Ο Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει ανοιχτά την αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, ενώ ο Φινλανδός πρόεδρος Αλεξάντερ Στουμπ μιλά για «εποικοδομητικό» διάλογο. Η συμμαχία δοκιμάζεται από τον πόλεμο με το Ιράν και τη ρήξη Ουάσιγκτον – Ευρωπαίων.
Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για τη συνοχή της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε, σύμφωνα με τον Φινλανδό ομόλογό του Αλεξάντερ Στουμπ, μια «εποικοδομητική» συζήτηση για το ΝΑΤΟ, την Ουκρανία και το Ιράν. Η συνομιλία έρχεται ενώ ο Αμερικανός ηγέτης εμφανίζεται να βρίσκεται ένα βήμα πριν από την ιστορική – και αποσταθεροποιητική για τη μεταπολεμική τάξη πραγμάτων – απόφαση αποχώρησης των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ.
Ευρωπαϊκή ανησυχία ενόψει ομιλίας Τραμπ
Οι δηλώσεις Στουμπ έγιναν λίγες ώρες πριν από τηλεοπτικό διάγγελμα του Τραμπ, προγραμματισμένο για τις 21:00 ώρα Ουάσιγκτον, δηλαδή στη μέση της νύχτας για την Ευρώπη. Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες παρακολουθούν με εμφανή νευρικότητα, καθώς μια αμερικανική αποχώρηση θα άφηνε κενό ασφαλείας που καμία ευρωπαϊκή δύναμη δεν μπορεί να καλύψει άμεσα.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, ο Φινλανδός πρόεδρος – ένας από τους στενότερους Ευρωπαίους συνομιλητές του Τραμπ – ανέφερε: «Μίλησα με τον [Τραμπ]. Εποικοδομητική συζήτηση και ανταλλαγή ιδεών για το ΝΑΤΟ, την Ουκρανία και το Ιράν. Τα προβλήματα υπάρχουν για να λύνονται, πρακτικά». Δεν έδωσε όμως περαιτέρω λεπτομέρειες για το περιεχόμενο ή το κλίμα της συνομιλίας, αφήνοντας ανοιχτό το πεδίο των ερμηνειών.
Η Φινλανδία, νεότερο μέλος του ΝΑΤΟ και χώρα με άμεση συνοριακή επαφή με τη Ρωσία, έχει ζωτικό συμφέρον από τη διατήρηση της αμερικανικής πυρηνικής ομπρέλας. Η ενεργή διαμεσολαβητική στάση του Στουμπ αντανακλά την προσπάθεια των βόρειων και ανατολικών χωρών της Συμμαχίας να συγκρατήσουν τις πιο ριζοσπαστικές επιλογές της Ουάσιγκτον.
Ρήγμα για τον πόλεμο στο Ιράν και τις ευρωπαϊκές αρνήσεις
Το φόντο της κρίσης είναι ο πόλεμος στο Ιράν, που ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου με αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς στο ιρανικό έδαφος. Ο Τραμπ εμφανίζεται εξοργισμένος με τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επειδή δεν συμμετέχουν στρατιωτικά στις επιχειρήσεις και αποφεύγουν να εμπλακούν στην κρίση στα Στενά του Ορμούζ, τον κρίσιμο θαλάσσιο δίαυλο που η Τεχεράνη έχει μπλοκάρει ως αντίποινα.
Την ίδια ώρα, βασικοί σύμμαχοι των ΗΠΑ επιβάλλουν περιορισμούς στη χρήση υποδομών τους για τον πόλεμο: η Ιταλία μπλοκάρει τη χρήση της βάσης στη Σικελία, ενώ η Ισπανία έχει κλείσει τον εναέριο χώρο της για αμερικανικά αεροσκάφη που συμμετέχουν στις επιχειρήσεις. Η στάση αυτή σηματοδοτεί σπάνιας έντασης αντίσταση των Ευρωπαίων στις πιέσεις της Ουάσιγκτον.
Σε συνέντευξή του στο πρακτορείο Reuters, ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται σύντομα να τερματίσουν τον πόλεμο στο Ιράν, διατηρώντας όμως το δικαίωμα για «στοχευμένα πλήγματα» στο μέλλον. «Δεν μπορώ να σας πω ακριβώς… θα φύγουμε αρκετά γρήγορα», σημείωσε, χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα.
Το διακύβευμα για το ΝΑΤΟ και την ευρωπαϊκή ασφάλεια
Η σύγκρουση για το Ιράν λειτουργεί ως επιταχυντής μιας βαθύτερης κρίσης εμπιστοσύνης εντός του ΝΑΤΟ. Η πιθανότητα αποχώρησης των ΗΠΑ πλήττει τον πυρήνα της αποτρεπτικής αξιοπιστίας της Συμμαχίας και εγείρει ερωτήματα για το αν η Ευρώπη μπορεί – ή θέλει – να αναλάβει το κόστος της στρατηγικής της αυτονόμησης.
Για χώρες της πρώτης γραμμής, όπως η Φινλανδία, οι Βαλτικές Δημοκρατίες και η Πολωνία, η αμερικανική παρουσία παραμένει ο βασικός παράγοντας σταθερότητας έναντι της Ρωσίας. Η κίνηση Στουμπ να εμφανίσει τον διάλογο με τον Τραμπ ως «εποικοδομητικό» φαίνεται να στοχεύει στη μείωση της έντασης και στην αποστολή μηνύματος ότι υπάρχουν ακόμη δίαυλοι συνεννόησης, έστω και την τελευταία στιγμή.
Σχόλιο 
: Η κρίση γύρω από το ΝΑΤΟ δεν είναι απλώς θεσμική αλλά βαθύτατα πολιτική: ο Τραμπ εργαλειοποιεί τη συμμαχία για να πιέσει τους Ευρωπαίους σε ευθυγράμμιση με την αμερικανική γραμμή στο Ιράν, ενώ οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, υπό πίεση κοινής γνώμης και δημοσιονομικών περιορισμών, διστάζουν να ακολουθήσουν. Αν οι ΗΠΑ προχωρήσουν έστω και τμηματικά σε αποστασιοποίηση, η Ευρώπη θα βρεθεί μπροστά σε μια αναγκαστική – και δαπανηρή – αναθεώρηση της αρχιτεκτονικής ασφαλείας της, με άμεσες επιπτώσεις στις αμυντικές δαπάνες, στις αγορές όπλων και στη γεωπολιτική ισορροπία από τη Βαλτική έως την Ανατολική Μεσόγειο.
#NATO #Trump #Finland #Iran #USA #Europe
