Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας καταγράφει τη μεγαλύτερη διαταραχή στην προσφορά πετρελαίου στην Ιστορία λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Η παραγωγή στον Κόλπο έχει μειωθεί κατά 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ το Μπρεντ ξεπέρασε εκ νέου τα 100 δολάρια.
Σε συνθήκες πρωτοφανούς ενεργειακού σοκ εισέρχεται η παγκόσμια οικονομία, καθώς ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) προειδοποιεί ότι οι αγορές βρίσκονται σε «κρίσιμο σημείο καμπής». Ο εκτελεστικός διευθυντής του IEA, Φατίχ Μπιρόλ, σημαίνει συναγερμό μετά τη δραματική μείωση της παραγωγής πετρελαίου στις χώρες του Κόλπου και το συνεχιζόμενο ράλι στις διεθνείς τιμές.
Η μεγαλύτερη διαταραχή προσφοράς στην Ιστορία
Σύμφωνα με έκθεση του IEA, οι χώρες του Κόλπου έχουν περιορίσει την παραγωγή τους κατά 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ως άμεση συνέπεια του αποκλεισμού του Στενού του Χορμούζ. Οι ροές πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων που διέρχονταν από το στρατηγικό πέρασμα –περί τα 20 εκατ. βαρέλια την ημέρα πριν από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή– έχουν πλέον σχεδόν εκμηδενιστεί.
Ο IEA κάνει λόγο για «τη μεγαλύτερη διατάραξη στην προσφορά ολόκληρης της παγκόσμιας πετρελαϊκής αγοράς» που έχει καταγραφεί ποτέ. Η παραγωγή αργού είναι ήδη μειωμένη κατά 8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, στα οποία προστίθενται άλλα 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε πετρελαϊκά προϊόντα, δημιουργώντας ένα συνολικό έλλειμμα 10 εκατ. βαρελιών.
Οι μεγαλύτερες μειώσεις προσφοράς εντοπίζονται σε βασικούς παραγωγούς της περιοχής: Ιράκ, Κατάρ, Κουβέιτ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Σαουδική Αραβία. Ο IEA εκτιμά ότι τον Μάρτιο η παγκόσμια τροφοδοσία πετρελαίου θα είναι κατά 8 εκατ. βαρέλια ημερησίως χαμηλότερη, μερικώς μόνο αντισταθμιζόμενη από αυξήσεις παραγωγής σε άλλα μέλη του ΟΠΕΚ, όπως το Καζακστάν και η Ρωσία.
Ράλι τιμών και φόβοι για πληθωρισμό και χρέος
Η ένταση στο μέτωπο της προσφοράς τροφοδοτεί νέο άλμα στις τιμές. Το Μπρεντ ξεπέρασε για λίγη ώρα το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι, την 13η ημέρα του πολέμου στη Μέση Ανατολή, προτού διαμορφωθεί στα 96,88 δολάρια, με άνοδο 5,33% στις 10:30. Το αμερικανικό αργό WTI ενισχύθηκε κατά 4,65% στα 91,31 δολάρια.
Οι αγορές χρέους των ΗΠΑ και διεθνώς δέχονται πίεση, καθώς η άνοδος του πετρελαίου αναζωπυρώνει τους φόβους για νέο κύμα πληθωρισμού σε μια περίοδο που οι κεντρικές τράπεζες επιχειρούν να σταθεροποιήσουν τις τιμές. Ακριβότερη ενέργεια σημαίνει υψηλότερο κόστος παραγωγής, μεταφορών και θέρμανσης, με άμεσες επιπτώσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Παρά τη χθεσινή απόφαση 32 χωρών-μελών του IEA, ανάμεσά τους και οι ΗΠΑ, να αποδεσμεύσουν 400 εκατ. βαρέλια από τα στρατηγικά τους αποθέματα –τη μεγαλύτερη παρέμβαση στην Ιστορία– η αγορά πετρελαίου συνεχίζει την ανοδική της πορεία. Η κίνηση αυτή μπορεί να μετριάσει βραχυπρόθεσμα την ένταση, δεν μπορεί όμως να υποκαταστήσει για μεγάλο διάστημα τη χαμένη παραγωγή του Κόλπου.
Παγκόσμιες και ελληνικές προεκτάσεις
Το ενεργειακό σοκ έρχεται να προστεθεί σε ένα ήδη εύθραυστο διεθνές περιβάλλον, αυξάνοντας την αβεβαιότητα για την ανάπτυξη και τις αποτιμήσεις στις αγορές. Για οικονομίες με υψηλή ενεργειακή εξάρτηση από τις εισαγωγές –όπως η Ελλάδα και η υπόλοιπη Ευρώπη– η παρατεταμένη άνοδος του πετρελαίου μεταφράζεται σε πιέσεις στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, στα δημοσιονομικά και στο διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών.
Η ένταση στη Μέση Ανατολή καθιστά κρίσιμη τη διαφοροποίηση πηγών προμήθειας, την επιτάχυνση επενδύσεων σε υποδομές LNG και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αλλά και τον επανασχεδιασμό των στρατηγικών αποθεμάτων. Οι αποφάσεις των κυβερνήσεων και των κεντρικών τραπεζών τους επόμενους μήνες θα κρίνουν αν το τρέχον σοκ θα εξελιχθεί σε παρατεταμένη κρίση ή θα παραμείνει ελεγχόμενο.
Σχόλιο 
: Η ταυτόχρονη ιστορική μείωση προσφοράς και ρεκόρ αποδέσμευσης στρατηγικών αποθεμάτων δείχνει ότι το περιθώριο άμυνας των οικονομιών στενεύει. Αν ο αποκλεισμός του Χορμούζ παραταθεί, η συζήτηση θα μεταφερθεί από τις βραχυπρόθεσμες κινήσεις πυρόσβεσης σε σκληρές επιλογές για κατανάλωση, βιομηχανική παραγωγή και γεωπολιτικές συμμαχίες γύρω από την ενέργεια.
#πετρέλαιο #Ενέργεια #ΜέσηΑνατολή #IEA #Οικονομία
