Οι ελληνικές εξαγωγές τροφίμων ξεπέρασαν τα 10 δισ. ευρώ, αλλά η επιτυχία αναδεικνύει και τα όρια του σημερινού μοντέλου. Η πίεση από δασμούς, γεωπολιτικούς κινδύνους και συγκέντρωση σε λίγες αγορές επιβάλλει νέα στρατηγική.
Οι εξαγωγές τροφίμων και ποτών της Ελλάδας ξεπέρασαν το ορόσημο των 10 δισ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας ότι ο αγροδιατροφικός τομέας αποτελεί έναν από τους πιο δυναμικούς πυλώνες της οικονομίας. Πίσω όμως από το εντυπωσιακό νούμερο κρύβεται ένα εξαγωγικό μοντέλο με σημαντικές συγκεντρώσεις σε λίγα προϊόντα και περιορισμένο αριθμό αγορών, σε μια περίοδο που το διεθνές εμπόριο αναδιαμορφώνεται βίαια.
Ισχυρές επιδόσεις αλλά εξάρτηση από λίγες κατηγορίες
Η ποιοτική ανάλυση του ΣΕΒΕ δείχνει ότι τρεις βασικές κατηγορίες – καρποί και φρούτα, παρασκευάσματα λαχανικών και φρούτων, και γαλακτοκομικά – συγκεντρώνουν σχεδόν το 50% των εξαγωγών. Συγκεκριμένα, οι καρποί και τα φρούτα φθάνουν τα 1,804 δισ. ευρώ (17,7%), τα παρασκευάσματα λαχανικών και φρούτων τα 1,775 δισ. ευρώ (17,4%) και τα γαλακτοκομικά τα 1,737 δισ. ευρώ (17,0%).
Ακολουθούν τα ψάρια με 1,170 δισ. ευρώ (11,5%) και τα λίπη και έλαια, όπου κυριαρχεί το ελαιόλαδο, με 1,095 δισ. ευρώ (10,7%). Τα προϊόντα δημητριακών (651 εκατ. ευρώ), τα ποτά (391 εκατ. ευρώ), τα λοιπά τρόφιμα, τα λαχανικά και τα δημητριακά συμπληρώνουν την εικόνα. Η δομή αυτή αποτυπώνει μια ισχυρή αλλά σχετικά στενή παραγωγική βάση, που εκθέτει τον κλάδο σε κινδύνους όταν μεταβάλλονται οι συνθήκες σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων.
Γεωγραφική συγκέντρωση και ανάγκη για νέες αγορές
Αντίστοιχα συγκεντρωμένη είναι και η γεωγραφική κατανομή. Η Ιταλία είναι ο μεγαλύτερος προορισμός με 1,767 δισ. ευρώ (17,3%), ακολουθούμενη από τη Γερμανία με 1,343 δισ. ευρώ (13,2%). Οι ΗΠΑ βρίσκονται στην τρίτη θέση με 709 εκατ. ευρώ (6,9%), ενώ ακολουθούν το Ηνωμένο Βασίλειο (638 εκατ. ευρώ, 6,3%) και η Κύπρος (581 εκατ. ευρώ, 5,7%). Σημαντικές, αλλά δευτερεύουσες, είναι οι ροές προς Βουλγαρία, Ρουμανία, Ισπανία, Γαλλία και Πολωνία.
Παρά τη διασπορά σε μικρότερους προορισμούς, η απώλεια της ρωσικής αγοράς, οι δασμοί στις ΗΠΑ και η αστάθεια στη Μέση Ανατολή περιορίζουν τον παραδοσιακό χώρο κίνησης των ελληνικών εξαγωγών. Όπως σημειώνει ο οινοποιός Ευάγγελος Γεροβασιλείου, «χάσαμε τη Ρωσία, στις ΗΠΑ μπήκαν δασμοί, στη Μέση Ανατολή υπάρχει αστάθεια. Είναι μονόδρομος να βρούμε νέες αγορές στην Ασία».
Στρατηγική μετάβαση από τα ρεκόρ στην ανθεκτικότητα
Το κεντρικό διακύβευμα πλέον δεν είναι απλώς αν οι εξαγωγές μπορούν να συνεχίσουν να αυξάνονται, αλλά με ποιο μοντέλο. Η εξάρτηση από λίγους προορισμούς και περιορισμένα προϊόντα καθιστά τον κλάδο ευάλωτο σε εμπορικές πολιτικές, δασμολογικές ανατροπές και γεωπολιτικές κρίσεις. Η διεύρυνση σε νέες αγορές – ιδιαίτερα στην Ασία, αλλά και σε περιφέρειες όπως Mercosur και Ινδία – και η ανάπτυξη νέων, υψηλής προστιθέμενης αξίας προϊόντων αποτελούν στρατηγική ανάγκη, όχι επιλογή πολυτελείας.
Η επόμενη μέρα των εξαγωγών τροφίμων θα κριθεί από το κατά πόσο η Ελλάδα θα μετατρέψει το σημερινό ρεκόρ σε βιώσιμη, ανθεκτική και γεωγραφικά πιο ισορροπημένη ανάπτυξη, μειώνοντας την εξάρτηση από λίγους πυλώνες και χτίζοντας βαθύτερη παρουσία σε περισσότερες αγορές.
Σχόλιο 
: Το ρεκόρ των 10 δισ. ευρώ είναι εντυπωσιακό, αλλά λειτουργεί και ως καμπανάκι: χωρίς επιθετική στρατηγική γεωγραφικής και προϊοντικής διαφοροποίησης, ο κλάδος κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε ένα εύθραυστο μοντέλο που εξαρτάται από λίγους πελάτες και ευνοϊκές συγκυρίες στο διεθνές εμπόριο.
#εξαγωγές #τρόφιμα #αγροδιατροφή #ΣΕΒΕ #οικονομία
