Πέντε χώρες της ΕΕ ζητούν από την Κομισιόν πανευρωπαϊκό φόρο στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών, ως απάντηση στο νέο σοκ τιμών από τον πόλεμο στο Ιράν. Στόχος είναι η κοινωνική αποσυμπίεση και η αποκατάσταση στρεβλώσεων στην αγορά ενέργειας.
Μπροστά σε ένα νέο κύμα ενεργειακής αναταραχής, η Ευρωπαϊκή Ένωση επανέρχεται στη συζήτηση για έκτακτη φορολόγηση των υπερκερδών στον κλάδο ενέργειας. Πέντε υπουργοί Οικονομικών – Γερμανίας, Ιταλίας, Ισπανίας, Πορτογαλίας και Αυστρίας – ζητούν με κοινή επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τη θέσπιση πανευρωπαϊκού μηχανισμού εισφοράς στα κέρδη που αποκομίζουν οι εταιρείες από την εκτίναξη των τιμών καυσίμων, λόγω του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν.
Πολιτικό μήνυμα ενότητας και στόχος κοινωνικής ανακούφισης
Στην επιστολή, που απευθύνεται στον Επίτροπο για το Κλίμα Βόπκε Χούκστρα, οι πέντε υπουργοί υπογραμμίζουν ότι ένα τέτοιο μέτρο θα έστελνε μήνυμα ευρωπαϊκής ενότητας και ικανότητας ανάληψης αποφασιστικής δράσης. Όπως τονίζουν, «όσοι αποκομίζουν κέρδη από τις συνέπειες του πολέμου οφείλουν να συμβάλουν στην ελάφρυνση των βαρών που υφίσταται η κοινωνία».
Η πρόταση στοχεύει αφενός στη δημιουργία δημοσιονομικού χώρου για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων, αφετέρου στην πολιτική απάντηση στις κατηγορίες περί «ουρανοκατέβατων κερδών» των ενεργειακών ομίλων. Η κίνηση θυμίζει την αντίστοιχη παρέμβαση του 2022, όταν η ΕΕ είχε επιβάλει έκτακτες εισφορές στα υπερκέρδη παραγωγών ενέργειας για να αντιμετωπίσει το σοκ από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Νέο σοκ τιμών και φόβοι για επάρκεια προϊόντων
Οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου έχουν εκτιναχθεί μετά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών πληγμάτων κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, με τους αναλυτές να μιλούν για σοκ αντίστοιχο με εκείνο της περιόδου 2022. Παρά την αυξημένη διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών, η Ευρώπη παραμένει έντονα εξαρτημένη από εισαγόμενα καύσιμα, γεγονός που την καθιστά ευάλωτη σε γεωπολιτικές αναταράξεις στη Μέση Ανατολή.
Οι τιμές φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά έχουν ήδη αυξηθεί πάνω από 70% από την έναρξη του πολέμου. Ο Επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν, εξέφρασε ιδιαίτερη ανησυχία για τη βραχυπρόθεσμη επάρκεια διυλισμένων προϊόντων, όπως καύσιμα αεροσκαφών και ντίζελ, που είναι κρίσιμα για τις μεταφορές και τη βιομηχανία.
Επιστροφή στα εργαλεία της κρίσης του 2022
Παράλληλα, ο επικεφαλής της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επαναφοράς μέτρων που εφαρμόστηκαν στην κορύφωση της ενεργειακής κρίσης του 2022. Μεταξύ αυτών, εξετάζονται ξανά περιορισμοί στις χρεώσεις δικτύου και στους φόρους ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και παρεμβάσεις στις χονδρικές αγορές.
Οι πέντε υπουργοί ζητούν από την Κομισιόν να αναπτύξει άμεσα ένα «πανευρωπαϊκό εργαλείο εισφοράς» με στέρεη νομική βάση, επισημαίνοντας τις «στρεβλώσεις της αγοράς» και τους δημοσιονομικούς περιορισμούς των κρατών-μελών. Η επιστολή δεν προσδιορίζει το ύψος του φόρου ούτε το ακριβές πεδίο εφαρμογής του, αφήνοντας στην Επιτροπή τον σχεδιασμό των τεχνικών παραμέτρων.
Το 2022, η ΕΕ είχε υιοθετήσει πακέτο μέτρων που περιλάμβανε πλαφόν στην τιμή φυσικού αερίου, στόχους μείωσης ζήτησης και φορολόγηση υπερκερδών. Η σημερινή συγκυρία αναζωπυρώνει τη συζήτηση για το κατά πόσο η Ένωση μπορεί να μετατρέψει έκτακτες λύσεις σε πιο μόνιμο πλαίσιο διαχείρισης κρίσεων στην ενέργεια.
Σχόλιο 
: Η πίεση από πέντε μεγάλες οικονομίες της ευρωζώνης φέρνει ξανά στο προσκήνιο τη σύγκρουση ανάμεσα σε κυβερνήσεις που επιδιώκουν κοινωνική προστασία και ενεργειακούς ομίλους που αντιδρούν σε στοχευμένη φορολόγηση. Αν η Κομισιόν προχωρήσει, θα δούμε de facto θεσμοθέτηση ενός ευρωπαϊκού «μηχανισμού κρίσης» στην ενέργεια, με άμεσες συνέπειες για κερδοφορία εταιρειών, επενδυτικά πλάνα και τιμές για καταναλωτές και βιομηχανία.
#ΕΕ #Ενέργεια #Υπερκέρδη #Φορολόγηση #Ιράν #Πετρέλαιο #ΦυσικόΑέριο
