Το ΥΠΕΝ τροποποιεί τον βασικό νόμο για την προστασία περιβάλλοντος, επιχειρώντας να βάλει τέλος στην άναρχη εκτός σχεδίου δόμηση εντός Natura. Θέτει αυστηρές προϋποθέσεις για στοχευμένες επεκτάσεις σχεδίου πόλης μόνο σε ζώνες βιώσιμης διαχείρισης.
Με τροποποίηση του άρθρου 19 του ν. 1650/1986, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα από τα πιο σύνθετα και χρόνια προβλήματα του χωρικού σχεδιασμού: την άναρχη εκτός σχεδίου δόμηση σε προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000. Η παρέμβαση αφορά το 28% του χερσαίου τμήματος της χώρας, ποσοστό που βρίσκεται εντός Natura και περιλαμβάνει όχι μόνο φυσικές περιοχές αλλά και ολόκληρα νησιά, πόλεις και πάνω από 1.000 οικισμούς.
Τι αλλάζει με τη νέα διάταξη
Η νέα ρύθμιση δεν ανοίγει «παράθυρο» γενικευμένης οικοδόμησης, αλλά θεσπίζει πλαίσιο αυστηρά ελεγχόμενων επεκτάσεων σχεδίου πόλης σε συγκεκριμένες ζώνες. Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, στόχος είναι η ορθολογική οργάνωση του χώρου και η σταδιακή εξάλειψη της αυθαιρεσίας που έχει εγκλωβίσει χιλιάδες πολίτες σε πόλεις και χωριά – ενδεικτικά αναφέρονται τα Γιάννενα, το Ναύπλιο και η Καστοριά – σε ένα καθεστώς πολεοδομικής ομηρίας.
Κρίσιμη παράμετρος είναι ότι η διάταξη αφορά αποκλειστικά περιοχές που, μέσω Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης (ΕΠΜ), έχουν χαρακτηριστεί ως Ζώνες Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων (4η ζώνη), όπου ήδη επιτρέπεται ένα ευρύ φάσμα χρήσεων γης. Η δυνατότητα επέκτασης σχεδίου πόλης προβλέπεται μόνο:
• όταν η περιοχή βρίσκεται σε άμεση επαφή με υφιστάμενες πόλεις ή οικισμούς,
• όταν η ΕΠΜ ρητά επιτρέπει την επέκταση και τη θεωρεί συμβατή με το προστατευόμενο αντικείμενο, χωρίς να πλήττεται η οικολογική ακεραιότητα της περιοχής,
• όταν η επέκταση δεν υπερβαίνει το 20% της έκτασης της αντίστοιχης ζώνης βιώσιμης διαχείρισης,
• και όταν τεκμηριώνεται ως αναγκαία και εξειδικεύεται μέσα από Τοπικό ή Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο, υπό τους όρους που θέτει η εγκεκριμένη ΕΠΜ.
Δικλείδες ασφαλείας και αναπτυξιακή στόχευση
Το ΥΠΕΝ ξεκαθαρίζει ότι η ρύθμιση δεν αφορά δάση, αρχαιολογικούς χώρους, οικοτόπους προτεραιότητας, υγροτόπους και λοιπές αυστηρά προστατευόμενες κατηγορίες, για τις οποίες παραμένουν σε ισχύ ισχυρές δικλείδες περιβαλλοντικής προστασίας. Με τον τρόπο αυτό, επιχειρείται να διαχωριστεί σαφώς το τι μπορεί να σχεδιαστεί και πού, ώστε να μην επαναληφθούν πρακτικές που στο παρελθόν οδήγησαν σε διάχυτη αυθαιρεσία.
Η πολιτική λογική της διάταξης κινείται μεταξύ δύο πόλων: αφενός της ανάγκης κάλυψης πραγματικών πληθυσμιακών πιέσεων σε περιοχές που έχουν εξαντλήσει τα όρια του σχεδίου πόλης, αφετέρου της υποχρέωσης διαφύλαξης του φυσικού κεφαλαίου και της βιοποικιλότητας. Η επιλογή της 4ης ζώνης ως μοναδικού πεδίου πιθανών επεκτάσεων συνιστά προσπάθεια να διοχετευτεί η αναπόφευκτη οικιστική ανάπτυξη σε τμήματα των Natura που ήδη επιτρέπουν πολλαπλές χρήσεις και θεωρούνται λιγότερο ευαίσθητα.
Για την αγορά ακινήτων και το real estate, η ρύθμιση δημιουργεί ένα πιο σαφές θεσμικό περιβάλλον σε περιοχές όπου μέχρι σήμερα κυριαρχούσε η αβεβαιότητα. Ωστόσο, ο αυστηρός περιορισμός στο 20% της έκτασης των ζωνών διαχείρισης και η απαίτηση συμβατότητας με τις ΕΠΜ λειτουργούν ως φίλτρο απέναντι σε υπερβολικές αναπτυξιακές προσδοκίες.
Τελικός στόχος, όπως επισημαίνει το ΥΠΕΝ, είναι ένα μοντέλο ισορροπημένης ανάπτυξης: να ικανοποιούνται τεκμηριωμένες οικιστικές ανάγκες, να διασφαλίζεται αξιοπρεπής ποιότητα ζωής για τις τοπικές κοινωνίες και ταυτόχρονα να προστατεύεται ενεργά το φυσικό περιβάλλον, σε μια χώρα όπου πάνω από το ένα τέταρτο της ξηράς βρίσκεται εντός καθεστώτος Natura.
Σχόλιο 
: Η κίνηση του ΥΠΕΝ επιχειρεί να μετατρέψει ένα γκρίζο καθεστώς αυθαιρεσίας σε πλαίσιο προβλέψιμου σχεδιασμού, ισορροπώντας ανάμεσα σε τοπικές πιέσεις, επενδυτικά συμφέροντα και ευρωπαϊκές υποχρεώσεις για την προστασία των Natura. Η πραγματική δοκιμασία θα είναι στην εφαρμογή: στην ποιότητα των ΕΠΜ, στην αντοχή των δικλείδων ασφαλείας απέναντι σε πολιτικές πιέσεις και στη συνέπεια της διοίκησης να απορρίπτει επεκτάσεις που, αν και «νόμιμες» στα χαρτιά, θα αλλοίωναν ουσιαστικά τον χαρακτήρα των προστατευόμενων περιοχών.
#ΥΠΕΝ #Natura2000 #πολεοδομία #realestate #περιβάλλον
