Η Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας προσέφυγε στο Γενικό Δικαστήριο της ΕΕ, αμφισβητώντας τη νομική βάση του αορίστου χρόνου παγώματος των κρατικών της αποθεμάτων. Η υπόθεση δοκιμάζει τα όρια των έκτακτων εξουσιών της Ένωσης και ανοίγει νέο μέτωπο στη σύγκρουση Μόσχας–Βρυξελλών.
Η Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας κατέθεσε αγωγή κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Γενικό Δικαστήριο του Λουξεμβούργου, αντιδρώντας στην απόφαση των κρατών-μελών να διατηρήσουν επ’ αόριστον παγωμένα τα κρατικά ρωσικά περιουσιακά στοιχεία εντός της Ένωσης. Τα εν λόγω κεφάλαια, ύψους περίπου 210 δισ. ευρώ, έχουν δεσμευθεί ως δυνητική εγγύηση για δάνειο 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία.
Η νομική βάση του παγώματος και το ουκρανικό δάνειο
Η κίνηση της Μόσχας έρχεται ως απάντηση σε μια σπάνια επίκληση έκτακτων εξουσιών από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία πέρυσι προώθησε ρύθμιση που επιτρέπει την αορίστου χρόνου δέσμευση ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων με απόφαση ειδικής πλειοψηφίας. Με αυτό τον τρόπο παρακάμφθηκαν τα εν δυνάμει βέτο φιλορωσικών κυβερνήσεων εντός της ΕΕ, όπως της Ουγγαρίας.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν τον Δεκέμβριο να εκδώσουν κοινό χρέος, χωρίς τη συμμετοχή Ουγγαρίας, Σλοβακίας και Τσεχίας, προκειμένου να χορηγήσουν στην Ουκρανία δάνειο 90 δισ. ευρώ για τη χρηματοδότηση της άμυνάς της απέναντι στις ρωσικές δυνάμεις. Η αποπληρωμή από πλευράς Κιέβου θα συνδεθεί με το τέλος της σύγκρουσης και την καταβολή πολεμικών επανορθώσεων από τη Ρωσία. Αν η Μόσχα αρνηθεί, οι Βρυξέλλες διατηρούν το δικαίωμα να αξιοποιήσουν την αξία των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων ως αποζημίωση.
Επίκληση κυριαρχικής ασυλίας και θεσμικών παραβάσεων
Σε ανακοίνωσή της, η Τράπεζα της Ρωσίας κατήγγειλε τις «παράνομες ενέργειες κατά των κυρίαρχων περιουσιακών στοιχείων» της, υποστηρίζοντας ότι η ευρωπαϊκή ρύθμιση παραβιάζει «τα βασικά και αναπαλλοτρίωτα δικαιώματα πρόσβασης στη δικαιοσύνη» αλλά και την «αρχή της κρατικής ασυλίας των κρατών και των κεντρικών τους τραπεζών». Η Μόσχα επιχειρεί να θέσει το ζήτημα σε επίπεδο διεθνούς δικαίου, προβάλλοντας ότι οι κεντρικές τράπεζες προστατεύονται κανονικά από κατασχέσεις και αναγκαστική εκτέλεση.
Παράλληλα, η ρωσική πλευρά κατηγορεί το Συμβούλιο της ΕΕ για «σοβαρές παραβιάσεις» των ίδιων του των διαδικασιών, καθώς υιοθέτησε το μέτρο με ειδική πλειοψηφία αντί ομοφωνίας. Η Επιτροπή αναμένεται να απαντήσει επίσημα, υπερασπιζόμενη την επιλογή των έκτακτων εργαλείων ως αναγκαία για τη διατήρηση της ενότητας των «27» στο ουκρανικό μέτωπο.
Παράλληλες δικαστικές κινήσεις και επιπτώσεις στις αγορές
Η παρούσα προσφυγή δεν είναι η μοναδική: η Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας έχει ήδη κινηθεί δικαστικά στη Μόσχα κατά της Euroclear, της κεντρικής αποθετηρίου με έδρα τις Βρυξέλλες, όπου βρίσκεται το μεγαλύτερο μέρος των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων υπό καθεστώς ευρωπαϊκών κυρώσεων από το 2022, μετά την εισβολή στην Ουκρανία.
Η υπόθεση στο Γενικό Δικαστήριο έχει βαρύνουσα σημασία τόσο για το ευρωπαϊκό νομικό οπλοστάσιο κυρώσεων όσο και για τη διεθνή χρηματοπιστωτική αρχιτεκτονική. Αν το Δικαστήριο αμφισβητήσει την ερμηνεία της κυριαρχικής ασυλίας ή τον τρόπο χρήσης των παγωμένων αποθεμάτων για τη χρηματοδότηση τρίτων χωρών, θα δημιουργηθεί προηγούμενο που μπορεί να επηρεάσει μελλοντικές κυρώσεις κατά άλλων κρατών. Αντίστροφα, ενδεχόμενη επικύρωση της ευρωπαϊκής γραμμής θα ενισχύσει τη δυνατότητα της ΕΕ να αξιοποιεί κρατικά περιουσιακά στοιχεία επιτιθέμενων χωρών ως εργαλείο οικονομικής πίεσης.
Για τις αγορές, το διακύβευμα είναι η εμπιστοσύνη στην ασφάλεια των συναλλαγματικών αποθεμάτων που τηρούνται σε διεθνή κέντρα. Κεντρικές τράπεζες αναδυόμενων οικονομιών παρακολουθούν στενά την εξέλιξη, αξιολογώντας τον κίνδυνο πολιτικοποίησης των αποθεμάτων τους σε περίπτωση γεωπολιτικής κρίσης.
Σχόλιο 
: Η προσφυγή της ρωσικής κεντρικής τράπεζας δεν είναι απλώς ακόμη ένα επεισόδιο στον πόλεμο κυρώσεων ΕΕ–Μόσχας· είναι δοκιμασία αντοχής για το ίδιο το ευρωπαϊκό οικοδόμημα κυρώσεων, την έννοια της κρατικής ασυλίας και, τελικά, για την αξιοπιστία των δυτικών χρηματοοικονομικών κέντρων ως «ουδέτερων» θεματοφυλάκων παγκόσμιων αποθεμάτων.
#Ρωσία #ΕΕ #κυρώσεις #Ουκρανία #κεντρικέςΤράπεζες
