Κλιμακούμενες συγκρούσεις στα σύνορα Αφγανιστάν–Πακιστάν οδήγησαν σε διαπραγματεύσεις στην Ουρουμτσί της Κίνας. Η Καμπούλ μιλά για «χρήσιμη» πρόοδο, ενώ το Ισλαμαμπάντ επιμένει στη συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Η πλέον σοβαρή κλιμάκωση βίας εδώ και δεκαετίες μεταξύ Αφγανιστάν και Πακιστάν έχει μεταφερθεί πλέον στο διπλωματικό πεδίο, με συνομιλίες στην κινεζική πόλη Ουρουμτσί. Το υπουργείο Εξωτερικών της κυβέρνησης των Ταλιμπάν χαρακτήρισε τις διαβουλεύσεις «χρήσιμες», αφήνοντας να εννοηθεί ότι υπάρχουν περιθώρια αποκλιμάκωσης, χωρίς ωστόσο να διαφαίνεται ακόμη μια σταθερή συμφωνία ασφαλείας.
Κλιμάκωση συγκρούσεων και ρόλος της Κίνας
Από τον Φεβρουάριο, το Πακιστάν έχει πραγματοποιήσει εκτεταμένες αεροπορικές επιδρομές εντός αφγανικού εδάφους, υποστηρίζοντας ότι στοχεύει υποδομές και καταφύγια μαχητών που χρησιμοποιούν το Αφγανιστάν ως ορμητήριο για επιθέσεις στο πακιστανικό έδαφος. Η Καμπούλ αρνείται ότι φιλοξενεί εχθρικές οργανώσεις και επιμένει πως η έξαρση της τρομοκρατίας αποτελεί εσωτερικό πρόβλημα ασφάλειας του Πακιστάν.
Η τελευταία αναζωπύρωση ξεκίνησε μετά από πακιστανικές επιδρομές τον Φεβρουάριο και αφγανικά αντίποινα με διασυνοριακές επιθέσεις. Το Ισλαμαμπάντ μίλησε ανοιχτά για «ανοιχτό πόλεμο» με τους Ταλιμπάν, ουσιαστικά τινάζοντας στον αέρα την εκεχειρία που είχε επιτευχθεί με τη μεσολάβηση του Κατάρ τον Οκτώβριο.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η Κίνα ανέλαβε ρόλο κεντρικού διαμεσολαβητή, φιλοξενώντας από την προηγούμενη Πέμπτη απευθείας συνομιλίες στην Ουρουμτσί. Ο υπηρεσιακός υπουργός Εξωτερικών του Αφγανιστάν Αμίρ Χαν Μουτάκι ευχαρίστησε το Πεκίνο για τη διοργάνωση και στήριξη των επαφών, αλλά και τη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα για τις παράλληλες μεσολαβητικές πρωτοβουλίες τους.
Σκληρή στάση Πακιστάν και ανθρωπιστικό κόστος
Την ώρα που η Καμπούλ μιλά για πρόοδο, το μήνυμα από το πακιστανικό στρατιωτικό επιτελείο παραμένει αδιάλλακτο. Ο αρχηγός του στρατού, στρατάρχης Άσιμ Μουνίρ, σε σύσκεψη με ανώτατους διοικητές, δεσμεύτηκε ότι οι επιχειρήσεις θα συνεχιστούν «έως ότου τερματιστούν οριστικά τα ασφαλή καταφύγια τρομοκρατών και η χρήση αφγανικού εδάφους εναντίον του Πακιστάν».
Η αντιπαράθεση έχει και έντονη προπαγανδιστική διάσταση. Οι Ταλιμπάν κατηγορούν το Πακιστάν για αεροπορικό πλήγμα στις 17 Μαρτίου σε κέντρο απεξάρτησης στην Καμπούλ, κάνοντας λόγο για πάνω από 400 νεκρούς. Το Ισλαμαμπάντ απορρίπτει κατηγορηματικά αυτή την εκδοχή, υποστηρίζοντας ότι στόχος ήταν αποκλειστικά στρατιωτικές εγκαταστάσεις και υποδομές υποστήριξης τρομοκρατικών ομάδων.
Παρά τις διαβεβαιώσεις περί «χειρουργικών» πληγμάτων, το ανθρωπιστικό τίμημα είναι βαρύ. Σύμφωνα με το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων του ΟΗΕ στο Αφγανιστάν, περίπου 94.000 άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί από τις συγκρούσεις, ενώ σε δύο συνοριακές αφγανικές περιοχές περίπου 100.000 κάτοικοι έχουν ουσιαστικά αποκοπεί από βασικές υπηρεσίες και ανθρωπιστική βοήθεια από τον Φεβρουάριο.
Δομικές εντάσεις και αβέβαιο μέλλον
Οι τρέχουσες μάχες θεωρούνται οι πιο σφοδρές μεταξύ των δύο χωρών εδώ και δεκαετίες, αλλά οι ρίζες της κρίσης είναι βαθύτερες. Από την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία το 2021, οι σχέσεις με το Πακιστάν έχουν επιδεινωθεί, παρά τις ιστορικές διασυνδέσεις μεταξύ του αφγανικού καθεστώτος και της πακιστανικής οργάνωσης Τεχρίκ-ε-Ταλιμπάν Πακιστάν (TTP), η οποία ωστόσο είναι διακριτή δομή.
Οι διαπραγματεύσεις στην Ουρουμτσί, έστω και αν περιγράφονται ως «χρήσιμες», δεν φαίνεται να έχουν ακόμη αγγίξει τα θεμελιώδη ζητήματα: την ασφάλεια στα σύνορα, τον έλεγχο ένοπλων ομάδων, αλλά και την αμοιβαία δυσπιστία που τροφοδοτείται από δεκαετίες παρεμβάσεων και συγκρούσεων. Η προσωρινή παύση των εχθροπραξιών που είχε συμφωνηθεί για το τέλος του Ραμαζανιού στις 18 Μαρτίου αποδείχθηκε εύθραυστη, υπογραμμίζοντας πόσο δύσκολη είναι η μετάβαση από την τακτική διαχείριση κρίσεων σε μια βιώσιμη αρχιτεκτονική ασφάλειας στην περιοχή.
Σχόλιο 
: Η ανάδειξη της Κίνας σε βασικό μεσολαβητή μεταξύ Καμπούλ και Ισλαμαμπάντ επιβεβαιώνει τη γεωπολιτική της άνοδο στην ευρύτερη Ευρασία. Ωστόσο, χωρίς σαφείς μηχανισμούς επιτήρησης και δέσμευση και των δύο πλευρών να περιορίσουν τις διασυνοριακές ένοπλες ομάδες, οι συνομιλίες κινδυνεύουν να παραμείνουν διαχείριση συμπτωμάτων και όχι λύση της ασθένειας. Για την Ελλάδα και την Ευρώπη, μια παρατεταμένη αποσταθεροποίηση σε αυτόν τον διάδρομο σημαίνει περισσότερες πιέσεις σε μεταναστευτικές ροές και ενίσχυση ακραίων δικτύων, καθιστώντας την εξέλιξη της κρίσης ζήτημα όχι μόνο περιφερειακής, αλλά και ευρύτερης διεθνούς ασφάλειας.
#Αφγανιστάν #Πακιστάν #Ταλιμπάν #Κίνα #Διπλωματία
