Η Κέμι Μπάντενοκ βλέπει στην εκλογική ήττα του Βίκτορ Όρμπαν από τον Πέτερ Μάγιαρ ένδειξη ότι ο δεξιός λαϊκισμός δεν είναι διαρκής. Συνδέει την εξέλιξη με την κρίση ταυτότητας της ευρωπαϊκής κεντροδεξιάς και τις εσωτερικές μάχες στο βρετανικό Συντηρητικό Κόμμα.
Η ηχηρή ήττα του Βίκτορ Όρμπαν στις ουγγρικές εκλογές, από τον συντηρητικό αντίπαλό του Πέτερ Μάγιαρ, αξιοποιείται ήδη ως πολιτικό παράδειγμα στην ευρωπαϊκή δεξιά. Η ηγέτις των Βρετανών Συντηρητικών, Κέμι Μπάντενοκ, δήλωσε ότι η ανατροπή στην Ουγγαρία αποδεικνύει πως ο δεξιός λαϊκισμός δεν αποτελεί μακροπρόθεσμο μοντέλο διακυβέρνησης, εφόσον δεν συνοδεύεται από βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη.
Το ουγγρικό αποτέλεσμα ως εργαστήριο για την ευρωπαϊκή δεξιά
Η Μπάντενοκ, σε συνέντευξή της στον διευθύνοντα σύμβουλο της Axel Springer, Ματίας Ντέπφνερ, χαρακτήρισε τη νίκη του Μάγιαρ «πολύ θετική» εξέλιξη. Υπενθύμισε ότι ο Όρμπαν και το κόμμα του Fidesz, στενός σύμμαχος του Ντόναλντ Τραμπ και του Βλαντίμιρ Πούτιν, είχαν οικοδομήσει ένα ηγεμονικό, εθνολαϊκιστικό μοντέλο εξουσίας στην Ουγγαρία.
Κατά την εκτίμησή της, η αποδοκιμασία του Όρμπαν δείχνει ότι «αν δεν μπορείς να παράγεις ανάπτυξη, όποια κι αν είναι η ιδεολογία σου, τελικά θα ηττηθείς». Παράλληλα, θεωρεί ότι η άνοδος του Μάγιαρ, τον οποίο περιγράφει ως «σαφώς της δεξιάς, σε ορισμένα ζητήματα ακόμη σκληρότερο», σηματοδοτεί επανεμφάνιση μιας πιο κλασικής κεντροδεξιάς ατζέντας: φιλελεύθερη οικονομία, θεσμικός συντηρητισμός, αλλά χωρίς ακραία ρητορική και θεσμικό αυταρχισμό.
Η κρίση των Συντηρητικών στο Λονδίνο και το μήνυμα προς την Ευρώπη
Οι παρατηρήσεις της Μπάντενοκ δεν είναι θεωρητικές. Έρχονται μετά τη βαρύτερη εκλογική ήττα στην ιστορία του βρετανικού Συντηρητικού Κόμματος στις εκλογές του 2024, μετά από 14 χρόνια διακυβέρνησης. Το κόμμα της προσπαθεί να επανακτήσει πολιτική ταυτότητα, ενώ πιέζεται από τα δεξιά από το Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ, που εκφράζει έναν πιο ωμό, εθνολαϊκιστικό λόγο.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Μπάντενοκ διαχωρίζει τη «συντηρητική παράδοση» από τον δεξιό λαϊκισμό, τον οποίο αποκαλεί «οικονομικό εθνικισμό». Εκτιμά ότι η σημερινή πρόκληση για την κεντροδεξιά δεν προέρχεται τόσο από την κεντροαριστερά, όσο από τα δεξιά της. Ωστόσο προβλέπει ότι το κύμα αυτό δεν θα είναι «μακράς διάρκειας», εάν δεν απαντά στα αιτήματα για ανάπτυξη, ασφάλεια και αποτελεσματικό κράτος.
Η «νόσος της αυτοϊκανοποίησης» και η κριτική στη Μέρκελ
Η Βρετανίδα πολιτικός επεκτάθηκε και στην ευρωπαϊκή σκηνή, μιλώντας για μια «αυτοϊκανοποίηση» που «τρώει την καρδιά της Δυτικής Ευρώπης» και την περιέγραψε ως «τη μεγαλύτερη ασθένεια της Ευρώπης». Στο στόχαστρό της βρέθηκε ιδιαίτερα η Άνγκελα Μέρκελ.
Η Μπάντενοκ υποστήριξε ότι η απόφαση της πρώην Γερμανίδας καγκελαρίου να ανοίξει την πόρτα σε περίπου ένα εκατομμύριο Σύρους πρόσφυγες αποτέλεσε σημείο καμπής: ενίσχυσε τη δυσπιστία απέναντι στο ευρωπαϊκό εγχείρημα και λειτούργησε, όπως είπε, ως ένας από τους «σκανδαλισμούς» που τροφοδότησαν το Brexit. Η ανάγνωση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη κριτική της κεντροδεξιάς προς την πολιτική ανοικτών θυρών στο μεταναστευτικό και την αίσθηση ότι οι ελίτ αγνόησαν τις κοινωνικές ανησυχίες.
Για την Ελλάδα και τις λοιπές χώρες της ΕΕ, η αντιπαράθεση Μπάντενοκ–λαϊκιστών δεξιάς φωτίζει τη στρατηγική συζήτηση στην ευρωπαϊκή κεντροδεξιά: πώς θα ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη για κοινωνική ασφάλεια και ελέγχους, χωρίς να διολισθήσει σε θεσμικό αυταρχισμό ή απομονωτισμό. Η περίπτωση Όρμπαν–Μάγιαρ λειτουργεί ως ζωντανό εργαστήριο για το αν μπορεί να υπάρξει «σκληρή» αλλά φιλελεύθερη δεξιά εναλλακτική.
Σχόλιο 
: Η Μπάντενοκ διαβάζει την πτώση Όρμπαν ως ιστορική προειδοποίηση: ο λαϊκισμός χωρίς απτά οικονομικά αποτελέσματα εξαντλείται. Το πραγματικό διακύβευμα για την ευρωπαϊκή κεντροδεξιά είναι αν θα μπορέσει να κεφαλαιοποιήσει αυτή τη φθορά με πειστικές, τεχνοκρατικά σοβαρές αλλά πολιτικά αιχμηρές προτάσεις – ή αν το κενό θα το καλύψουν ακόμη πιο ακραίες δυνάμεις.
#Ουγγαρία #Όρμπαν #Μάγιαρ #Μπάντενοκ #Συντηρητικοί #Λαϊκισμός #ΕΕ
