Η εκλογική ήττα του Βίκτορ Ορμπάν αλλάζει τις ισορροπίες στην ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική. Οι υπουργοί Εξωτερικών βλέπουν ευκαιρία για ξεμπλοκάρισμα κρίσιμων φακέλων.
Για πρώτη φορά μετά την εκλογική ήττα του Βίκτορ Ορμπάν, το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ στο Λουξεμβούργο συνεδρίασε σε εμφανώς διαφορετικό κλίμα. Υπουργοί και διπλωμάτες μιλούν για μια «αποσυμπίεση» σε ένα φόρουμ που επί χρόνια παρέλυε από τα ουγγρικά βέτο σε κάθε μείζονα απόφαση για την Ουκρανία, τη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή.
Τέλος στην πολιτική του βέτο; Ουκρανία, Ρωσία και διεύρυνση στο τραπέζι
Ο Εσθονός υπουργός Εξωτερικών Μάργκους Τσαχκνα περιέγραψε το παρελθόν κλίμα ως «πραγματικά καταθλιπτικό», καθώς όλοι γνώριζαν ότι «δεν θα υπάρξει πρόοδος» λόγω της συστηματικής χρήσης του βέτο από την Βουδαπέστη σε φιλοουκρανικά μέτρα. Τώρα, όπως είπε, «υπάρχει ξεκάθαρα ένα νέο συναίσθημα στο δωμάτιο», πιο αισιόδοξο, αν και όχι θριαμβευτικό.
Καθοριστικό στοιχείο είναι το μήνυμα που, σύμφωνα με τον Τσαχκνα, έστειλε η ορισθείσα νέα υπουργός Εξωτερικών της Ουγγαρίας, Ανίτα Ορμπάν: «Οι Ούγγροι διάλεξαν την Ευρώπη». Παράλληλα, ο απερχόμενος πρωθυπουργός Βίκτορ Ορμπάν έχει ήδη σηματοδοτήσει την πρόθεση της κυβέρνησής του να άρει το βέτο στο δάνειο των 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, πιθανόν εντός της εβδομάδας, μετά από επίσκεψη υψηλόβαθμων αξιωματούχων της Κομισιόν στη Βουδαπέστη.
Πέρα από τη χρηματοδότηση του Κιέβου, οι «27» στοχεύουν τώρα σε ένα ευρύτερο πακέτο κινήσεων: την έγκριση του 20ού πακέτου κυρώσεων κατά της Ρωσίας, την επιβολή κυρώσεων σε βίαιους εποίκους στη Δυτική Όχθη –που μέχρι σήμερα μπλόκαρε μόνο η Ουγγαρία– και την επανεκκίνηση της ατζέντας διεύρυνσης, με επίκεντρο το άνοιγμα ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ουκρανία.
Η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ Κάγια Κάλας τόνισε ότι πρέπει να «επαναξεταστούν αποφάσεις που παραμένουν μπλοκαρισμένες εδώ και καιρό», συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδότησης στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Ειρήνης.
Αβεβαιότητα για τον Μάγιαρ και σταθερές ρωγμές στο μέτωπο του Ισραήλ
Παρά την ευφορία, οι διπλωμάτες κρατούν μικρό καλάθι. Ο νέος πρωθυπουργός Πέτερ Μάγιαρ δεν έχει αναλάβει ακόμη καθήκοντα –αναμένεται στα μέσα Μαΐου– και οι πραγματικές του θέσεις στην εξωτερική πολιτική παραμένουν θολές. «Θα πρέπει να δούμε πώς θα συμπεριφερθεί ο Μάγιαρ», σημείωσε ανώτερος διπλωμάτης μεγάλης χώρας της ΕΕ, υπενθυμίζοντας ότι πολλοί υποστηρικτές του προήλθαν από το κόμμα ΤΙSZA.
Ο Τσαχκνα προειδοποίησε επίσης ότι η αποχώρηση του Ορμπάν θα εκθέσει χώρες που μέχρι σήμερα «κρύβονταν πίσω από την Ουγγαρία», αφήνοντάς την να απορροφά το πολιτικό κόστος για θέσεις που σιωπηρά συμμερίζονταν. Αυτό αναμένεται να φανεί ιδιαίτερα στη συζήτηση για τη διεύρυνση.
Την ίδια ώρα, οι χρόνιες διαιρέσεις της ΕΕ για το Ισραήλ και τη Μέση Ανατολή παραμένουν. Η Ισπανία, το Βέλγιο και η Σλοβενία αξιοποίησαν τη σύνοδο για να πιέσουν υπέρ της αναστολής της Συμφωνίας Σύνδεσης ΕΕ–Ισραήλ, επικαλούμενες τον αμφιλεγόμενο νόμο για τη θανατική ποινή, τη βία των εποίκων και την ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα. Ο Βέλγος υπουργός Εξωτερικών Μαξίμ Πρεβό δήλωσε ότι «η στάση του Ισραήλ είναι απολύτως απαράδεκτη» και ζήτησε πιο δυνατή φωνή υπέρ των κυρώσεων.
Ωστόσο, η Γερμανία, μέσω του υπουργού Εξωτερικών Γιοχάν Βάντεφουλ, χαρακτήρισε μια τέτοια αναστολή «ακατάλληλη», δείχνοντας ότι, ακόμη και χωρίς τον Ορμπάν, η αναζήτηση ομοφωνίας σε ευαίσθητα γεωπολιτικά ζητήματα θα παραμείνει δύσκολη.
Στη συνεδρίαση, την Ουγγαρία εκπροσώπησε ο μόνιμος αντιπρόσωπος Μπάλιντ Όντορ, με τον υπουργό Εξωτερικών Πέτερ Σιγιάρτο να απέχει. Ο Όντορ παρέμεινε σιωπηλός στις αρχικές τοποθετήσεις, ένδειξη ίσως μιας μεταβατικής φάσης όπου η Βουδαπέστη αποφεύγει να δεσμευθεί πριν αναλάβει η νέα ηγεσία.
Σχόλιο 
: Η ήττα Ορμπάν αφαιρεί έναν δομικό παράγοντα παράλυσης από την ΚΕΠΠΑ, αλλά δεν λύνει το θεμελιώδες πρόβλημα: η ομοφωνία αφήνει την ΕΕ ευάλωτη σε κάθε νέα εθνική ιδιοτροπία. Το αν η «αποδέσμευση» θα αποδειχθεί διατηρήσιμη θα κριθεί από το κατά πόσο οι «27» θα αξιοποιήσουν το παράθυρο ευκαιρίας για θεσμικές αλλαγές – διαφορετικά, ο επόμενος «Ορμπάν» είναι μόνο θέμα χρόνου.
#ΕΕ #Ουγγαρία #Ορμπάν #Ουκρανία #Ρωσία #Ισραήλ #Κυρώσεις #Διεύρυνση
