Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών απειλεί με δευτερογενείς κυρώσεις ξένες τράπεζες που διευκολύνουν οικονομικά το Ιράν. Στο επίκεντρο βρίσκονται συναλλαγές σχετικές με το ιρανικό πετρέλαιο.
Το υπουργείο Οικονομικών των Ηνωμένων Πολιτειών κλιμακώνει την οικονομική πίεση προς το Ιράν, προειδοποιώντας ανοιχτά ξένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ότι κινδυνεύουν με δευτερογενείς κυρώσεις αν συνεχίσουν να στηρίζουν οικονομικά την Τεχεράνη. Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, το υπουργείο ανέφερε ότι κινείται «επιθετικά με Economic Fury» και ότι διατηρεί τη «μέγιστη πίεση» στο ιρανικό καθεστώς, αξιοποιώντας όλα τα διαθέσιμα εργαλεία.
Πώς λειτουργούν οι δευτερογενείς κυρώσεις
Οι δευτερογενείς κυρώσεις αποτελούν από τα πιο ισχυρά όπλα της αμερικανικής οικονομικής διπλωματίας. Δεν στοχεύουν μόνο τις ιρανικές οντότητες, αλλά και οποιονδήποτε συναλλάσσεται μαζί τους. Τράπεζες σε Ευρώπη, Μέση Ανατολή ή Ασία, που διεκπεραιώνουν πληρωμές, χρηματοδοτούν εμπόριο ή προσφέρουν άλλες υπηρεσίες σε ιρανικούς φορείς, απειλούνται με αποκλεισμό από το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα και την αγορά δολαρίου.
Στην πράξη, η Ουάσινγκτον μετατρέπει το δίκτυο των διεθνών τραπεζών σε προέκταση της δικής της κυρωτικής πολιτικής. Οποιοδήποτε ίδρυμα επιδιώκει να διατηρήσει πρόσβαση στις αμερικανικές αγορές και στο δολαριακό σύστημα καλείται να συμμορφωθεί, ακόμη κι αν εδρεύει σε χώρες που επιθυμούν πιο ισορροπημένες σχέσεις με την Τεχεράνη.
Λήξη της προσωρινής άδειας για ιρανικό πετρέλαιο
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η επισήμανση ότι η πώληση ιρανικού πετρελαίου, το οποίο είχε μείνει «εγκλωβισμένο» στη θάλασσα, είχε επιτραπεί μόνο κατ’ εξαίρεση και για περιορισμένο διάστημα. Η σχετική άδεια εκπνέει σε λίγες ημέρες και, σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών, δεν πρόκειται να ανανεωθεί.
Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να μειώσει περαιτέρω τις νόμιμα διαθέσιμες ποσότητες ιρανικού αργού στην παγκόσμια αγορά, προσθέτοντας ακόμη έναν παράγοντα αβεβαιότητας στις τιμές του πετρελαίου. Πλοιοκτήτες, ασφαλιστικές εταιρείες και εμπορικοί μεσάζοντες που συμμετέχουν στη μεταφορά ιρανικού πετρελαίου, συχνά μέσω δικτύων λεγόμενης «σκιώδους ναυτιλίας», θα βρεθούν αντιμέτωποι με αυξημένο νομικό και χρηματοοικονομικό ρίσκο.
Γεωπολιτικές και αγοραιές συνέπειες
Η επιθετική στάση της Ουάσινγκτον στέλνει μήνυμα ότι δεν προτίθεται να χαλαρώσει τις κυρώσεις, παρά τις ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια και τη σταθερότητα των τιμών. Χώρες που βασίζονται σε φθηνότερο ιρανικό αργό θα χρειαστεί να αναζητήσουν εναλλακτικές πηγές, πιθανότατα σε υψηλότερο κόστος, ενώ οι διεθνείς τράπεζες καλούνται να σταθμίσουν το όφελος από τις συναλλαγές με το Ιράν έναντι του κινδύνου απώλειας πρόσβασης στο δολάριο.
Σε ευρύτερο επίπεδο, η υπόθεση επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση περί αποδολαριοποίησης, δηλαδή την προσπάθεια ορισμένων χωρών να μειώσουν την εξάρτησή τους από το αμερικανικό νόμισμα και τις μονομερείς αποφάσεις της Ουάσινγκτον. Ωστόσο, προς το παρόν, η ισχύς του δολαρίου και ο ρόλος των ΗΠΑ στις παγκόσμιες αγορές καθιστούν τις αμερικανικές κυρώσεις καθοριστικό παράγοντα για το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Σχόλιο 
: Η απειλή δευτερογενών κυρώσεων προς ξένες τράπεζες επιβεβαιώνει ότι οι ΗΠΑ αξιοποιούν την κυριαρχία του δολαρίου ως στρατηγικό πλεονέκτημα, «εξάγοντας» την πολιτική κυρώσεων σε τρίτες χώρες. Αυτό μεν ενισχύει βραχυπρόθεσμα την αποτελεσματικότητα της πίεσης στο Ιράν, μα μακροπρόθεσμα ωθεί μεγάλες αναδυόμενες δυνάμεις να επιταχύνουν εναλλακτικά συστήματα πληρωμών, προκειμένου να περιορίσουν την ευαλωτότητά τους σε αμερικανικές μονομερείς κινήσεις.
#ΗΠΑ #Ιράν #Κυρώσεις #Πετρέλαιο
