Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε νομοσχέδιο-σκούπα με παρεμβάσεις σε πρόστιμα ΦΠΑ, κρυπτοστοιχεία, ΕΝΦΙΑ, μετρητά και κόκκινα δάνεια. Οι ρυθμίσεις διορθώνουν αστοχίες του 2024 αλλά ταυτόχρονα ενισχύουν τον φορολογικό έλεγχο.
Σε δημόσια διαβούλευση στο opengov.gr βρίσκεται το νέο φορολογικό νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ένα κλασικό «νομοσχέδιο-σκούπα» με δεκάδες παρεμβάσεις. Πυρήνας του είναι η διόρθωση των υπέρογκων προστίμων ΦΠΑ που επιβλήθηκαν το 2024, η θέσπιση αυστηρού πλαισίου για τα κρυπτοστοιχεία, η ενεργοποίηση του ψηφιακού μητρώου ακινήτων ΜΙΔΑ και στοχευμένες αλλαγές σε μετρητά, λαϊκές αγορές και κόκκινα δάνεια.
Πρόστιμα ΦΠΑ και θεσμός tax ruling για επενδύσεις
Με το άρθρο 37 τροποποιείται το «προβληματικό» άρθρο 53 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, που οδήγησε το 2024 σε εξοντωτικά πρόστιμα ακόμη και για μηδενικές ή πιστωτικές δηλώσεις ΦΠΑ και παρακρατούμενων φόρων. Πλέον ορίζεται ρητά ότι για εκπρόθεσμη ή μη υποβολή τέτοιων δηλώσεων το πρόστιμο είναι 100 ευρώ και όχι 250 ή 500 ευρώ, όπως συνέβαινε λόγω ασάφειας. Η ρύθμιση εφαρμόζεται αναδρομικά από 19 Απριλίου 2024, με τα ήδη επιβληθέντα πρόστιμα να διαγράφονται ή να συμψηφίζονται βάσει διαδικασίας που θα καθοριστεί, πιθανότατα και «οίκοθεν». Παρά ταύτα, η παράβαση εξακολουθεί να υφίσταται και να τιμωρείται, ακόμη και αν η πραγματική ζημία του Δημοσίου είναι μηδενική.
Κομβική καινοτομία για το επιχειρηματικό περιβάλλον αποτελεί το άρθρο 36, που εισάγει τις Φορολογικές Δεσμευτικές Απαντήσεις (ΦΔΑ). Επιχειρήσεις ή φυσικά πρόσωπα θα μπορούν να ζητούν εκ των προτέρων δεσμευτική ερμηνεία της ΑΑΔΕ για τον φορολογικό χειρισμό μελλοντικής επένδυσης ή πράξης. Η απάντηση, που εκδίδεται εντός 150 ημερών, δεσμεύει τη Διοίκηση και δεν μπορεί να ανατραπεί εκ των υστέρων εις βάρος του αιτούντος. Το παράβολο κυμαίνεται από 5.000 έως 50.000 ευρώ, κόστος υψηλό αλλά μικρό σε σχέση με το ρίσκο μεγάλων συναλλαγών (συγχωνεύσεις, εξαγορές, σύνθετες δομές real estate ή ενέργειας).
Σφιχτός έλεγχος σε κρυπτονομίσματα και μετρητά
Με τα άρθρα 8, 28 και 29 ενσωματώνεται η Οδηγία (ΕΕ) 2023/2226, επεκτείνοντας την αυτόματη ανταλλαγή φορολογικών πληροφοριών στα κρυπτοστοιχεία. Όλοι οι «Δηλούντες Πάροχοι Υπηρεσιών Κρυπτοστοιχείων» που λειτουργούν στην Ελλάδα ή εξυπηρετούν Έλληνες χρήστες υποχρεώνονται να συλλέγουν και να επαληθεύουν στοιχεία ταυτοποίησης (π.χ. ΑΦΜ) και να τα διαβιβάζουν στην ΑΑΔΕ, η οποία τα ανταλλάσσει με άλλες ευρωπαϊκές φορολογικές αρχές. Προβλέπεται κλιμακωτό πλαίσιο προστίμων ανά συναλλαγή, με ανώτατο όριο 500.000 ευρώ ανά έλεγχο (10.000 ευρώ για απλές καθυστερήσεις) και διπλασιασμό/τετραπλασιασμό σε υποτροπή, καθιερώνοντας ουσιαστικά έναν «Μεγάλο Αδελφό» για την αγορά crypto.
Στις συναλλαγές με μετρητά, το άρθρο 38 κλείνει το παράθυρο των «σπαστών» πληρωμών. Το όριο των 500 ευρώ θα κρίνεται πλέον στη συνολική αξία της συναλλαγής και όχι ανά παραστατικό. Αν πληρωθεί σε μετρητά ποσό άνω των 500 ευρώ, το πρόστιμο ισούται με το διπλάσιο του ποσού και επιβάλλεται στον επαγγελματία που τα αποδέχθηκε, όχι στον καταναλωτή.
ΜΙΔΑ, ΕΝΦΙΑ χωριών και στοχευμένες ελαφρύνσεις
Ιδιαίτερης σημασίας για την αγορά ακινήτων είναι η ενεργοποίηση του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ). Από 1.1.2027 καταργείται οριστικά ο ΕΝΦΙΑ για κύρια κατοικία σε χωριά και οικισμούς έως 1.500 κατοίκους –ή 1.700 σε παραμεθόριες περιοχές– όπου ήδη φέτος ο φόρος μειώθηκε κατά 50%. Η έκπληξη κρύβεται στον νέο ορισμό της «κύριας κατοικίας»: αντί να βασίζεται αποκλειστικά στη δήλωση Ε1, το ΜΙΔΑ θα αντλεί αντικειμενικά δεδομένα (κατανάλωση, χρήση, δηλωμένη κατοικία) για να πιστοποιεί ποιο ακίνητο χρησιμοποιείται πραγματικά ως κύρια κατοικία. Η πρώτη φάση θα αφορά μικρούς οικισμούς και απαλλαγή από ΕΝΦΙΑ για κατοικίες αξίας έως 400.000 ευρώ, ενώ μέχρι την πλήρη λειτουργία του συστήματος θα συνεχίσει να ισχύει το Ε1 ως αποδεικτικό.
Παράλληλα, τα άρθρα 40–41 προβλέπουν ελαφρύνσεις για πωλητές λαϊκών αγορών: δεν εφαρμόζεται η προσαύξηση 5% στο τεκμαρτό εισόδημα, ενώ το ελάχιστο τεκμαρτό μειώνεται κατά 30%. Στο μέτωπο των μη εξυπηρετούμενων δανείων, το άρθρο 48 ιδρύει Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Συναλλαγών ΜΕΔ, ώστε η αγοραπωλησία χαρτοφυλακίων μεταξύ τραπεζών, servicers και επενδυτών να γίνεται σε πιο διαφανές και τυποποιημένο περιβάλλον.
Παγκόσμια ελάχιστη φορολογία και πλήθος δευτερευουσών ρυθμίσεων
Με το άρθρο 30, ο συμπληρωματικός φόρος των μεγάλων πολυεθνικών ομίλων στο πλαίσιο της ελάχιστης παγκόσμιας φορολόγησης 15% (Pillar 2) δεν θα εκπίπτει ως επιχειρηματική δαπάνη. Η επιλογή αυτή ενισχύει τα φορολογικά έσοδα από τους διεθνείς ομίλους, αποτρέποντας τη «διάβρωση» της φορολογικής βάσης μέσω τεχνητών εκπτώσεων.
Το νομοσχέδιο συμπληρώνεται από πλήθος ειδικών ρυθμίσεων: απαλλαγή τελών κυκλοφορίας για οχήματα άμεσης ανάγκης, παρεμβάσεις σε ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ, ρυθμίσεις για την ΕΑΒ, το κτηματολόγιο, τη λαϊκή αγορά Αλεξανδρούπολης και άλλα τεχνικά ζητήματα. Η συνολική εικόνα είναι ένα μείγμα διορθωτικών κινήσεων υπέρ φορολογουμένων (πρόστιμα ΦΠΑ, ΕΝΦΙΑ χωριών, λαϊκές αγορές) και ταυτόχρονα ενίσχυσης των μηχανισμών ελέγχου και διαφάνειας, ιδίως σε κρυπτοστοιχεία, μετρητά και κόκκινα δάνεια.
Σχόλιο 
: Το νομοσχέδιο επιχειρεί μια λεπτή ισορροπία: διορθώνει κραυγαλέες αστοχίες που υπονόμευαν την εμπιστοσύνη στη φορολογική διοίκηση, αλλά ταυτόχρονα θωρακίζει το κράτος με ψηφιακά εργαλεία εντοπισμού φοροδιαφυγής σε κρυπτονομίσματα, ακίνητα και μετρητά. Η επιτυχία του θα κριθεί στη λεπτομέρεια της εφαρμογής – από το πόσο γρήγορα θα λειτουργήσει το ΜΙΔΑ μέχρι το αν τα πρόστιμα στα crypto θα εφαρμοστούν με πραγματική αναλογικότητα και όχι ως νέο πεδίο υπερφορολόγησης.
#φορολογια #ΦΠΑ #κρυπτονομίσματα #ΕΝΦΙΑ #ΑΑΔΕ
