Ο πρώην πρόεδρος Ρούμεν Ράντεφ και το νέο κόμμα του «Προοδευτική Βουλγαρία» φαίνεται να κυριαρχούν στις κάλπες, σύμφωνα με τα exit polls. Η εκλογική αναμέτρηση είναι η όγδοη σε πέντε χρόνια, επιβεβαιώνοντας τη χρόνια πολιτική αστάθεια της χώρας.
Η Βουλγαρία βρέθηκε ξανά στις κάλπες την Κυριακή, σε μια ακόμη πρόωρη αναμέτρηση που αναδεικνύει τη δομική πολιτική κρίση της χώρας. Σύμφωνα με τα πρώτα exit polls, το νέο, κεντροαριστερό και σαφώς φιλορωσικό κόμμα «Προοδευτική Βουλγαρία», υπό τον πρώην πρόεδρο Ρούμεν Ράντεφ, συγκεντρώνει περίπου 37% των ψήφων, υπερδιπλάσιο ποσοστό από τον κύριο αντίπαλό του, το κεντροδεξιό, φιλοευρωπαϊκό GERB.
Ράντεφ: από την προεδρία στην ηγεσία κόμματος
Ο 62χρονος Ράντεφ, πρώην πιλότος μαχητικών και αρχηγός της Πολεμικής Αεροπορίας, διετέλεσε πρόεδρος της Βουλγαρίας επί εννέα χρόνια, πριν παραιτηθεί τον Ιανουάριο για να ηγηθεί της «Προοδευτικής Βουλγαρίας». Στην προεκλογική του ρητορική επιτέθηκε στο «ολιγαρχικό μοντέλο διακυβέρνησης», επιχειρώντας να κεφαλαιοποιήσει την έντονη κοινωνική κόπωση από τα σκάνδαλα διαφθοράς και τις συνεχείς κυβερνητικές ανατροπές.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η στάση του έναντι της Ρωσίας και του πολέμου στην Ουκρανία. Ο Ράντεφ έχει ταχθεί υπέρ της αποκατάστασης στενότερων δεσμών Σόφιας–Μόσχας και έχει επικρίνει την αποστολή βουλγαρικής στρατιωτικής βοήθειας στο Κίεβο. Την ίδια στιγμή, έχει επισήμως καταδικάσει την εισβολή της Ρωσίας και δηλώνει ότι δεν θα μπλοκάρει ευρωπαϊκά πακέτα στήριξης προς την Ουκρανία, επιχειρώντας μια λεπτή ισορροπία μεταξύ φιλορωσικού αισθήματος και ευρωπαϊκής ένταξης.
Ισχυρή είναι και η αντίθεσή του στις πράσινες πολιτικές της ΕΕ, τις οποίες χαρακτηρίζει «αφελείς σε έναν κόσμο χωρίς κανόνες». Η τοποθέτηση αυτή τον φέρνει πιο κοντά σε ένα μπλοκ κεντροανατολικοευρωπαίων ηγετών που αντιστέκονται στην επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης, επικαλούμενοι κοινωνικό και βιομηχανικό κόστος.
Κατάρρευση του GERB και αβέβαιη επόμενη μέρα
Στον αντίποδα, το GERB του πρώην πρωθυπουργού Μπόικο Μπορίσοφ, που ηγήθηκε της τελευταίας κυβέρνησης, φαίνεται να υφίσταται σοβαρή εκλογική φθορά. Τα πρώτα στοιχεία το φέρνουν λίγο πάνω από το 15%, αρκετά χαμηλότερα από τις ήδη μέτριες δημοσκοπικές προβλέψεις γύρω στο 20%. Ο ίδιος ο Μπορίσοφ εμφανίστηκε απαισιόδοξος κατά την άσκηση του εκλογικού του δικαιώματος και απέκλεισε ρητά τη συμμετοχή σε κυβερνητικό συνασπισμό, δηλώνοντας ότι το GERB θα λειτουργήσει ως «εποικοδομητική αντιπολίτευση», με έμφαση σε ζητήματα γεωπολιτικής και άμυνας.
Η Βουλγαρία, φτωχότερο μέλος της ΕΕ, βρίσκεται σε κατάσταση πολιτικής αβεβαιότητας από το 2021, όταν η τότε συντηρητική κυβέρνηση Μπορίσοφ κατέρρευσε υπό το βάρος μαζικών αντικυβερνητικών και αντικαθεστωτικών διαδηλώσεων. Έκτοτε, η χώρα οδηγείται ξανά και ξανά σε κάλπες – η τωρινή είναι η όγδοη σε πέντε χρόνια –, χωρίς σταθερό κυβερνητικό σχήμα να καταφέρνει να εδραιωθεί.
Η συμμετοχή αυτή τη φορά δείχνει να ανακάμπτει: μέχρι τις 16:00, η προσέλευση είχε αγγίξει περίπου το 35%, έναντι μόλις 39% σε όλη την ημέρα των εκλογών του 2024, στοιχείο που ερμηνεύεται ως ένδειξη ότι σημαντικό τμήμα της κοινωνίας ελπίζει σε έξοδο από το αδιέξοδο.
Ευρωπαϊκές και περιφερειακές προεκτάσεις
Η εκλογική έκβαση στη Σόφια έχει ευρύτερη σημασία, καθώς η Βουλγαρία είναι μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, έχει ήδη ενταχθεί στο ευρώ από την 1η Ιανουαρίου και μόλις μπήκε και στη ζώνη Σένγκεν. Ένα ισχυρό, φιλορωσικό αλλά θεσμικά φιλοευρωπαϊκό κόμμα στην εξουσία προσθέτει νέα μεταβλητή στον ευρωπαϊκό διάλογο για την Ουκρανία, την ενεργειακή ασφάλεια και τη μελλοντική μορφή της πράσινης μετάβασης.
Οι οριστικές κάλπες θα δείξουν αν ο Ράντεφ θα μπορέσει να σχηματίσει κυβέρνηση ή αν η Βουλγαρία θα παραμείνει εγκλωβισμένη σε ένα μοτίβο κατακερματισμού και ασταθών πλειοψηφιών. Σε κάθε περίπτωση, η αναδιαμόρφωση του πολιτικού χάρτη στη γειτονική χώρα θα επηρεάσει τόσο τις ισορροπίες στα Βαλκάνια όσο και τις συζητήσεις εντός της ΕΕ για τη σχέση με τη Ρωσία και το μέλλον της διεύρυνσης.
Σχόλιο 
: Η άνοδος ενός δομημένα φιλορωσικού αλλά θεσμικά φιλοευρωπαϊκού πόλου στη Σόφια επιβεβαιώνει ότι η Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη παραμένει πεδίο σκληρής γεωπολιτικής διελκυστίνδας. Αν ο Ράντεφ επιτύχει σταθερή κυβέρνηση, η ΕΕ θα βρεθεί αντιμέτωπη με έναν ακόμη εταίρο που αμφισβητεί τον ρυθμό της πράσινης μετάβασης και τον τρόπο διαχείρισης του πολέμου στην Ουκρανία, χωρίς όμως να αμφισβητεί ευθέως την ευρωπαϊκή πορεία. Αυτό καθιστά την επόμενη βουλγαρική κυβέρνηση κρίσιμο εργαστήριο για το πώς η Ένωση θα διαχειριστεί εσωτερικές αποκλίσεις σε ένα όλο και πιο κατακερματισμένο γεωπολιτικό περιβάλλον.
#Βουλγαρία #Ράντεφ #Εκλογές #ΕΕ #Ρωσία #Ουκρανία
