Έκθεση-καμπανάκι του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τον τρόπο στέγασης των δημόσιων υπηρεσιών. Ετήσιο κόστος μισθωμάτων 80 εκατ. ευρώ χωρίς κεντρικό σχεδιασμό.
Ένα βαθύ, διαχρονικό θεσμικό κενό στη διαχείριση της στέγασης των δημόσιων υπηρεσιών αποκαλύπτει έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία καταγράφει ότι το Δημόσιο καταβάλλει περί τα 80 εκατ. ευρώ ετησίως σε ενοίκια, χωρίς να διαθέτει οργανωμένο σχέδιο στεγαστικής πολιτικής.
Συστηματική προσφυγή σε μισθώσεις, ανύπαρκτος προγραμματισμός
Ο έλεγχος του Ελεγκτικού Συνεδρίου κάλυψε τα συστήματα με τα οποία αντιμετωπίζονται οι στεγαστικές ανάγκες υπηρεσιών του Δημοσίου και νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, όπως οι Υγειονομικές Περιφέρειες, ο e-ΕΦΚΑ, ο ΕΟΠΥΥ και η ΔΥΠΑ. Σε πόρισμα 60 σελίδων επισημαίνεται ότι δεν υπάρχει θεσμοθετημένη υποχρέωση πάγιου και συστηματικού σχεδιασμού για την κάλυψη των στεγαστικών αναγκών, ούτε μηχανισμός διαρκούς παρακολούθησης και τακτικής επανεξέτασής τους.
«Μέχρι σήμερα, δεν έχει θεσμοθετηθεί υποχρέωση πάγιου, συστηματικού σχεδιασμού της κάλυψης των στεγαστικών αναγκών των δημόσιων φορέων», αναφέρει χαρακτηριστικά το πόρισμα, υπογραμμίζοντας ότι απουσιάζουν διαδικασίες, χρονικά διαστήματα και κριτήρια για την αναθεώρηση των αναγκών, σε συνάρτηση με μεταβολές στο προσωπικό, τις αρμοδιότητες ή τον τρόπο λειτουργίας των υπηρεσιών.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο διαπιστώνει συστηματική προσφυγή στη μίσθωση ακινήτων, με τις μισθώσεις να λειτουργούν στην πράξη ως μόνιμες λύσεις. Η πρακτική αυτή έρχεται σε αντίθεση με το κανονιστικό πλαίσιο, το οποίο προβλέπει τη μίσθωση ως προσωρινή επιλογή, μέχρι την εξεύρεση πιο αποδοτικών και μόνιμων μορφών στέγασης, όπως ιδιόκτητοι χώροι ή αξιοποίηση υφιστάμενων ακινήτων του Δημοσίου.
Ανεπαρκή εργαλεία και αποσπασματικές παρεμβάσεις
Οι μόνες σοβαρές προσπάθειες εξορθολογισμού του κόστους στέγασης που εντοπίζονται είναι δύο εγκύκλιοι του Υπουργείου Οικονομικών προς τις κατά τόπους Κτηματικές Υπηρεσίες, το 2012 και το 2015. Ωστόσο, όπως σημειώνεται, οι απαντήσεις υπήρξαν αποσπασματικές και περιορισμένες, χωρίς να δημιουργηθεί βιώσιμο πλαίσιο πολιτικής.
Παράλληλα, λειτουργεί το Ευρετήριο Στεγάσεων που τηρείται από τις Κτηματικές Υπηρεσίες της Γενικής Γραμματείας Δημόσιας Περιουσίας σε όλη την Επικράτεια, όμως το Ελεγκτικό Συνέδριο κρίνει ότι το σύστημα «δεν είναι λειτουργικό». Τα εργαλεία καταγραφής της στέγασης των δημοσίων υπηρεσιών παρουσιάζουν ελλείψεις στον σχεδιασμό τους, δεν προσφέρουν ολοκληρωμένη εικόνα και δεν υποστηρίζουν λήψη αποφάσεων με βάση κόστη, εναλλακτικές λύσεις και βέλτιστη αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας.
Οκτώ κρίσιμες θεσμικές συστάσεις
Το Ελεγκτικό Συνέδριο καταλήγει σε δέσμη οκτώ συστάσεων, με στόχο την ενίσχυση του κανονιστικού πλαισίου και τη διαμόρφωση συνεκτικής στεγαστικής πολιτικής για το Δημόσιο:
Πρώτον, εισηγείται τη θεσμοθέτηση υποχρέωσης συστηματικού προγραμματισμού με ετήσια και πολυετή σχέδια κάλυψης στεγαστικών αναγκών. Δεύτερον, την πρόβλεψη ενός ενιαίου πληροφοριακού συστήματος, που θα αποτυπώνει ανάγκες, μορφές στέγασης (ιδιόκτητο, μισθωμένο, παραχωρημένο κ.λπ.) και αναλυτικό κόστος, καλύπτοντας ιδανικά το σύνολο των φορέων του δημόσιου τομέα.
Τρίτον, προτείνεται μηχανισμός τακτικής και έκτακτης επανεξέτασης των αναγκών, με ενιαία και επικαιροποιημένα κτιριολογικά κριτήρια και περιοδικές διαδικασίες αναθεώρησής τους. Τέταρτον, ζητείται να καθοριστεί σαφώς ο αρμόδιος φορέας, η διαδικασία και τα κριτήρια για την αγορά ακινήτων προς κάλυψη στεγαστικών αναγκών.
Πέμπτον, το πόρισμα εισηγείται θεσμοθέτηση υποχρέωσης τεκμηριωμένης, προκαταρκτικής στάθμισης όλων των εναλλακτικών λύσεων (ιδιόκτητο, αγορά, ανέγερση, μίσθωση, παραχώρηση, συστέγαση) με τυποποιημένη μεθοδολογία πριν από κάθε απόφαση. Έκτον, προτείνεται θέσπιση διαδικασιών και κινήτρων συνεργασίας μεταξύ φορέων για συστέγαση, παραχωρήσεις χρήσης και μισθώσεις.
Τέλος, το Ελεγκτικό Συνέδριο καλεί το Δημόσιο να επανεξετάσει την κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ Υπουργείων και Κτηματικών Υπηρεσιών, ώστε να μειωθεί ο κατακερματισμός και να υπάρξει φορέας με συνολική εικόνα και δυνατότητα συντονισμού της στεγαστικής πολιτικής.
Σχόλιο 
: Η έκθεση φωτίζει μια κλασική ελληνική παθογένεια: υψηλή δημοσιονομική δαπάνη χωρίς στρατηγική, χωρίς δεδομένα και χωρίς ενιαίο κέντρο ευθύνης. Τα 80 εκατ. ευρώ ετησίως σε ενοίκια δεν είναι απλώς λογιστικό μέγεθος, αλλά χαμένο δημοσιονομικό περιθώριο που θα μπορούσε να κατευθυνθεί σε επενδύσεις, ψηφιακό εκσυγχρονισμό ή αναβάθμιση ιδιόκτητων κτιρίων. Αν η πολιτική ηγεσία δεν μετατρέψει τις συστάσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου σε δεσμευτικό πλαίσιο, το Δημόσιο θα συνεχίσει να λειτουργεί ως «κακός ενοικιαστής» της ίδιας του της περιουσίας, συντηρώντας ένα ακριβό και αναποτελεσματικό μοντέλο στέγασης.
#Δημόσιο #ΕλεγκτικόΣυνέδριο #Ακίνητα #Οικονομία
