Οι τελευταίες επαφές ΗΠΑ–Ιράν κατέρρευσαν χωρίς συμφωνία, με την Τεχεράνη να υποβαθμίζει εξαρχής τις προσδοκίες. Κρίσιμο σημείο τριβής αναδεικνύεται ο έλεγχος και το καθεστώς ασφάλειας στα Στενά του Ορμούζ.
Η Τεχεράνη επιχειρεί να ελέγξει το αφήγημα γύρω από το ναυάγιο των τελευταίων επαφών με την Ουάσινγκτον για το πυρηνικό της πρόγραμμα, υποστηρίζοντας ότι ποτέ δεν ήταν ρεαλιστικό να υπάρξει συνολική συμφωνία σε μία μόνο συνάντηση. Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, Εσμαΐλ Μπαγκαΐ, τόνισε ότι υπήρξε μεν πρόοδος σε ορισμένα σημεία, ωστόσο παραμένουν ανοιχτές δύο ή τρεις «μεγάλες» εκκρεμότητες, με κορυφαία το καθεστώς στα Στενά του Ορμούζ.
Τα σημεία σύγκλισης και οι κρίσιμες διαφωνίες
Σύμφωνα με τον Μπαγκαΐ, οι δύο πλευρές κατέγραψαν συμφωνία σε επιμέρους πτυχές ενός πιθανού πακέτου, χωρίς ωστόσο να υπερβούν τα στρατηγικά χάσματα. Αν και δεν δίνονται λεπτομέρειες, είναι σαφές ότι η διαφωνία δεν περιορίζεται σε τεχνικούς όρους του πυρηνικού προγράμματος, αλλά επεκτείνεται στο ευρύτερο πλαίσιο ασφάλειας στον Περσικό Κόλπο.
Κομβικό ζήτημα αναδεικνύεται η ναυσιπλοΐα και ο έλεγχος στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους διαύλους μεταφοράς πετρελαίου παγκοσμίως. Το Ιράν αντιμετωπίζει την περιοχή ως κρίσιμο μοχλό πίεσης και στοιχείο αποτροπής, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν καθεστώς που να διασφαλίζει απρόσκοπτη διέλευση και περιορισμό της ιρανικής επιρροής.
Η αμερικανική εκδοχή και το πάγωμα των συνομιλιών
Η αμερικανική πλευρά, μέσω του αντιπροέδρου Τζ. Ντι. Βανς, έσπευσε να καταστήσει σαφές ότι η Τεχεράνη δεν αποδέχθηκε τους όρους της Ουάσινγκτον για μια συμφωνία. Μετά από αυτό, και ενώ υπήρχαν προσδοκίες ότι οι συνομιλίες θα συνεχίζονταν και την Κυριακή, οι δύο πλευρές φέρονται να αποφάσισαν να τις διακόψουν, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση.
Η δημόσια τοποθέτηση του Ιράν ότι «ποτέ δεν έπρεπε να αναμένεται συμφωνία σε μία συνάντηση» λειτουργεί ως προσπάθεια διαχείρισης εντυπώσεων, τόσο στο εσωτερικό ακροατήριο όσο και διεθνώς. Η Τεχεράνη δείχνει να θέλει να αποφύγει την εικόνα της πλευράς που «τινάζει στον αέρα» μια ευκαιρία, μεταφέροντας το βάρος των προσδοκιών στην Ουάσινγκτον.
Γεωπολιτικές προεκτάσεις και ενεργειακό ρίσκο
Η αποτυχία των συνομιλιών εντείνει την αβεβαιότητα σε μια ήδη εύφλεκτη Μέση Ανατολή. Το διακύβευμα δεν είναι μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά και η σταθερότητα των θαλάσσιων οδών ενέργειας. Οποιαδήποτε κλιμάκωση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ έχει άμεσες συνέπειες για τις διεθνείς αγορές πετρελαίου και, κατ’ επέκταση, για την παγκόσμια οικονομία.
Για την Ευρώπη και χώρες όπως η Ελλάδα, που παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις στη ναυτιλία και στην ενέργεια, η αστάθεια στον Περσικό Κόλπο μεταφράζεται σε αυξημένο ρίσκο κόστους μεταφορών και τιμών καυσίμων. Η απουσία συμφωνίας ΗΠΑ–Ιράν διατηρεί σε υψηλό επίπεδο το γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου που ενσωματώνουν οι αγορές ενέργειας.
Σχόλιο 
: Η ιρανική γραμμή ότι «μία συνάντηση δεν αρκεί» δείχνει πως η Τεχεράνη θέλει παρατεταμένη διαπραγμάτευση, με το πυρηνικό της πρόγραμμα και τα Στενά του Ορμούζ ως διαπραγματευτικά χαρτιά. Για τις αγορές ενέργειας αυτό σημαίνει παράταση της αβεβαιότητας και διαρκή κίνδυνο γεωπολιτικών κραδασμών στις τιμές.
#Ιράν #ΗΠΑ #ΜέσηΑνατολή #Ενέργεια
