Η κλιμάκωση των ισραηλινών επιθέσεων στον Λίβανο συνοδεύεται από συστηματικό πλήγμα σε νοσοκομεία, ασθενοφόρα και υγειονομικούς. Το μοτίβο επαναλαμβάνει όσα προηγήθηκαν στη Γάζα, με σοβαρές συνέπειες για το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο.
Η πρόσφατη ισραηλινή αεροπορική επιδρομή κοντά στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο Ραφίκ Χαρίρι, το μεγαλύτερο δημόσιο νοσοκομείο του Λιβάνου, ανέδειξε με δραματικό τρόπο μια ανησυχητική στρατηγική: τη μετατροπή της υγείας σε πεδίο μάχης. Η επίθεση σε πυκνοκατοικημένη περιοχή σκότωσε τουλάχιστον πέντε ανθρώπους και τραυμάτισε περίπου 50, σε άμεση γειτνίαση με κρίσιμη υποδομή υγείας.
Από τη Γάζα στον Λίβανο: επανάληψη του ίδιου σχεδίου
Ανθρωπιστικές οργανώσεις και ιατρικό προσωπικό καταγγέλλουν ότι οι ισραηλινές δυνάμεις εφαρμόζουν στον Λίβανο τακτικές που έχουν ήδη δοκιμαστεί στη Γάζα: συστηματικά πλήγματα σε νοσοκομεία, κέντρα πρώτων βοηθειών, ασθενοφόρα και διασώστες. Στόχος δεν είναι μόνο η φυσική καταστροφή των δομών, αλλά και ο εκφοβισμός των πολιτών ώστε να αποφεύγουν τη νοσηλεία, υπό τον φόβο ότι ακόμη και ο δρόμος προς το νοσοκομείο μπορεί να αποδειχθεί θανατηφόρος.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, από τις αρχές Μαρτίου έχουν καταγραφεί πάνω από 90 επιθέσεις σε δομές υγείας στον Λίβανο, με δεκάδες νεκρούς και τραυματίες. Παράλληλα, εκτιμάται ότι σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή σημειώνεται κατά μέσο όρο μία επίθεση σε δομή υγείας κάθε έξι ώρες, γεγονός που υπονομεύει πλήρως την αρχή της προστασίας των ιατρικών χώρων σε καιρό πολέμου.
Μαρτυρίες από το πεδίο και το νομικό κενό
Ιατροί που εργάστηκαν τόσο στη Γάζα όσο και στον Λίβανο περιγράφουν σκηνές απόλυτης αποδόμησης του ανθρωπιστικού πλαισίου: συνάδελφοι που κηρύσσουν νεκρούς τους ίδιους τους συνεργάτες τους, ασθενείς και προσωπικό που αναγκάζονται να εγκαταλείψουν νοσοκομεία μετά από εντολές εκκένωσης, υποδομές που βομβαρδίζονται παρότι είχαν προηγουμένως «αποχαρακτηριστεί» ως στόχοι.
Οι ισραηλινές αρχές ισχυρίζονται ότι οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ χρησιμοποιούν νοσοκομεία και ιατρικές δομές για στρατιωτικούς σκοπούς. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχουν παρουσιαστεί πειστικά στοιχεία που να τεκμηριώνουν συστηματική στρατιωτική χρήση των νοσοκομείων. Ακόμη όμως και στην περίπτωση «διπλής χρήσης», το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο θέτει αυστηρούς περιορισμούς: η επίθεση σε νοσοκομείο παραμένει έσχατη επιλογή και μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις αναλογικότητας και προειδοποίησης.
Η εμπειρία της Γάζας, με καταγγελίες για βρέφη που εγκαταλείφθηκαν σε μονάδες νοσηλείας μετά από βίαιες εκκενώσεις, για γιατρούς και διευθυντές νοσοκομείων που συνελήφθησαν και κρατούνται, αλλά και για διασώστες που βρέθηκαν εκτελεσμένοι σε ομαδικούς τάφους, δημιούργησε ένα επικίνδυνο προηγούμενο ατιμωρησίας. Η απουσία ουσιαστικών συνεπειών φαίνεται να ενθαρρύνει την επανάληψη της ίδιας τακτικής στον Λίβανο.
Διάβρωση των κανόνων πολέμου και παγκόσμιες επιπτώσεις
Πέρα από τον άμεσο ανθρώπινο φόρο αίματος, η στοχοποίηση της υγείας έχει και μια βαθύτερη, διαβρωτική επίδραση: υπονομεύει τους θεμελιώδεις κανόνες του πολέμου. Όταν ακόμη και τα ασθενοφόρα και τα νοσοκομεία θεωρούνται «θεμιτοί» στόχοι, το μήνυμα προς μελλοντικούς εμπλεκόμενους σε συγκρούσεις είναι σαφές: ό,τι κάποτε ήταν ιερό, πλέον είναι διαπραγματεύσιμο.
Για τους πιο ευάλωτους –πρόσφυγες, απάτριδες, φτωχά νοικοκυριά– η κατάσταση είναι ακόμη πιο ζοφερή. Η πρόσβαση σε ιδιωτική περίθαλψη είναι συχνά απαγορευτική, ενώ η μετακίνηση με ασθενοφόρο ισοδυναμεί με ανάληψη θανάσιμου ρίσκου. Έτσι, χιλιάδες άνθρωποι μένουν ουσιαστικά χωρίς ασφαλή πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες υγείας, με τις απώλειες να καταγράφονται απλώς ως αριθμοί σε διεθνείς εκθέσεις.
Η σύγκρουση στη Γάζα και πλέον στον Λίβανο αναδεικνύει ένα κρίσιμο ερώτημα για τη διεθνή κοινότητα: θα επιτρέψει να παγιωθεί ένα μοντέλο πολέμου όπου η υγεία παύει να είναι ουδέτερη ζώνη; Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα καθορίσει όχι μόνο το μέλλον της Μέσης Ανατολής, αλλά και τους κανόνες των συγκρούσεων παγκοσμίως τις επόμενες δεκαετίες.
Σχόλιο 
: Η συστηματική στοχοποίηση της υγείας δεν είναι «παράπλευρη απώλεια», αλλά εργαλείο πολέμου με σαφή στρατηγική στόχευση: διάλυση της κοινωνικής συνοχής, αναγκαστικός εκτοπισμός πληθυσμών και υπονόμευση κάθε έννοιας ουδετερότητας. Αν η διεθνής κοινότητα δεν επιβάλει πραγματικό κόστος για τέτοιες πρακτικές, το μήνυμα προς κάθε μελλοντικό εμπλεκόμενο σε συγκρούσεις θα είναι ότι ακόμη και τα νοσοκομεία μπορούν να γίνουν θεμιτοί στόχοι όταν αυτό εξυπηρετεί επιχειρησιακούς σκοπούς.
#Λίβανος #Γάζα #Ισραήλ #Υγεία #Νοσοκομεία #ΑνθρωπιστικόΔίκαιο #ΜέσηΑνατολή
