Η αιφνίδια αποχώρηση του υπουργού Ναυτικού Τζον Φέιλαν συνδέεται με σκληρή σύγκρουση για το μέλλον του αμερικανικού στόλου. Η υπόθεση φωτίζει τις εντάσεις στο Πεντάγωνο εν μέσω πολέμου στο Ιράν και γιγαντιαίου αμυντικού προϋπολογισμού.
Ο υπουργός Ναυτικού των ΗΠΑ, Τζον Φέιλαν, υπέβαλε αιφνιδίως την παραίτησή του, σε μια εξέλιξη που αποδίδεται σε οξύτατες εσωτερικές συγκρούσεις στο Πεντάγωνο γύρω από τον προσανατολισμό του ναυτικού εξοπλιστικού προγράμματος. Η αποχώρηση έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία, εν μέσω του αμερικανικού πολέμου στο Ιράν και λίγο πριν από την παρουσίαση του προϋπολογισμού άμυνας ύψους 1,5 τρισ. δολαρίων στο Κογκρέσο.
Η σύγκρουση για τα «Trump Class» θωρηκτά
Σύμφωνα με πηγές που επικαλούνται αμερικανικά μέσα, ο Φέιλαν βρέθηκε στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης λόγω της επιμονής του να προωθήσει μια νέα, εξαιρετικά δαπανηρή κλάση θωρηκτών, τα λεγόμενα «Trump Class», τα οποία σχεδιάστηκαν με σαφή πολιτική στόχευση: να ικανοποιήσουν τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και τη ρητορική περί «μεγάλου στόλου».
Η πρωτοβουλία αυτή προκάλεσε έντονη δυσαρέσκεια στον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ και στον αναπληρωτή του, Στίβεν Φάινμπεργκ. Η ηγεσία του Πενταγώνου έχει διακηρύξει στρατηγική στροφής σε μικρότερα, φθηνότερα, μη επανδρωμένα σκάφη, τα οποία θεωρούνται καταλληλότερα για σύγχρονο ναυτικό πόλεμο και για τον ανταγωνισμό με την Κίνα. Τα γιγαντιαία θωρηκτά, που θα απαιτούσαν δαπάνες δισεκατομμυρίων δολαρίων μόνο για την έναρξη ανάπτυξης, κρίθηκαν «εκτός γραμμής» με αυτή τη στρατηγική.
Παράλληλα, ο Φέιλαν είχε αρχίσει να χάνει αρμοδιότητες: η διαχείριση των προγραμμάτων υποβρυχίων πέρασε στον Φάινμπεργκ, ενώ ο Λευκός Οίκος και το Γραφείο Προϋπολογισμού ανέλαβαν την κεντρική εποπτεία της ναυπήγησης. Η εικόνα ήταν ενός υπουργού σταδιακά αποδυναμωμένου, με περιορισμένο επιτελείο και μειωμένη επιρροή.
Πόλεμος στο Ιράν, «Χρυσός Στόλος» και πολιτική πίεση
Η παραίτηση έρχεται ενώ οι ΗΠΑ διεξάγουν στρατιωτική εκστρατεία στο Ιράν και ο Χέγκσεθ ετοιμάζεται να υπερασπιστεί στο Κογκρέσο τον προτεινόμενο προϋπολογισμό των 1,5 τρισ. δολαρίων, που προβλέπει σημαντικές ενισχύσεις σε βασικά ναυτικά προγράμματα, συμπεριλαμβανομένου του φιλόδοξου «Golden Fleet» του Τραμπ. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η εσωτερική διαμάχη για το πού θα κατευθυνθούν οι πόροι –σε παραδοσιακά, βαριά πλοία ή σε ευέλικτες, τεχνολογικά προηγμένες πλατφόρμες– αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα.
Ο Φέιλαν, πλούσιος χρηματοοικονομικός παράγοντας που τοποθετήθηκε στο Πεντάγωνο ως μέρος της ευρύτερης επιλογής Τραμπ να εμπιστευθεί επιχειρηματίες σε κρίσιμα πόστα, είχε αναλάβει να «ταρακουνήσει» ένα ναυτικό με χρόνιες παθογένειες στη ναυπήγηση. Προχώρησε στην ακύρωση της προβληματικής φρεγάτας κλάσης Constellation, ανακοίνωσε τα νέα θωρηκτά και επιχείρησε να περιορίσει τον αριθμό των ναυάρχων, χωρίς όμως να καταφέρει να αυξήσει ουσιαστικά τον ρυθμό ναυπηγήσεων – κεντρική δέσμευση του Τραμπ.
Η διοίκησή του δέχθηκε πλήγματα και από εσωτερικές εκκαθαρίσεις: ο Χέγκσεθ απέλυσε τον ισχυρό διευθυντή του γραφείου του, ενώ ο Φέιλαν επικρίθηκε ακόμη και για δηλώσεις περί πιθανής ναυπήγησης αμερικανικών πολεμικών πλοίων στο εξωτερικό, κάτι που θεωρήθηκε ότι υπονομεύει τη διακομματική στρατηγική προσέλκυσης επενδύσεων σε ναυπηγεία εντός ΗΠΑ.
Κυκλώνας αποχωρήσεων στην κυβέρνηση Τραμπ
Η παραίτηση Φέιλαν δεν είναι μεμονωμένο περιστατικό, αλλά εντάσσεται σε ένα μοτίβο αλλεπάλληλων παραιτήσεων και αποπομπών στην κυβέρνηση Τραμπ. Πρόσφατα αποχώρησαν η υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας Κρίστι Νοεμ και η γενική εισαγγελέας Πάμποντι, ενώ ο Χέγκσεθ έχει ήδη απομακρύνει και τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Στρατού, στρατηγό Ράντι Τζορτζ.
Τυπικά, το Πεντάγωνο ευχαρίστησε τον Φέιλαν για τις υπηρεσίες του, χωρίς να αναφέρει λόγους. Τη θέση του, σε υπηρεσιακή βάση, αναλαμβάνει ο υφυπουργός Ναυτικού Χανγκ Κάο. Ωστόσο, για τους συμμάχους των ΗΠΑ και ειδικά για χώρες με ισχυρό ναυτικό αποτύπωμα όπως η Ελλάδα, το ουσιαστικό μήνυμα είναι άλλο: η αμερικανική ναυτική στρατηγική βρίσκεται σε φάση έντονης αναδιάταξης, με την εσωτερική πολιτική και τις προσωπικές φιλοδοξίες να διαμορφώνουν, σε μεγάλο βαθμό, τις τελικές επιλογές εξοπλισμών και βιομηχανικών συνεργασιών.
Σχόλιο 
: Η υπόθεση Φέιλαν δείχνει πως η αμερικανική ναυτική πολιτική δεν καθορίζεται μόνο από επιχειρησιακές ανάγκες, αλλά και από εσωτερικές ισορροπίες ισχύος, πολιτική σημειολογία και πίεση του βιομηχανικού λόμπι. Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, που βασίζονται στην αμερικανική ναυτική ισχύ για την αποτροπή, οι ανακατατάξεις αυτές πρέπει να διαβάζονται προσεκτικά, καθώς επηρεάζουν χρονοδιαγράμματα προμηθειών, τεχνολογικές κατευθύνσεις και τη συνοχή του ΝΑΤΟ στο θαλάσσιο πεδίο.
#ΗΠΑ #Πεντάγωνο #Ναυτικό #Trump #Άμυνα
