Υστέρηση στα φορολογικά έσοδα καταγράφει ο προϋπολογισμός στο πρώτο δίμηνο, παρά το ισχυρό πρωτογενές πλεόνασμα. Καθοριστικός παράγοντας η πτώση των φόρων στα ενεργειακά προϊόντα και η συγκράτηση δαπανών.
Αντίθετη εικόνα μεταξύ εσόδων και αποτελέσματος εμφανίζει ο κρατικός προϋπολογισμός στο πρώτο δίμηνο του 2026. Τα φορολογικά έσοδα υπολείπονται του στόχου, ωστόσο το πρωτογενές πλεόνασμα υπερβαίνει σημαντικά τις προβλέψεις, κυρίως λόγω χαμηλότερων δαπανών και ετεροχρονισμών πληρωμών.
Υστέρηση στα φορολογικά έσοδα και ρόλος της ενέργειας
Στην περίοδο Ιανουαρίου – Φεβρουαρίου 2026, τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού διαμορφώθηκαν σε 11,987 δισ. ευρώ, 127 εκατ. ευρώ κάτω από τον στόχο της εισηγητικής έκθεσης. Τα έσοδα από φόρους έφτασαν τα 11,780 δισ. ευρώ, ποσό που περιλαμβάνει 306 εκατ. ευρώ από τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού. Εξαιρώντας αυτό το εφάπαξ έσοδο, τα καθαρά φορολογικά έσοδα περιορίζονται σε 11,474 δισ. ευρώ, εμφανίζοντας υστέρηση 386 εκατ. ευρώ ή 3,3% έναντι στόχου.
Κρίσιμος παράγοντας είναι η μειωμένη είσπραξη φόρων στα ενεργειακά προϊόντα (ΕΦΚ και ΦΠΑ), όπου η απόκλιση φτάνει τα 286 εκατ. ευρώ. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά τόσο τη χαμηλότερη κατανάλωση καυσίμων όσο και πιθανές επιδράσεις από τις διεθνείς τιμές ενέργειας και τη συμπεριφορά των νοικοκυριών.
Αναλυτικά, ο ΦΠΑ συνολικά ανήλθε σε 5,487 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τον στόχο κατά 351 εκατ. ευρώ. Όμως, αν αφαιρεθεί το ποσό των 306 εκατ. ευρώ από την Εγνατία, η υπέρβαση περιορίζεται σε μόλις 45 εκατ. ευρώ. Αντίθετα, οι ΕΦΚ υποχώρησαν στα 869 εκατ. ευρώ, 223 εκατ. ευρώ κάτω από τον στόχο, επιβεβαιώνοντας την ασθενή δυναμική στα έσοδα από καύσιμα.
Στους φόρους περιουσίας καταγράφεται μικρή υστέρηση (177 εκατ. ευρώ, -9 εκατ. ευρώ έναντι στόχου), ενώ πιο ανησυχητική είναι η εικόνα στους φόρους εισοδήματος. Συνολικά ανήλθαν σε 4,394 δισ. ευρώ, 90 εκατ. ευρώ χαμηλότερα από τον στόχο: ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων είναι αυξημένος κατά 83 εκατ. ευρώ, αλλά ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων υπολείπεται κατά 84 εκατ. ευρώ και οι λοιποί φόροι εισοδήματος κατά 89 εκατ. ευρώ.
Πρωτογενές πλεόνασμα πάνω από τον στόχο, με όπλο τις δαπάνες
Παρά την υστέρηση στα έσοδα, σε τροποποιημένη ταμειακή βάση το ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού εμφανίζει πλεόνασμα 898 εκατ. ευρώ, έναντι στόχου για έλλειμμα 97 εκατ. ευρώ και πλεονάσματος 709 εκατ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Το πρωτογενές αποτέλεσμα ανήλθε σε 2,990 δισ. ευρώ, σημαντικά υψηλότερο από τον στόχο (1,957 δισ. ευρώ) και ελαφρώς πάνω από το περσινό 2,802 δισ. ευρώ.
Η υπέρβαση αυτή δεν είναι αμιγώς διαρθρωτική. Αν αφαιρεθούν ετεροχρονισμοί πληρωμών –126 εκατ. ευρώ σε εξοπλιστικά, 591 εκατ. ευρώ στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) και 200 εκατ. ευρώ σε λοιπές κεφαλαιακές ενισχύσεις– η «καθαρή» υπέρβαση του πρωτογενούς αποτελέσματος έναντι στόχου περιορίζεται σε 117 εκατ. ευρώ.
Οι συνολικές δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού στο δίμηνο ανήλθαν σε 11,088 δισ. ευρώ, 1,122 δισ. ευρώ χαμηλότερα από τον στόχο (12,211 δισ. ευρώ). Στον τακτικό προϋπολογισμό, οι πληρωμές είναι μειωμένες κατά 217 εκατ. ευρώ, κυρίως λόγω μεταφοράς πληρωμών εξοπλιστικών και κεφαλαιακών μεταβιβάσεων. Ακόμη πιο έντονη είναι η υστέρηση στο ΠΔΕ, όπου οι επενδυτικές δαπάνες περιορίστηκαν στα 875 εκατ. ευρώ, 906 εκατ. ευρώ κάτω από τον στόχο και 464 εκατ. ευρώ χαμηλότερα από πέρυσι.
Η ειδική επίδραση της Εγνατίας και η εικόνα Φεβρουαρίου
Ιδιαίτερη τεχνική επίδραση στα στοιχεία έχει η σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, η οποία καταγράφεται τόσο στην πλευρά των φόρων όσο και στις πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών. Το ποσό των 306 εκατ. ευρώ ΦΠΑ αποδόθηκε στο Δημόσιο, επιστράφηκε και στη συνέχεια ξανακαταγράφηκε ως έσοδο από πωλήσεις υπηρεσιών, διογκώνοντας λογιστικά ορισμένες κατηγορίες χωρίς να αλλάζει ουσιαστικά τη φορολογική βάση.
Στον Φεβρουάριο ειδικότερα, τα καθαρά έσοδα ανήλθαν σε 5,848 δισ. ευρώ, 162 εκατ. ευρώ κάτω από τον μηνιαίο στόχο. Οι φόροι έφτασαν τα 5,662 δισ. ευρώ, μειωμένοι κατά 62 εκατ. ευρώ. Ο ΦΠΑ κινήθηκε θετικά (2,351 δισ. ευρώ, +94 εκατ. ευρώ έναντι στόχου), όμως οι ΕΦΚ (476 εκατ. ευρώ, -69 εκατ. ευρώ) και οι φόροι εισοδήματος (2,334 δισ. ευρώ, -47 εκατ. ευρώ) επιβεβαιώνουν την τάση πίεσης σε κρίσιμες φορολογικές βάσεις.
Παράλληλα, τα έσοδα μεταβιβάσεων και ΠΔΕ κινούνται αισθητά κάτω από τους στόχους, ενώ οι επιστροφές εσόδων βρίσκονται κοντά στις προβλέψεις. Το σύνολο των εσόδων ΠΔΕ στον μήνα έφτασε τα 576 εκατ. ευρώ, 129 εκατ. ευρώ χαμηλότερα από τον στόχο.
Σχόλιο 
: Η εικόνα του πρώτου διμήνου αναδεικνύει ένα διπλό μήνυμα: από τη μία, η κυβέρνηση διατηρεί τον δημοσιονομικό έλεγχο κυρίως μέσω συγκράτησης δαπανών και μεταφοράς πληρωμών, από την άλλη όμως η υστέρηση σε έσοδα από ενέργεια και εταιρικά κέρδη δείχνει ότι η φορολογική βάση δεν διευρύνεται με τον επιθυμητό ρυθμό. Το στοίχημα για το υπόλοιπο του έτους είναι να μην στηριχθεί η επίτευξη των στόχων σε διαρκή υποεκτέλεση επενδυτικών δαπανών, αλλά σε πιο υγιή αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας και, κατ’ επέκταση, των σταθερών φορολογικών εσόδων.
#φορολογικά_έσοδα #προϋπολογισμός #πλεόνασμα #ΕΦΚ #ΦΠΑ #ΠΔΕ
