Ριζική αλλαγή στο καθεστώς διεκδικήσεων του Δημοσίου επί ιδιωτικών ακινήτων φέρνει νομοσχέδιο του Κωστή Χατζηδάκη. Για πρώτη φορά τίθενται σαφή χρονικά όρια και διαδικασίες που απελευθερώνουν χιλιάδες περιουσίες από πολυετείς εκκρεμότητες.
Ένα από τα πιο σύνθετα και επώδυνα προβλήματα της ελληνικής πραγματικότητας, οι μακροχρόνιες διεκδικήσεις του Δημοσίου επί ιδιωτικών ακινήτων, επιχειρείται να αντιμετωπιστεί με το νομοσχέδιο «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη» που έθεσε σε διαβούλευση ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης. Ο πυρήνας της μεταρρύθμισης είναι η θέσπιση αυστηρών χρονικών ορίων και κριτηρίων, ώστε το Δημόσιο να μην μπορεί επ’ αόριστον να αμφισβητεί τίτλους που στηρίζονται σε νόμιμες, συχνά πολυδεκαετείς, καταστάσεις κατοχής.
Χρονικοί κόφτες σε αστικά και αγροτικά ακίνητα
Για τα αστικά και ημιαστικά ακίνητα, καθιερώνεται για πρώτη φορά σαφής «κόφτης»: εφόσον υπάρχει μεταγεγραμμένος τίτλος έως την 11η Ιουνίου 1975, το Δημόσιο παύει αυτοδικαίως να προβάλλει δικαιώματα κατά τις πρώτες εγγραφές στο Κτηματολόγιο. Η προστασία καλύπτει ολόκληρη την αλυσίδα των διαδοχικών ιδιοκτητών, ακόμη κι αν ο σημερινός κάτοχος απέκτησε το ακίνητο πολύ αργότερα.
Για τα αγροτικά ακίνητα αρμοδιότητας του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, το όριο τίθεται στην 5η Ιουνίου 1993. Παράλληλα, προστατεύονται πλήρως παλαιές αγροτικές διανομές και παραχωρήσεις, προσφυγικά ακίνητα που δόθηκαν στο πλαίσιο αγροτικής αποκατάστασης, αλλά και περιπτώσεις όπου υπάρχουν παλιά παραχωρητήρια ή αποφάσεις μη τυπικά ορθών διοικητικών οργάνων. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, το Δημόσιο χάνει τη δυνατότητα να διεκδικήσει την κυριότητα.
Εκκρεμείς δίκες, Κτηματολόγιο και εξαιρέσεις
Καθοριστική είναι η ρύθμιση για τις εκκρεμείς δίκες: αν πληρούνται τα νέα κριτήρια (προ του 1975 ή 1993 τίτλοι κ.λπ.), οι αγωγές του Δημοσίου καταργούνται, ενώ δεν θα ασκούνται νέα ένδικα μέσα σε περιπτώσεις πρωτόδικης δικαίωσης των ιδιωτών. Προβλέπεται επίσης δυνατότητα διαμεσολάβησης και συμβιβασμού, ακόμη και σε προχωρημένο στάδιο, για να αποσυμφορηθεί η Δικαιοσύνη και να κλείσουν πολύχρονες εκκρεμότητες.
Στο επίπεδο του Κτηματολογίου, το άρθρο 13 επιτρέπει τη διόρθωση αρχικών εγγραφών, είτε το ακίνητο έχει καταχωριστεί στο όνομα του Δημοσίου είτε ως «αγνώστου ιδιοκτήτη». Έτσι «ξεκλειδώνουν» μεταβιβάσεις, κληρονομιές και η χρήση ακινήτων ως εξασφαλίσεις για τραπεζικό δανεισμό, αποκαθιστώντας την εμπορευσιμότητα χιλιάδων περιουσιών.
Παρά ταύτα, η ρύθμιση δεν αγγίζει μνημεία, αρχαιολογικούς χώρους, δάση, αιγιαλούς, παραλίες, όχθες ποταμών και οριοθετημένα ρέματα, ούτε ακίνητα για τα οποία έχουν ήδη εκδοθεί πρωτόκολλα διοικητικής αποβολής ή πράξεις αμφισβήτησης κυριότητας από το Δημόσιο. Έτσι επιχειρείται ισορροπία ανάμεσα στην προστασία της ιδιωτικής περιουσίας και τη διαφύλαξη του δημοσίου συμφέροντος σε ευαίσθητες ζώνες.
Σχόλιο 
: Η παρέμβαση Χατζηδάκη μπορεί να αποδειχθεί κομβική για την αγορά ακινήτων, καθώς αίρει μια ιδιότυπη «ομηρία» δεκαετιών, μειώνει θεσμική αβεβαιότητα και ενισχύει την ασφάλεια δικαίου, προϋπόθεση για επενδύσεις και ομαλή λειτουργία του Κτηματολογίου.
#Δημόσιο #Ακίνητα #Κτηματολόγιο #Χατζηδάκης #Ιδιοκτησία
