Η Πράγα ετοιμάζεται για μία από τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις των τελευταίων δεκαετιών. Αιχμή του δόρατος ο υπό διαμόρφωση νόμος περί «ξένων πρακτόρων» και οι φόβοι για ρωσικού τύπου περιορισμούς στην κοινωνία των πολιτών.
Η Πράγα βρίσκεται σε καθεστώς πολιτικής κινητοποίησης, καθώς χιλιάδες Τσέχοι ετοιμάζονται να κατέβουν στους δρόμους, καταγγέλλοντας δημοκρατική οπισθοδρόμηση υπό την κυβέρνηση του Αντρέι Μπάμπις. Η συγκέντρωση στην ιστορική πεδιάδα Λέτνα, σύμβολο της πτώσης του κομμουνιστικού καθεστώτος το 1989, αναμένεται να είναι από τις μεγαλύτερες των τελευταίων ετών και στοχεύει ευθέως το σχέδιο για θεσμοθέτηση νόμου περί «ξένων πρακτόρων».
Φόβοι για ρωσικού τύπου περιορισμούς στις ΜΚΟ
Κεντρικός οργανωτής της διαδήλωσης είναι η ΜΚΟ «Ένα Εκατομμύριο Στιγμές για τη Δημοκρατία», η οποία προειδοποιεί ότι «η διάβρωση της δημοκρατίας στην Τσεχία προχωρά ταχύτερα απ’ ό,τι νομίζαμε» και καταγγέλλει ότι ολιγάρχες και εξτρεμιστές απειλούν το μέλλον της χώρας. Στο επίκεντρο βρίσκεται το προσχέδιο νόμου για τους «ξένους πράκτορες», που –σύμφωνα με τις οργανώσεις– μοιάζει σε ποσοστό 70%-80% με τη ρωσική νομοθεσία.
Η μεγαλύτερη τσεχική ΜΚΟ, «People in Need», που δρα σε πάνω από 40 χώρες, προειδοποιεί ότι το σχέδιο θα στιγμάτιζε τη διεθνή συνεργασία, θα παγώσει τη δράση της κοινωνίας των πολιτών και θα δώσει στο κράτος υπερβολικές εποπτικές εξουσίες χωρίς επαρκείς δικαστικές δικλίδες. «Ζούμε σε μια ελεύθερη, δημοκρατική χώρα με υφιστάμενους νόμους. Αυτό είναι εργαλείο αυταρχικών ηγετών για τον έλεγχο της κοινωνίας. Δεν είναι τυχαίο ότι αποκαλείται ρωσικός νόμος», τονίζει ο εκτελεστικός διευθυντής Σίμον Πάνεκ.
Το προσχέδιο προβλέπει ότι ένα ευρύ φάσμα οργανώσεων και φυσικών προσώπων με ξένες σχέσεις ή χρηματοδότηση θα πρέπει να εγγράφονται σε ειδικό μητρώο, με πρόστιμα έως 15 εκατ. κορώνες (περίπου 612.000 ευρώ) ή έως 10% του ετήσιου τζίρου σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. Οι επικριτές θεωρούν ότι ο νόμος στοχεύει ιδίως ΜΚΟ ανθρωπίνων δικαιωμάτων και συνηγορίας, ενώ, παραδόξως, δεν αγγίζει τα ξένα ΜΜΕ, αφήνοντας περιθώριο για ανεμπόδιστη ρωσική προπαγάνδα.
Η κυβέρνηση Μπάμπις μιλά για διαφάνεια, η αντιπολίτευση για «σπαθί του Δαμοκλή»
Ο Αντρέι Μπάμπις απορρίπτει κάθε σύνδεση με τη Μόσχα, υποστηρίζοντας ότι «δεν είναι δυνατόν πολιτικές ΜΚΟ να εμπλέκονται στον πολιτικό αγώνα» και ότι στόχος είναι η διαφάνεια για το ποιος χρηματοδοτεί τι. Στο πλευρό του βρίσκεται ο βουλευτής του κόμματός του ANO, Ράντεκ Βόντρατσεκ, ο οποίος προβάλλει το επιχείρημα ότι, σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο, η Τσεχία είναι «ευάλωτη σε ξένους δρώντες και ξένη επιρροή».
Η αντιπολίτευση αντιτείνει ότι η διατύπωση είναι τόσο ευρεία ώστε θα μπορούσε θεωρητικά να στοχοποιήσει ακόμη και μελισσοκόμους ή απλούς χρήστες των κοινωνικών δικτύων. Κυρίως, όμως, βλέπει ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη: από τον νόμο Όρμπαν στην Ουγγαρία, που ακυρώθηκε μετά από απόφαση του Δικαστηρίου της ΕΕ, μέχρι την πρόσφατη –επίσης απορριφθείσα– νομοθεσία Φίτσο στη Σλοβακία και το αμφιλεγόμενο παράδειγμα της Γεωργίας.
Ο Ούγγρος νομικός Αντράς Λέντερερ μιλά για «σκόπιμη απαξίωση» των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, ώστε να εμφανίζονται ως φορείς ξένων συμφερόντων και όχι των πολιτών. Η Σλοβάκα ακτιβίστρια Καταρίνα Μπάτκοβα χαρακτηρίζει το τσεχικό σχέδιο «αντιγραφή του ρωσικού νόμου» και προειδοποιεί για «σπαθί του Δαμοκλή» πάνω από κάθε οντότητα που λαμβάνει χρηματοδότηση από το εξωτερικό.
Οι μαζικές κινητοποιήσεις του 2019 στην Πράγα είχαν ήδη στείλει ισχυρό μήνυμα στην τότε κυβέρνηση Μπάμπις. Οι σημερινοί διαδηλωτές ελπίζουν ότι μια ανάλογη εικόνα γεμάτων πλατειών θα αναγκάσει ξανά την εξουσία να υποχωρήσει, πριν παγιωθούν μηχανισμοί που θα μπορούσαν να περιορίσουν δραστικά τον πλουραλισμό και την ανεξαρτησία της κοινωνίας των πολιτών στην Τσεχία.
Σχόλιο 
: Η τσεχική συζήτηση για τον νόμο περί «ξένων πρακτόρων» είναι κρίσιμο τεστ για τα αντανακλαστικά της ευρωπαϊκής δημοκρατίας. Αν η ΕΕ αποτύχει να χαράξει καθαρή κόκκινη γραμμή απέναντι σε ρωσικού τύπου εργαλεία ελέγχου των ΜΚΟ, ανοίγει επικίνδυνο προηγούμενο για όλη την Κεντρική Ευρώπη – και, εμμέσως, για τη συνοχή του ίδιου του ευρωπαϊκού κράτους δικαίου.
#Τσεχία #ΜΚΟ #Δημοκρατία #ΑντρέιΜπάμπις
