Η κλιμάκωση του πολέμου με το Ιράν και οι επιθέσεις σε υποδομές στον Περσικό Κόλπο θέτουν σε κίνδυνο τα κρίσιμα εμβάσματα εκατομμυρίων εργατών από τη Νότια Ασία. Μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να πλήξει τα δημόσια οικονομικά Ινδίας, Πακιστάν και Μπανγκλαντές.
Ο πόλεμος με το Ιράν και οι επιθέσεις με drones και πυραύλους σε ενεργειακές και άλλες υποδομές στις πλούσιες σε πετρέλαιο μοναρχίες του Περσικού Κόλπου δημιουργούν μια σιωπηρή, αλλά εξαιρετικά επικίνδυνη, απειλή για τις οικονομίες της Νότιας Ασίας: την πιθανή κατάρρευση των εμβασμάτων των μεταναστών εργαζομένων.
Κρίσιμη εξάρτηση από τα εμβάσματα του Κόλπου
Εκατομμύρια εργάτες από την Ινδία, το Πακιστάν και το Μπανγκλαντές στελεχώνουν εδώ και δεκαετίες τις οικονομίες των κρατών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC), κυρίως σε κατασκευές, φιλοξενία, τουρισμό και υγεία. Τα εμβάσματα που στέλνουν στις πατρίδες τους λειτουργούν ως ζωτική «γραμμή χρηματοδότησης» για οικογένειες αλλά και για τα κρατικά ισοζύγια πληρωμών.
Η Ινδία είναι ο μεγαλύτερος αποδέκτης εμβασμάτων παγκοσμίως, με εισροές 135 δισ. δολαρίων το 2025. Περίπου 40 δισ. δολάρια προήλθαν μόνο από τις χώρες του Κόλπου, δηλαδή σχεδόν το 38% του συνόλου, συμβάλλοντας σημαντικά στη χρηματοδότηση του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου. Πάνω από 9 εκατ. Ινδοί ζουν και εργάζονται στα κράτη του GCC.
Αντίστοιχα, Πακιστάν και Μπανγκλαντές έχουν περίπου 5 εκατ. εργαζόμενους έκαστο στον Κόλπο. Τα εμβάσματα αυτών των κοινοτήτων αποτέλεσαν τη μερίδα του λέοντος στα 30 δισ. δολάρια του Μπανγκλαντές και στα 38 δισ. δολάρια του Πακιστάν την περασμένη χρονιά. Για οικονομίες με χρόνια ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών και εύθραυστα νομίσματα, οι ροές αυτές είναι ουσιαστικά ένα άτυπο «μαξιλάρι» σταθερότητας.
Πόλεμος, ενεργειακό σοκ και σενάρια ύφεσης
Η στοχοποίηση ενεργειακών υποδομών και οι διαταραχές στη διέλευση πετρελαίου και φυσικού αερίου από τα Στενά του Ορμούζ εντείνουν τον κίνδυνο διπλού σοκ για τη Νότια Ασία: παρατεταμένα υψηλές τιμές ενέργειας και ταυτόχρονη πτώση εμβασμάτων. Οι πρώτες επιπτώσεις είναι ήδη ορατές σε κλάδους με μεγάλη συγκέντρωση μεταναστών, όπως ο τουρισμός και οι αερομεταφορές, αν και μέχρι στιγμής οι ροές εμβασμάτων δεν έχουν καταρρεύσει.
Οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι η διάρκεια της σύγκρουσης είναι ο καθοριστικός παράγοντας. Βραχύς πόλεμος, με πτώση του ΑΕΠ των χωρών του Κόλπου κατά 1%-2%, θα μπορούσε να συμπιέσει τα εμβάσματα κατά περίπου 5%. Σε τέτοια κλίμακα, το πλήγμα θεωρείται διαχειρίσιμο για Ινδία, Πακιστάν και Μπανγκλαντές.
Αντιθέτως, ένα σενάριο παρατεταμένου πολέμου, που θα διαρκέσει μήνες και θα προκαλέσει σοβαρές ζημιές στις ενεργειακές υποδομές, θα μπορούσε –σύμφωνα με εκτιμήσεις– να ρίξει το ΑΕΠ των κρατών του Κόλπου κατά 10%-15% και να μειώσει τα εμβάσματα έως και 30%. Για την Ινδία, μια πτώση 10%-20% στα εμβάσματα από τον Κόλπο μεταφράζεται σε απώλειες 5-10 δισ. δολαρίων ετησίως.
Κίνδυνοι για εργαζόμενους και γεωοικονομικές ισορροπίες
Πέρα από τους αριθμούς, ο πόλεμος έχει ήδη κόστος σε ανθρώπινες ζωές. Σύμφωνα με στοιχεία οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τουλάχιστον 11 άμαχοι έχουν σκοτωθεί και πάνω από 260 έχουν τραυματιστεί σε χώρες του GCC, μεταξύ αυτών και μετανάστες εργάτες. Παρά τους κινδύνους, δεν διαπιστώνεται μαζική έξοδος εργαζομένων· για τους περισσότερους, «η οικονομική επιβίωση υπερτερεί του αντιλαμβανόμενου ρίσκου».
Αναλυτές εκτιμούν ότι, όσο η σύγκρουση παραμένει σχετικά σύντομη, η κύρια απειλή για τη Νότια Ασία είναι οι διαταραχές στις εισαγωγές πετρελαίου, LNG και λιπασμάτων από τον Περσικό Κόλπο. Ωστόσο, μια παρατεταμένη κάμψη των εμβασμάτων θα μπορούσε να βαθύνει την οικονομική κρίση, να πιέσει τα νομίσματα και να αυξήσει τον κίνδυνο κοινωνικών εντάσεων σε χώρες με ήδη υψηλή ανεργία και πολιτική αστάθεια.
Σχόλιο 
: Η κρίση στον Περσικό Κόλπο αναδεικνύει πόσο ευάλωτες είναι οι αναδυόμενες οικονομίες όταν στηρίζονται υπέρμετρα σε εξωτερικές ροές – είτε πρόκειται για ενέργεια είτε για εμβάσματα. Για την Ινδία, το Πακιστάν και το Μπανγκλαντές, η γεωπολιτική ένταση μεταφράζεται σε διπλό μακροοικονομικό ρίσκο, που μπορεί να πυροδοτήσει νομισματικές και κοινωνικές κρίσεις. Η ανάγκη διαφοροποίησης πηγών συναλλάγματος και ενίσχυσης της εσωτερικής παραγωγικής βάσης δεν είναι πλέον στρατηγική επιλογή, αλλά επιτακτική προϋπόθεση οικονομικής ασφάλειας.
#Ιράν #ΠερσικόςΚόλπος #εμβάσματα #Ινδία #Πακιστάν #Μπανγκλαντές #ενέργεια
