Η επίσκεψη του βασιλιά Καρόλου στις ΗΠΑ μετατρέπεται σε εργαλείο κατευνασμού του Ντόναλντ Τραμπ. Το Λονδίνο επιστρατεύει τη μοναρχία για να περιορίσει τη ζημιά στις διμερείς σχέσεις.
Η κρατικά ενορχηστρωμένη επίσκεψη του βασιλιά Καρόλου Γ΄ στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι απλώς ένα ακόμη επεισόδιο βασιλικής διπλωματίας. Έρχεται σε μια στιγμή που η περίφημη «ειδική σχέση» Λονδίνου–Ουάσιγκτον δοκιμάζεται όσο σπάνια στο παρελθόν, λόγω της σύγκρουσης του Ντόναλντ Τραμπ με την κυβέρνηση του Κιρ Στάρμερ για τον πόλεμο στο Ιράν και την ευρύτερη στρατηγική της Βρετανίας.
Από το εμπορικό success story στη γεωπολιτική ρήξη
Μόλις έναν χρόνο πριν, το Ηνωμένο Βασίλειο πανηγύριζε ως πρώτο κράτος που υπέγραψε μετα-δασμολογική εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ, η οποία παρουσιάστηκε ως υπόδειγμα για την εποχή των αμερικανικών δασμών. Η «Tech Prosperity Deal» επισφράγιζε την επιλογή του Λονδίνου να στοιχηθεί στενά με την Ουάσιγκτον μετά το Brexit, επενδύοντας στο αφήγημα ενός «άθραυστου δεσμού».
Έκτοτε όμως, η εξωτερική πολιτική Τραμπ –από την απειλή εισβολής στη Γροιλανδία έως τις οριζόντιες δασμολογικές επιθέσεις και τη σκληρή γραμμή έναντι της Ευρώπης– έχει διαβρώσει την εμπιστοσύνη. Η άρνηση του Στάρμερ να προσφέρει χωρίς όρους βρετανικές βάσεις για την αμερικανοϊσραηλινή εκστρατεία στο Ιράν αποτέλεσε τομή: ο Τραμπ το εξέλαβε ως προδοσία από τον κατεξοχήν σύμμαχο.
Οι δημόσιες επιθέσεις του Αμερικανού προέδρου στον Βρετανό πρωθυπουργό –με τη φράση «δεν έχουμε να κάνουμε με τον Ουίνστον Τσόρτσιλ»– σηματοδοτούν ότι η κρίση είναι πλέον και προσωπική. Η Ουάσιγκτον θεωρεί πως το Λονδίνο, αφού εκμεταλλεύτηκε την εμπορική ευκαιρία, δεν στάθηκε στο ύψος των προσδοκιών στο στρατηγικό πεδίο.
Η μοναρχία ως εργαλείο ή ως βιτρίνα;
Σε αυτό το πλαίσιο, η βρετανική κυβέρνηση ενεργοποιεί το πιο ισχυρό της «μαλακό» όπλο: τον θρόνο. Οι κρατικές επισκέψεις των μονάρχων οργανώνονται από το Φόρεϊν Όφις, φέρουν τεράστιο συμβολισμό και ιστορικά χρησιμοποιούνται για να λιπάνουν τις ράγες της διπλωματίας. Ο Κάρολος, ως συνταγματικός μονάρχης, δεν χαράσσει πολιτική ούτε διαπραγματεύεται, αλλά η παρουσία του μπορεί να δημιουργήσει κλίμα.
Η σχέση του με τον Τραμπ φαίνεται να είναι από τις λίγες προσωπικές γέφυρες που απομένουν. Ο Αμερικανός πρόεδρος μιλά με θερμά λόγια για τον «φίλο» του, έναν «φανταστικό άνθρωπο», και ο Βρετανός ιστορικός Νάιτζελ Φλέτσερ εκτιμά ότι το Λονδίνο θεωρεί πως ακόμη και μια πρόσκαιρη εύνοια του Τραμπ αξίζει τον κόπο. Η άρνηση πρόσκλησης θα εκλαμβανόταν ως προσβολή, με απρόβλεπτες συνέπειες.
Ωστόσο, η κίνηση δεν είναι χωρίς ρίσκο. Η κοινή γνώμη στο Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει βαθιά αρνητική έναντι του Τραμπ, με δημοσκοπήσεις να δείχνουν πλειοψηφική αντίθεση στην επίσκεψη του βασιλιά. Ταυτόχρονα, η σκιά του σκανδάλου με τον πρίγκιπα Άντριου και τον Τζέφρι Έπσταϊν απειλεί να επισκιάσει την περιοδεία, με οργανώσεις γυναικών και μέλη του Κογκρέσου να ζητούν συνάντηση με θύματα –αίτημα που το Παλάτι απορρίπτει επικαλούμενο έρευνες.
Περιορισμένη επιρροή σε έναν απρόβλεπτο πρόεδρο
Η Βρετανία ποντάρει ότι ο συνδυασμός κοινού ιστορικού αφηγήματος, πολιτισμικής συγγένειας και βασιλικής αίγλης θα αμβλύνει την οργή του Τραμπ για το Ιράν και θα επαναφέρει τους διαύλους επικοινωνίας. Ο Κάρολος, με την οικολογική του ατζέντα, έχει ήδη αποδείξει ότι μπορεί να μιλά για κλιματική κρίση χωρίς να συγκρουστεί ανοιχτά με τον σκεπτικισμό του Αμερικανού προέδρου.
Ωστόσο, το ερώτημα είναι πόσο αντέχει μια στρατηγική που βασίζεται περισσότερο στην κολακεία ενός απρόβλεπτου ηγέτη παρά σε δομημένη, θεσμική συνεργασία. Όταν η «ειδική σχέση» εξαρτάται από προσωπικές χημείες και βασιλικά δείπνα, υπονομεύεται η ίδια η ιδέα της ως σταθερού πυλώνα της δυτικής τάξης.
Η ομιλία του Καρόλου στο Κογκρέσο –μόλις η δεύτερη Βρετανού μονάρχη στην ιστορία– θα δώσει το στίγμα: θα επαναβεβαιώσει τη «διαχρονική φιλία» και τις «κοινές αξίες». Το αν αυτό αρκεί για να επαναφέρει τη σχέση σε τροχιά, σε ένα περιβάλλον πολέμου στο Ιράν και αμερικανικού απομονωτισμού, μένει ανοιχτό.
Σχόλιο 
: Η βρετανική επιλογή να «θεραπεύσει» μια βαθιά γεωπολιτική ρήξη με βασιλική σημειολογία δείχνει τα όρια της λεγόμενης soft power. Η μοναρχία μπορεί να προσφέρει εικόνες και χειρονομίες, όχι όμως να υποκαταστήσει σκληρές αποφάσεις για το αν το Λονδίνο θα ευθυγραμμιστεί πλήρως με την Ουάσιγκτον στο Ιράν ή θα επιχειρήσει μια πιο αυτόνομη ευρωπαϊκή πορεία. Όσο η ουσία παραμένει θολή, ακόμη και η πιο λαμπρή βασιλική επίσκεψη κινδυνεύει να καταγραφεί ως επικοινωνιακό πυροτέχνημα.
#ΗνωμένοΒασίλειο #ΗΠΑ #Τραμπ #Κάρολος #διπλωματία #Ιράν
