Η εκτίναξη του πετρελαίου λόγω πολέμου στο Ιράν βρίσκει την Κίνα πιο θωρακισμένη από άλλες μεγάλες οικονομίες. Στρατηγικά αποθέματα, αγωγοί και ταχεία στροφή σε ΑΠΕ μειώνουν την έκθεσή της σε πετρελαϊκά σοκ.
Η νέα άνοδος των διεθνών τιμών πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, στον απόηχο του πολέμου στο Ιράν και των κινδύνων για τα θαλάσσια περάσματα στη Μέση Ανατολή, δεν πλήττει όλες τις οικονομίες με τον ίδιο τρόπο. Η Κίνα, αν και ο μεγαλύτερος εισαγωγέας αργού παγκοσμίως, εμφανίζεται σήμερα σημαντικά πιο ανθεκτική σε ένα παρατεταμένο σοκ τιμών, χάρη σε μια συνειδητή στρατηγική δύο δεκαετιών για διαφοροποίηση πηγών ενέργειας και ενίσχυση αποθεμάτων.
Στρατηγικά αποθέματα και περιορισμένη εξάρτηση από τα στενά του Ορμούζ
Καθώς οι τιμές του αργού ξεπέρασαν για πρώτη φορά μετά από τέσσερα χρόνια τα 100 δολάρια, αναλυτές της OCBC επισημαίνουν ότι η Κίνα είναι «λιγότερο ευαίσθητη σε μια παρατεταμένη διακοπή στα Στενά του Ορμούζ» σε σχέση με πολλούς ασιατικούς ανταγωνιστές της. Η χώρα έχει συγκεντρώσει ένα από τα μεγαλύτερα στρατηγικά και εμπορικά αποθέματα αργού στον κόσμο, με εκτιμώμενα 1,2 δισ. βαρέλια στην ξηρά στις αρχές Ιανουαρίου, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 3–4 μήνες κατανάλωσης.
Παράλληλα, το Πεκίνο έχει μειώσει την εξάρτησή του από τις θαλάσσιες ροές πετρελαίου, αναπτύσσοντας χερσαίους αγωγούς και ενισχύοντας τις εισαγωγές από τη Ρωσία και άλλους προμηθευτές. Σύμφωνα με αναλυτές, πλέον μόλις το 40%–50% των θαλάσσιων εισαγωγών πετρελαίου της Κίνας διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, ενώ συνολικά οι ροές πετρελαίου μέσω του περάσματος αντιστοιχούν μόλις στο 6,6% της συνολικής ενεργειακής κατανάλωσης της χώρας. Η αντίστοιχη εξάρτηση για το φυσικό αέριο μέσω Ορμούζ είναι ακόμη χαμηλότερη, γύρω στο 0,6%.
Ενεργειακή μετάβαση, ηλεκτροκίνηση και σύγκριση με ΗΠΑ – Ινδία
Η διαφοροποίηση της Κίνας δεν περιορίζεται στη γεωγραφία των προμηθευτών. Η χώρα έχει επιταχύνει θεαματικά την ενεργειακή της μετάβαση, αυξάνοντας σταδιακά το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών στο ενεργειακό της μείγμα. Αν και οι ΑΠΕ (εκτός πυρηνικής και υδροηλεκτρικής) παραμένουν ακόμη μικρό ποσοστό της συνολικής κατανάλωσης, η αύξηση σε σχέση με πριν από 20 χρόνια είναι πολλαπλάσια και σημαντικά υψηλότερη από ΗΠΑ και Ινδία.
Κρίσιμο ρόλο παίζει η στροφή στην ηλεκτροκίνηση. Σύμφωνα με μελέτες, η διείσδυση ηλεκτρικών οχημάτων –ιδίως φορτηγών– έχει ήδη υποκαταστήσει πάνω από 1 εκατ. βαρέλια ημερήσιας υποθετικής ζήτησης πετρελαίου, με την τάση να επιταχύνεται. Πάνω από τα μισά νέα επιβατικά αυτοκίνητα που πωλούνται στην Κίνα είναι πλέον «οχήματα νέας ενέργειας», δηλαδή βασίζονται κυρίως σε μπαταρίες και όχι στη βενζίνη.
Σε επίπεδο δομής παραγωγής ηλεκτρισμού, πετρέλαιο και φυσικό αέριο καλύπτουν μόλις το 4% του ενεργειακού μείγματος, έναντι 40%–50% σε πολλές άλλες ασιατικές οικονομίες. Η ηλεκτρική ενέργεια παράγεται κυρίως από άνθρακα –όπου η Κίνα παραμένει ο μεγαλύτερος παραγωγός και καταναλωτής παγκοσμίως– και από ένα ταχέως αυξανόμενο μερίδιο ΑΠΕ. Έτσι, κάθε νέα μονάδα ζήτησης ρεύματος καλύπτεται σε μεγάλο βαθμό από ανανεώσιμες πηγές, μειώνοντας τη σύνδεση της οικονομικής δραστηριότητας με το πετρέλαιο.
Κίνδυνοι από τη Μέση Ανατολή και τα όρια της ανθεκτικότητας
Παρά την ενίσχυση της ανθεκτικότητάς της, η Κίνα παραμένει εκτεθειμένη στις γεωπολιτικές εξελίξεις. Το Ιράν, που βρίσκεται υπό αμερικανικές κυρώσεις, καλύπτει περίπου το 20% των κινεζικών εισαγωγών πετρελαίου, ενώ επιπλέον περίπου 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως προέρχονται από άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής μέσω Ορμούζ. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι μέρος των ιρανικών ποσοτήτων θα μπορούσε να αντικατασταθεί από αυξημένες ροές από τη Ρωσία, όμως ένα σοβαρό επεισόδιο στα Στενά θα δημιουργούσε αναπόφευκτα αναταράξεις.
Η κινεζική κυβέρνηση φαίνεται αποφασισμένη να συνεχίσει την πορεία ενίσχυσης των στρατηγικών αποθεμάτων, με εκτιμήσεις ότι το 2026 θα αυξάνονται κατά περίπου 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Την ίδια στιγμή, η δομή της εγχώριας βιομηχανίας ορυκτών καυσίμων –κυριαρχούμενη από κρατικούς κολοσσούς– καθιστά πιο αργή και σύνθετη τη μετάβαση, καθώς συγκρούεται με ισχυρά κατεστημένα συμφέροντα.
Ωστόσο, η τρέχουσα κρίση λειτουργεί ως επιταχυντής. Όπως σημειώνουν αναλυτές, ένα σοκ τέτοιου τύπου δεν αλλάζει κατεύθυνση, αλλά επιβεβαιώνει τη στρατηγική επιλογή της Κίνας για απεξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, ενίσχυση των ΑΠΕ και ευρύτερη αποανθρακοποίηση της οικονομίας.
Σχόλιο 
: Η περίπτωση της Κίνας δείχνει πώς μια μεγάλη οικονομία μπορεί, με μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, να μετατρέψει μια εγγενή ενεργειακή ευπάθεια σε σχετικό πλεονέκτημα. Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, το κινεζικό παράδειγμα υπογραμμίζει ότι η πραγματική ασπίδα απέναντι στα ενεργειακά σοκ δεν είναι οι βραχυπρόθεσμες επιδοτήσεις, αλλά η συστηματική μείωση της εξάρτησης από το πετρέλαιο μέσω αποθεμάτων, διαφοροποίησης προμηθευτών και επιτάχυνσης της πράσινης μετάβασης.
#Κίνα #Πετρέλαιο #Ενέργεια #ΑΠΕ #Ηλεκτροκίνηση
