Τεχεράνη και Ουάσιγκτον μιλούν για πρόοδο, αλλά παραμένουν βαθιές διαφορές σε πυρηνικό και ασφάλεια. Η διορία της εκεχειρίας πιέζει ασφυκτικά.
Η κρίση στον Περσικό Κόλπο εισέρχεται σε εξαιρετικά κρίσιμη φάση, καθώς η Τεχεράνη κάνει λόγο για «πρόοδο» στις συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά ταυτόχρονα επαναφέρει το σκληρό της πρόσωπο, κλείνοντας εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ. Με την εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ–Ισραήλ και Ιράν να λήγει την Τετάρτη, ο κίνδυνος επανέναρξης των εχθροπραξιών και νέου ενεργειακού σοκ πλανάται πάνω από τη διεθνή οικονομία.
Περιορισμένη πρόοδος, βαθιές διαφορές
Ο πρόεδρος της ιρανικής Βουλής και επικεφαλής διαπραγματευτής, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, δήλωσε σε τηλεοπτικό διάγγελμα ότι έχει σημειωθεί «πρόοδος» στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ για έναν μόνιμο τερματισμό του πολέμου, που ξεκίνησαν οι επιχειρήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν. Ωστόσο έσπευσε να υπογραμμίσει ότι εξακολουθεί να υπάρχει «μεγάλη απόσταση» μέχρι μια τελική συμφωνία, με «θεμελιώδη σημεία» να παραμένουν ανοιχτά.
Ο Γκαλιμπάφ έκανε λόγο για «μία ή δύο» κρίσιμες εκκρεμότητες, στις οποίες η Τεχεράνη έχει θέσει τις δικές της «κόκκινες γραμμές», αναγνωρίζοντας ότι και η Ουάσιγκτον διατηρεί αντίστοιχες αδιαπραγμάτευτες θέσεις. Κεντρικό αγκάθι παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν: οι ΗΠΑ αξιώνουν την παράδοση όλου του πυρηνικού υλικού, αίτημα που η ιρανική ηγεσία αντιμετωπίζει ως υπαρξιακή πρόκληση για την αποτρεπτική της ικανότητα και το καθεστώς ασφαλείας της χώρας.
Στο αμερικανικό στρατόπεδο, ο Ντόναλντ Τραμπ μίλησε για «πολύ καλές συνομιλίες» με την Τεχεράνη, προειδοποιώντας όμως ότι οι ΗΠΑ δεν θα δεχθούν «εκβιασμό» μέσω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ. Προηγούμενος γύρος διαπραγματεύσεων στο Ισλαμαμπάντ, με επικεφαλής τον αντιπρόεδρο Τζ. Ντι. Βανς για τις ΗΠΑ και τον Γκαλιμπάφ για το Ιράν, κατέρρευσε έπειτα από μαραθώνια νυχτερινή συνεδρία χωρίς συμφωνία.
Τα Στενά του Ορμούζ ως γεωοικονομικός μοχλός πίεσης
Παράλληλα με το διπλωματικό παζάρι, η Τεχεράνη επανέκλεισε το Σάββατο τα Στενά του Ορμούζ, μόλις μία ημέρα μετά τη σύντομη επαναλειτουργία τους. Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται ως προσπάθεια άσκησης μέγιστης πίεσης προς την Ουάσιγκτον, η οποία συνεχίζει τον ναυτικό αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών και παράκτιων περιοχών. Το Ιράν έχει ξεκαθαρίσει ότι θα κρατήσει κλειστό τον στρατηγικό δίαυλο μέχρις ότου οι ΗΠΑ άρουν τον αποκλεισμό.
Η επαναλαμβανόμενη διακοπή της ναυσιπλοΐας σε έναν θαλάσσιο διάδρομο από τον οποίο διέρχεται σημαντικό μέρος των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και LNG, συνιστά μείζονα απειλή για τις διεθνείς αγορές ενέργειας. Ήδη, χώρες με υψηλή εξάρτηση από τις μεταφορές μέσω Ορμούζ –από ασιακές οικονομίες έως ευρωπαϊκά διυλιστήρια– βρίσκονται σε καθεστώς αυξημένου συναγερμού, προετοιμαζόμενες για ενδεχόμενες διαταραχές στην προσφορά και νέα άνοδο των τιμών.
Στο στρατιωτικό μέτωπο, ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε τον θάνατο ακόμη ενός στρατιώτη στον νότιο Λίβανο, όπου βρίσκεται σε ισχύ δεκαήμερη εκεχειρία, ανεβάζοντας τον αριθμό των ισραηλινών απωλειών εκεί σε 15. Το επεισόδιο υπενθυμίζει πόσο εύθραυστες είναι οι κατά τόπους ανακωχές και πόσο εύκολα μπορούν να εκτροχιαστούν, αν οι κεντρικές διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν αποτύχουν.
Καθώς πλησιάζει η λήξη της εκεχειρίας την Τετάρτη, η ρητορική κλιμάκωση από τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος απειλεί με αποχώρηση από την κατάπαυση του πυρός εάν δεν υπάρξει συνολική συμφωνία, αυξάνει την αβεβαιότητα. Η σύντομη αναλαμπή «προόδου» στις συνομιλίες συνυπάρχει με κινήσεις μέγιστης πίεσης εκατέρωθεν, αφήνοντας τις αγορές, τους συμμάχους και τις περιφερειακές δυνάμεις σε κατάσταση αναμονής και ανησυχίας.
Σχόλιο 
: Η Τεχεράνη χρησιμοποιεί τα Στενά του Ορμούζ ως στρατηγικό μοχλό πίεσης, ενώ η Ουάσιγκτον εργαλειοποιεί τον ναυτικό αποκλεισμό. Η «πρόοδος» που επικαλούνται αμφότερες οι πλευρές μοιάζει περισσότερο με τακτικό αφήγημα διαχείρισης προσδοκιών παρά με ουσιαστικό άλμα προς μια βιώσιμη συμφωνία. Όσο το πυρηνικό ζήτημα παραμένει άλυτο και η ενεργειακή ασφάλεια της Δύσης ομήρος των γεωπολιτικών παζαριών, ο κίνδυνος απότομου σοκ στις αγορές πετρελαίου και ευρύτερης ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή παραμένει εξαιρετικά υψηλός.
#Ιράν #ΗΠΑ #Ορμούζ #ΜέσηΑνατολή #Ενέργεια
