τη διάρκεια και την ένταση του πολέμου με το Ιράν κρατά σε εγρήγορση τις αγορές. Οι επενδυτές αναζητούν ασφαλή καταφύγια, αυξάνοντας τη μεταβλητότητα σε μετοχές, ομόλογα και νομίσματα. Αν η σύγκρουση παραταθεί ή επεκταθεί, οι κίνδυνοι για ύφεση σε ευαίσθητες οικονομίες θα ενταθούν.
Σχόλιο 
: Η οικονομική γεωγραφία του πολέμου με το Ιράν αποδεικνύει πόσο άνισα κατανέμεται το κόστος της αστάθειας. Οι καθαροί εισαγωγείς ενέργειας, ιδίως με υψηλό χρέος και περιορισμένα περιθώρια νομισματικής πολιτικής, κινδυνεύουν με μια νέα «στασιμοπληθωριστική» παγίδα. Για την Ευρώπη και τις μεγάλες αναδυόμενες οικονομίες, η κρίση αυτή είναι υπενθύμιση ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν είναι μόνο ζήτημα πράσινης μετάβασης, αλλά και σκληρής γεωπολιτικής ισχύος.
#Ιράν #πόλεμος #οικονομία #ενέργεια #πετρέλαιο #αγορές
