Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αποφεύγουν στρατιωτικές δεσμεύσεις στον Κόλπο, παρά τις πιέσεις του Ντόναλντ Τραμπ. Προκρίνουν κυρώσεις και διπλωματική πίεση, με όρο την επίτευξη κατάπαυσης του πυρός.
Η κρίση στα στενά του Ορμούζ φέρνει ξανά στο προσκήνιο τα όρια της ευρωπαϊκής ισχύος. Σε πολυμερή τηλεδιάσκεψη 41 χωρών, υπό την προεδρία του Ηνωμένου Βασιλείου, οι ευρωπαϊκοί εταίροι έστειλαν μεν σκληρά μηνύματα προς την Τεχεράνη, απέφυγαν όμως επιμελώς να αναλάβουν συγκεκριμένες στρατιωτικές δεσμεύσεις, όπως απαιτεί ο Ντόναλντ Τραμπ.
Διπλωματική πίεση, όχι ακόμη φρεγάτες
Στη σύνοδο συμμετείχαν εκπρόσωποι της ΕΕ, της Γαλλίας, της Γερμανίας, κρατών του Κόλπου όπως το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, καθώς και ο Καναδάς. Κοινός παρονομαστής ήταν η καταδίκη του Ιράν για την απόπειρα «ομηρίας της παγκόσμιας οικονομίας» μέσω του αποκλεισμού των στενών, από όπου σε κανονικές συνθήκες διέρχονται περίπου 150 τάνκερ ημερησίως – σήμερα έχουν περιοριστεί σε μόλις 10-20.
Η βρετανίδα Υπουργός Εξωτερικών Γιβέτ Κούπερ ανακοίνωσε ότι θα συγκληθούν στρατιωτικοί επιτελείς για να εξετάσουν «πώς θα αξιοποιηθούν συλλογικά οι αμυντικές δυνατότητες», συμπεριλαμβανομένων αποστολών ναρκαλιείας. Ωστόσο έθεσε ξεκάθαρο όρο: τέτοιες επιχειρήσεις θα εξεταστούν μόνο «όταν η σύγκρουση αποκλιμακωθεί». Με άλλα λόγια, η Ευρώπη συνδέει κάθε στρατιωτική εμπλοκή με προηγούμενη κατάπαυση του πυρός.
Παράλληλα, το ανακοινωθέν της Βρετανίας κάνει λόγο για εντατικοποίηση της πίεσης μέσω ΟΗΕ, με στόχο την «ανεμπόδιστη διέλευση» από τα στενά και την απόρριψη κάθε απόπειρας επιβολής διοδίων από την Τεχεράνη. Στο τραπέζι βρίσκονται «συντονισμένα οικονομικά και πολιτικά μέτρα, όπως κυρώσεις», καθώς και ενίσχυση της πληροφόρησης προς ναυτιλιακές εταιρείες και φορείς της αγοράς, ώστε να περιοριστεί ο πανικός και να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη.
Ο ρεαλισμός Μακρόν και το δύσκολο μονοπάτι του ΟΗΕ
Η Γερμανία επανέλαβε ότι είναι διατεθειμένη να συμβάλει στην ασφάλεια των στενών μόνο μετά τη λήξη των εχθροπραξιών, επιβεβαιώνοντας τη γραμμή αποφυγής άμεσης στρατιωτικής εμπλοκής. Ακόμη πιο κατηγορηματικός εμφανίστηκε ο Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος, μιλώντας στη Σεούλ, χαρακτήρισε «ανέφικτη» μια στρατιωτική επιχείρηση απελευθέρωσης των στενών του Ορμούζ.
Ο γάλλος πρόεδρος υπογράμμισε ότι μια τέτοια επιχείρηση θα απαιτούσε υπερβολικά μεγάλο χρόνο και θα εξέθετε κάθε πλοίο σε σοβαρές απειλές από τους Φρουρούς της Επανάστασης, που διαθέτουν σημαντικά μέσα, συμπεριλαμβανομένων βαλλιστικών πυραύλων. Η τοποθέτηση αυτή λειτουργεί ως σαφής αντίβαρο στις εκκλήσεις της Ουάσινγκτον για δυναμική ναυτική παρουσία της Δύσης στην περιοχή, με τον Τραμπ να ζητά από τα κράτη του ΝΑΤΟ «να βρουν το θάρρος και να μπουν» στα στενά.
Παράλληλα, εξελίσσεται ένα περίπλοκο διπλωματικό παζλ στον ΟΗΕ. Το Μπαχρέιν, με γαλλική τεχνική συνδρομή, επεξεργάζεται σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας, με βάση το Κεφάλαιο 7 του Καταστατικού Χάρτη, που θα μπορούσε να δώσει νομικό έρεισμα για χρήση βίας ώστε να ανοίξει ο θαλάσσιος δίαυλος. Ωστόσο, σύμφωνα με ευρωπαίο διπλωμάτη, η τελευταία εκδοχή του κειμένου δεν έχει την υποστήριξη της ίδιας της Γαλλίας, ενώ η στάση της Ρωσίας –στενού συμμάχου του Ιράν– καθιστά εξαιρετικά αβέβαιη κάθε ομοφωνία μεταξύ των μονίμων μελών.
Η Λονδρέζικη πρωτοβουλία ωστόσο αναγνωρίζεται ακόμη και από επιφυλακτικούς εταίρους ως σημαντικό πρώτο βήμα οικοδόμησης μιας ευρύτερης διεθνούς συμμαχίας. Όπως σημείωσε ανώτερος αξιωματούχος κράτους-μέλους της ΕΕ που συμμετείχε στην κλήση, «η πολιτική πίεση στο Ιράν είναι το κλειδί – η Τεχεράνη νομίζει ότι κρατά ισχυρό χαρτί επειδή μπορεί να κλείνει τις θαλάσσιες οδούς, αλλά στην πραγματικότητα δεν το έχει».
Για την Ευρώπη, η κρίση στα στενά του Ορμούζ είναι τεστ στρατηγικής αυτονομίας: ανάμεσα στις πιέσεις της Ουάσινγκτον, τον κίνδυνο μετωπικής σύγκρουσης με το Ιράν και τον φόβο μιας παρατεταμένης ενεργειακής ασφυξίας, οι κυβερνήσεις επιλέγουν προς το παρόν τον δρόμο της κλιμακούμενης διπλωματίας, κρατώντας τη στρατιωτική επιλογή ως έσχατο και αυστηρά προϋποθετικό εργαλείο.
Σχόλιο 
: Η στάση της Ευρώπης αποκαλύπτει μια ήπειρο που θέλει να προστατεύσει τα ζωτικά ενεργειακά της συμφέροντα χωρίς να σύρει τον εαυτό της –και κατ’ επέκταση τις αγορές– σε μια ανοικτή ναυτική αντιπαράθεση με το Ιράν. Η επιλογή κυρώσεων και ΟΗΕ δείχνει προτίμηση σε «πόλεμο φθοράς» αντί για άμεση σύγκρουση, αλλά όσο τα τάνκερ παραμένουν ακινητοποιημένα, η οικονομική πίεση θα αυξάνεται και μαζί της ο πειρασμός για πιο σκληρά μέσα. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η Τεχεράνη θα υποχωρήσει στη διπλωματική μέγγενη προτού η ενεργειακή κρίση επιβάλει λύσεις που σήμερα χαρακτηρίζονται «ανέφικτες».
#Ορμουζ #Ιραν #ΕΕ #ΕνεργειακηΚριση #Ναυτιλια
