Εκρηκτική άνοδος σε άσφαλτο, ασφαλτόμιγμα και σκυρόδεμα διαμορφώνει κλίμα «τέλειας καταιγίδας» στα ελληνικά εργοτάξια. Σε κίνδυνο η βιωσιμότητα έργων και η ομαλή υλοποίηση του Ταμείου Ανάκαμψης.
Η ελληνική κατασκευαστική αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή ανατροπή κόστους, καθώς οι ανατιμήσεις σε ενέργεια και πρώτες ύλες διαλύουν κάθε έννοια προϋπολογιστικής ασφάλειας. Στα εργοτάξια, οι παραγγελίες υλικών γίνονται με δισταγμό, οι προσφορές έχουν ελάχιστη χρονική ισχύ και οι προϋπολογισμοί έργων θεωρούνται ξεπερασμένοι πριν καν εφαρμοστούν. Το περιβάλλον υψηλής μεταβλητότητας υποχρεώνει τις τεχνικές εταιρείες να λαμβάνουν κρίσιμες αποφάσεις με ελάχιστη προβλεψιμότητα, την ώρα που τα χρονοδιαγράμματα παραμένουν αμετακίνητα.
Εκτίναξη τιμών σε άσφαλτο, ασφαλτόμιγμα και σκυρόδεμα
Στελέχη μεγάλων κατασκευαστικών ομίλων, που «τρέχουν» έργα συνολικού ύψους 17 δισ. ευρώ, περιγράφουν την κατάσταση ως «τέλεια καταιγίδα». Η άνοδος του πετρελαίου λειτουργεί πολλαπλασιαστικά, επιβαρύνοντας όχι μόνο τη λειτουργία των εργοταξίων, αλλά ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής: από τα λατομεία και τη μεταφορά, έως την παραγωγή σκυροδέματος και ασφαλτομίγματος.
Ενδεικτικά, το ασφαλτόμιγμα –συνδυασμός αδρανών υλικών και ασφαλτικής ύλης– έχει καταγράψει αυξήσεις άνω του 40%, ενώ το σκυρόδεμα εμφανίζει επιβάρυνση περίπου 8 ευρώ ανά κυβικό μέτρο. Ακόμη πιο δραματική είναι η εικόνα στην άσφαλτο, βασικό υλικό για τα έργα οδοποιίας: η τιμή της έχει ουσιαστικά διπλασιαστεί, από περίπου 320 ευρώ ο τόνος σε πάνω από 600 ευρώ, ανατρέποντας πλήρως τα οικονομικά δεδομένα σε πλήθος συμβάσεων.
Πιέσεις σε δημόσια έργα και Ταμείο Ανάκαμψης
Η πίεση δεν περιορίζεται στις μεγάλες παραχωρήσεις, αλλά αγγίζει και τις μεσαίες και μικρές εργοληπτικές εταιρείες, οι οποίες μιλούν ήδη για «πάγωμα» νέων ασφαλτοστρώσεων και περιορισμό των παρεμβάσεων στις απολύτως αναγκαίες εργασίες συντήρησης. Δημόσια έργα, ΣΔΙΤ και παραχωρήσεις δοκιμάζονται στην πράξη, καθώς η εκτίναξη του κόστους απειλεί τόσο τη βιωσιμότητα των αναδόχων όσο και την ομαλή πρόοδο των εργασιών.
Ιδιαίτερος προβληματισμός εκφράζεται για τα έργα που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης, τα οποία πρέπει να ολοκληρωθούν σε αυστηρά χρονοδιαγράμματα έως τον Αύγουστο. Η απώλεια προβλεψιμότητας στο κόστος καθιστά δύσκολη την τήρηση των προσυμφωνημένων τιμών, χωρίς να είναι σαφές σε ποιο βαθμό και με ποιον μηχανισμό μπορούν να καλυφθούν οι υπερβάσεις. Σε έναν κλάδο όπου χρόνος και κόστος είναι απόλυτα μετρήσιμα μεγέθη, η σημερινή συγκυρία αναδεικνύει την ανάγκη για ευέλικτα εργαλεία αναθεώρησης συμβάσεων και πιο ρεαλιστική τιμολόγηση του ρίσκου.
Σχόλιο 
: Η εκρηκτική άνοδος του κόστους στα υλικά υπονομεύει την οικονομική ισορροπία του κατασκευαστικού κλάδου και απειλεί την έγκαιρη υλοποίηση κρίσιμων έργων υποδομής. Αν δεν υπάρξουν άμεσα στοχευμένες παρεμβάσεις σε μηχανισμούς αναθεώρησης τιμών και ανακατανομή ρίσκου μεταξύ Δημοσίου και αναδόχων, ο κίνδυνος καθυστερήσεων και ακυρώσεων θα ενταθεί, με άμεσο αντίκτυπο στην ανάπτυξη και στην αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης.
#κατασκευές #κόστος #ΤαμείοΑνάκαμψης #δημόσιαΈργα
