Ο Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει ότι δεν ανησυχεί αν πλήγματα σε ηλεκτρικές υποδομές του Ιράν θεωρηθούν έγκλημα πολέμου. Η τοποθέτησή του οξύνει τη συζήτηση για τα όρια χρήσης στρατιωτικής ισχύος και του διεθνούς δικαίου.
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι δεν ανησυχεί για το ενδεχόμενο να χαρακτηριστούν ως έγκλημα πολέμου τυχόν επιθέσεις σε εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στο Ιράν. Ερωτηθείς αν τέτοια πλήγματα θα μπορούσαν να παραβιάζουν τους κανόνες του πολέμου, απάντησε λακωνικά: «Δεν ανησυχώ γι’ αυτό», αφήνοντας να εννοηθεί ότι ο Λευκός Οίκος δεν θεωρεί πως κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπος με νομικές συνέπειες σε διεθνές επίπεδο.
Τα ενεργειακά δίκτυα ως στόχος και το διεθνές δίκαιο
Η στοχοποίηση ενεργειακών υποδομών βρίσκεται διαχρονικά στο επίκεντρο της συζήτησης για τα όρια του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Η ηλεκτρική ενέργεια είναι κρίσιμη για τον άμαχο πληθυσμό – από τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις έως τα νοσοκομεία και τις μονάδες ύδρευσης. Η διακοπή της μπορεί να οδηγήσει σε εκτεταμένες παράπλευρες απώλειες, που συχνά υπερβαίνουν την άμεση στρατιωτική στόχευση.
Σύμφωνα με τις αρχές του δικαίου των ενόπλων συγκρούσεων, οι εμπόλεμοι οφείλουν να διακρίνουν ανάμεσα σε στρατιωτικούς και πολιτικούς στόχους και να αποφεύγουν επιθέσεις που ενδέχεται να προκαλέσουν δυσανάλογη ζημιά σε αμάχους. Στην πράξη, όμως, πολλές κυβερνήσεις επιχειρηματολογούν ότι ορισμένες υποδομές διπλής χρήσης –όπως σταθμοί παραγωγής ενέργειας– προσφέρουν κρίσιμη στήριξη στις στρατιωτικές δυνατότητες του αντιπάλου, άρα μπορούν να ενταχθούν στους «νόμιμους στόχους».
Η ασάφεια αυτή δημιουργεί ένα γκρίζο πεδίο, όπου η εκτίμηση για το τι είναι αναλογικό ή όχι γίνεται αντικείμενο πολιτικής διαπραγμάτευσης και επικοινωνιακής διαχείρισης. Σε αυτό το πλαίσιο, η ανοιχτή αδιαφορία ενός προέδρου για τον κίνδυνο να κατηγορηθεί για εγκλήματα πολέμου ενισχύει τις ανησυχίες διεθνών οργανισμών και ΜΚΟ για σταδιακή αποδυνάμωση των κανόνων.
Μήνυμα προς το Ιράν και τα διεθνή ακροατήρια
Οι τελευταίες δηλώσεις Τραμπ εντάσσονται σε μια περίοδο έντονης έντασης στις σχέσεις ΗΠΑ–Ιράν, όπου η ρητορική κλιμάκωση χρησιμοποιείται συστηματικά ως εργαλείο πίεσης. Προς την Τεχεράνη, το μήνυμα είναι ότι η Ουάσινγκτον διατηρεί ανοικτό το ενδεχόμενο σκληρότερων στρατιωτικών επιλογών. Προς τα διεθνή ακροατήρια, όμως, η εικόνα είναι μιας υπερδύναμης που εμφανίζεται διατεθειμένη να ερμηνεύσει ευέλικτα –αν όχι να παρακάμψει– τις νομικές δεσμεύσεις της.
Για τους συμμάχους των ΗΠΑ, η στάση αυτή δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες: αφενός εξαρτώνται από την αμερικανική ισχύ, αφετέρου καλούνται να υπερασπιστούν σε διεθνή φόρα την αξία ενός συστήματος κανόνων που μοιάζει να εφαρμόζεται επιλεκτικά. Η αξιοπιστία του πλαισίου διεθνούς δικαίου διακυβεύεται κάθε φορά που μια μεγάλη δύναμη εκπέμπει σήμα ότι προέχει η σκοπιμότητα έναντι του κανόνα.
Σχόλιο 
: Η φράση «δεν ανησυχώ» δεν είναι απλώς ρητορικό σχήμα, αλλά ένδειξη μιας ευρύτερης πολιτικής νοοτροπίας: όταν οι κανόνες συγκρούονται με τον τακτικό στόχο, τίθενται στο περιθώριο. Αυτό το μήνυμα, σε μια ήδη εύφλεκτη Μέση Ανατολή, λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής αστάθειας, αφού ενθαρρύνει και άλλους παίκτες να διεκδικήσουν το ίδιο «δικαίωμα εξαίρεσης» από το διεθνές δίκαιο.
#Τραμπ #ΗΠΑ #Ιράν #ΔιεθνέςΔίκαιο #Ενέργεια
