Μετά από σχεδόν 40 ημέρες πολέμου, Ουάσιγκτον και Τεχεράνη συμφώνησαν σε εκεχειρία δύο εβδομάδων. Η παγκόσμια κοινότητα ανακουφίζεται, αλλά παραμένει βαθιά επιφυλακτική.
Μετά από σχεδόν 40 ημέρες κλιμακούμενης σύγκρουσης και απειλών για «εξάλειψη πολιτισμών», ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε εκεχειρία δύο εβδομάδων ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, προσφέροντας μια πρώτη ανάσα στην παγκόσμια κοινότητα. Η συμφωνία, που επετεύχθη με ενεργό μεσολάβηση του Πακιστάν, προβλέπει μεταξύ άλλων την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ για ασφαλή ναυσιπλοΐα κατά το ίδιο χρονικό διάστημα.
Διεθνείς αντιδράσεις και ρόλος του Πακιστάν
Η ανακοίνωση έγινε νύχτα για την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, με πολλές κυβερνήσεις να αντιδρούν με καθυστέρηση αλλά σαφή ανακούφιση. Η Βαγδάτη χαιρέτισε την εκεχειρία ως βήμα αποκλιμάκωσης και ενίσχυσης της περιφερειακής σταθερότητας, ενώ η Καμπέρα τόνισε ότι η ιρανική αναστολή της ναυσιπλοΐας και οι επιθέσεις σε πλοία και ενεργειακές υποδομές είχαν ήδη ταράξει τις διεθνείς αγορές, ζητώντας από όλες τις πλευρές σεβασμό του διεθνούς δικαίου.
Καθοριστικός εμφανίζεται ο ρόλος του Πακιστάν, με τον πρωθυπουργό Σεχμπάζ Σαρίφ να μιλά για επίδειξη «σοφίας και κατανόησης» και να προαναγγέλλει τις λεγόμενες «Συνομιλίες της Ισλαμαμπάντ» την Παρασκευή, ως πλαίσιο για μια πιο μόνιμη διευθέτηση. Ωστόσο, η δημόσια εικόνα της συμφωνίας παραμένει διχασμένη: ο Λευκός Οίκος μιλά για «νίκη» της αμερικανικής στρατιωτικής πίεσης, ενώ τα ιρανικά κρατικά μέσα παρουσιάζουν την κίνηση ως «υποχώρηση» και «αποχώρηση» του Τραμπ.
Εσωτερικές αντιδράσεις στις ΗΠΑ και στρατηγικό διακύβευμα
Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, η συμφωνία προκαλεί έντονες αντιδράσεις στους λεγόμενους «γεράκια» του Ιράν. Ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκρέιαμ ζητά κοινοβουλευτικό έλεγχο της συμφωνίας και δηλώνει «εξαιρετικά επιφυλακτικός» ως προς το τι είναι πραγματικότητα και τι παραπλάνηση. Πρώην διαπραγματευτές της κυβέρνησης Τραμπ υποστηρίζουν ότι η επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, αν και κρίσιμη για την παγκόσμια ναυτιλία και ενέργεια, συνιστά πολύ μικρό όφελος σε σχέση με την κλίμακα της αντιπαράθεσης που προηγήθηκε, αφήνοντας το Ιράν σε καλύτερη θέση ισχύος από πριν.
Η Ουάσιγκτον, από την πλευρά της, επιμένει ότι η σκληρή στρατιωτική πίεση δημιούργησε «μέγιστη διαπραγματευτική ισχύ», επιτρέποντας στον Τραμπ να ανοίξει ένα παράθυρο για διπλωματική λύση και μακροπρόθεσμη ειρήνη. Ωστόσο, η ρητορική κλιμάκωση των προηγούμενων ημερών, με τον Αμερικανό πρόεδρο να απειλεί με «θάνατο ολόκληρου πολιτισμού», έχει τραυματίσει την αξιοπιστία των ΗΠΑ στα μάτια πολλών συμμάχων.
Ισραηλινές επιφυλάξεις και κίνδυνος περιφερειακής ανάφλεξης
Παρά την ανακοίνωση του Λευκού Οίκου ότι το Ισραήλ συναίνεσε στην εκεχειρία, Ισραηλινοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι μετέφεραν στα διεθνή πρακτορεία ότι οι επιχειρήσεις κατά ιρανικών στόχων συνεχίζονται. Τις πρώτες ώρες της εκεχειρίας, Ισραήλ και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προειδοποίησαν για εισερχόμενους πυραύλους, υπογραμμίζοντας πόσο εύθραυστη είναι η συμφωνία.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η διαφωνία ανάμεσα στην πακιστανική και την ισραηλινή ανάγνωση του πεδίου: ενώ ο Σαρίφ μίλησε για άμεση κατάπαυση του πυρός «παντού, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου», ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έσπευσε να διευκρινίσει ότι η εκεχειρία «δεν περιλαμβάνει τον Λίβανο». Αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνέχισης ή και κλιμάκωσης της αντιπαράθεσης με φιλοϊρανικές δυνάμεις εκεί, με κίνδυνο να τιναχθεί στον αέρα το εύθραυστο πλαίσιο αποκλιμάκωσης.
Σε αυτό το περιβάλλον, η επικείμενη επίσκεψη του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε στον Λευκό Οίκο αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Μια νέα έκρηξη βίας θα μπορούσε να οξύνει τις ήδη έντονες τριβές μεταξύ Ουάσιγκτον και ευρωπαϊκών πρωτευουσών, που μέχρι τώρα αρνούνται να στηρίξουν στρατιωτικά τις αμερικανικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Σχόλιο 
: Η εκεχειρία των δύο εβδομάδων περισσότερο παγώνει παρά λύνει τη σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν. Προσφέρει πολύτιμο χρόνο για διπλωματία και αποτροπή ενεργειακού σοκ, αλλά η ασάφεια γύρω από το Λίβανο, οι αντιφατικές ερμηνείες των εμπλεκομένων και η εσωτερική πόλωση στην Ουάσιγκτον καθιστούν την κατάσταση εξαιρετικά ρευστή. Αν οι «Συνομιλίες της Ισλαμαμπάντ» αποτύχουν, η επιστροφή στην κλιμάκωση θα μπορούσε να είναι ταχύτερη και πιο επικίνδυνη, με άμεσες επιπτώσεις στις αγορές και την περιφερειακή ασφάλεια.
#ΗΠΑ #Ιράν #εκεχειρία #ΜέσηΑνατολή #ενέργεια
